H. Dammen

Ambtelijk schrijven / Adviesrapportage.

* **Kern van het conflict:** De heer Dammen, een marktkoopman op het Amstelveld, probeert op agressieve en luidruchtige wijze zijn waren te verkopen. Hij bekritiseert concurrenten luidkeels en maakt gebruik van mechanische hulpmiddelen om herrie te schoppen. * **Escalatie:** Nadat hem het gebruik van toeters en megafoons is verboden, zet hij zijn moeder in als 'menselijke versterker'. Wanneer de marktmeester ook dit aanpakt, probeert Dammen via een officiële weg toestemming te krijgen voor haar assistentie. * **Citaat:** De opsteller van de brief gebruikt kapitalen voor de uitspraak van Dammen ("GEEN ZIN HAD, ALS ZIJN MOEDER NIET MOCHT ROEPEN"), wat de brutaliteit of onverzettelijkheid van de koopman moet onderstrepen. * **Conclusie van de ambtenaar:** Het verzoek om assistentie is een list om de regels tegen geluidsoverlast te omzeilen. De ambtenaar adviseert negatief omdat hij een verstoring van de openbare orde voorziet.

Doorslag van een officiële brief (waarschijnlijk afkomstig van de Amsterdamse Markt- of Visafslagdiensten).

De brief betreft een disciplinaire maatregel tegen een visboer, de heer H. Dammen. Hem wordt verweten dat hij de vis die hij via de officiële centrale visafslag had ingekocht, niet op zijn vergunde standplaats op de Ten Katemarkt heeft aangeboden. Volgens de toen geldende regels (het Visscherijbesluit 1941) was dit een ernstige overtreding. De sanctie die wordt opgelegd is zwaar: uitsluiting voor onbepaalde tijd van de visverdeling. Dit betekende in feite een beroepsverbod, aangezien de vishandelaar nergens anders legaal zijn goederen kon betrekken. Opvallend is de grote handgeschreven tekst **"Vervallen"**. Dit duidt erop dat de beslissing later is ingetrokken, mogelijk na een bezwaarschrift of omdat er nieuwe feiten aan het licht kwamen. De administratieve krabbels bovenin ("Verzonden 10/6") en de initialen tonen aan dat dit een intern dossierstuk is.

Handgeschreven administratieve notitie / overzicht van transacties.

Het document fungeert als een logboek voor de inkoop en verkoop van kleine hoeveelheden vlees, specifiek runderhaas. * **Kwantiteit:** Er wordt consequent gesproken over porties van een halve kilogram (½ kg). * **Financiën:** De getallen '020' en '100' in de middenkolom betreffen waarschijnlijk prijsaanduidingen in guldens (bijv. fl 0,20 of fl 1,00), wat opmerkelijk lage bedragen lijken voor runderhaas, of het betreft een interne codering voor gewichtseenheden of prijzen per ons. * **Bewerking:** De term "(gerookt)" in de rechterkolom duidt op een conserveringsproces na de verkoop of levering. * **Aantekening:** De diagonale tekst in de rechterhoek lijkt een latere toevoeging of verificatie. Hierin wordt een adres in Den Haag genoemd (Willemshof 91) en de betrokkenheid van een "koerier" en een familielid ("zijn vader"). De afkorting "acc:" staat vermoedelijk voor *accord* (akkoord/gezien).

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De afzender, F.G. van Immerseel, verzoekt de directeur van de Dienst Marktwezen om toestemming om zijn toegewezen portie aal (paling) te laten roken bij de firma H. Dammen en Co. De afzender geeft aan dat hij dit voorheen ook altijd daar liet doen. * **Taal en Stijl:** De brief is geschreven in een beleefde, enigszins formele stijl die gebruikelijk was voor correspondentie met officiële instanties ("Aan den Weledele Heer", "beleefd verzoek"). De spelling ("rooken", "den") is conform de oude spelling-Marchant. Er is een kleine spelfout zichtbaar in regel 4 ("gerook" in plaats van "gerookt"). * **Besluitvorming:** Aan de linkerkant is door een ambtenaar met een potlood of andere pen de notitie "afwijzen" toegevoegd. Dit betekent dat het verzoek niet is ingewilligd.

Handgeschreven verzoekschrift voor een vergunning.

* **Inhoud:** De afzender, H. v. Ekeren, verzoekt de autoriteiten om een vergunning voor het roken van aal (paling). Hij legt uit dat hij een standplaats heeft op een brug over de Prinsengracht en dat de verkoop van gerookte vis zijn belangrijkste bron van inkomsten ("hoofd bestaan") is. Hij vermeldt tevens de locatie van de rokerij (bij H. Dammen in de Binnen Oranjestraat), waar hij voorheen blijkbaar zelf ook werkzaam was. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in het Nederlands met enkele grammaticale en spellingsfouten die typerend zijn voor de gesproken taal van die tijd (bijv. "uw" in plaats van "u", "heeft" in plaats van "heb", en "Binne" in plaats van "Binnen"). Dit wijst op een schrijver uit de arbeidersklasse. * **Paleografie:** Het handschrift is een cursief uit het midden van de 20e eeuw, over het algemeen goed leesbaar. De hoofdletters 'R' en 'B' zijn prominent aanwezig.

Document

Dit document is een administratieve lijst voor de toewijzing van visquota. Gezien de vermelde hoeveelheden (veelal tussen de 20 en 50 kg) betreft het waarschijnlijk een lijst van visdelers, markthandelaren of winkeliers in plaats van individuele consumenten. De lijst is alfabetisch gesorteerd. Er zijn diverse wijzigingen zichtbaar die wijzen op een actief gebruik van het document: * **Vervallenverklaring:** De grote handgeschreven tekst geeft aan dat deze lijst per 25 november 1941 niet meer geldig was en is vervangen. * **Doorhalingen:** De familie Drieenhuizen is geschrapt. De bijgaande notitie verklaart dat zij hun vis "van buiten" betrekken volgens mededeling van de C.C.C.D. (Centrale Controle van de Crisis-Diensten). Dit wijst op een streng toezicht op de distributiekanalen. * **Toevoegingen:** Aan de linkerzijde zijn onderaan drie namen met de hand toegevoegd, mogelijk ondernemers die later aan het distributienetwerk werden toegevoegd.

Administratieve lijst / Register van visverkopers.

* **Doel van de lijst:** Het document dient om de distributiekanalen van zoetwatervis in kaart te brengen. Het lijkt te gaan om een controlelijst van de overheid of een marktwezen-instantie om te bepalen waar individuele handelaren hun waar verkopen (winkel, marktplaats of ambulante handel/venten). * **Geografische focus:** De lijst concentreert zich op Amsterdam (Javastraat, Lindengracht, Dapperbuurt, Albert Cuypstraat) en de omliggende regio (Weesp, Bussum, Marken, Diemen). * **Terminologie:** * *Oproepen:* Het luidkeels aanprijzen van waren op straat of markt. * *Venter:* Iemand die met zijn waar langs de deuren gaat. * *Slijten:* Verkopen. * **Opvallend:** De toevoeging in blauwe inkt over de groep bij de Lindengracht (Kok, Ter Voort, Overloop) suggereert dat er twijfel was of deze handelaren nog wel actief waren op de markt.

Handgeschreven lijst op gelinieerd papier (mogelijk een registerpagina of administratieve kladlijst).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een vlot, enigszins onregelmatig cursief handschrift. Er lijken later aantekeningen te zijn toegevoegd met een ander potlood of andere pen (zoals de adressen en de "oproepen" teksten). * **Ordening:** De lijst is grotendeels alfabetisch op achternaam gesorteerd. * **Afkortingen:** "Geb" staat voor "geboren". "Jr" en "Sr" voor Junior en Senior. "Prinsengrt" voor Prinsengracht. * **Opmerkelijke details:** Bij D. Korper staat de toevoeging "Carillonist". Er zijn diverse verwijzingen naar Amsterdamse locaties (Gaaspstraat, Prinsengracht, Goudsbloemstraat). * **Administratieve tekens:** Er staan verticale strepen en vraagtekens bij sommige namen, wat duidt op een controleproces of onduidelijkheid over de status van de persoon.

Getypte distributie- of rantsoeneringslijst met handgeschreven annotaties en rode doorhalingen.

* **Doel van het document:** Dit is een werkdocument voor de verdeling van vis (aal en snoekbaars) onder handelaren in Amsterdam en omstreken. De genoemde hoeveelheden (vaak 20 of 40 kg) suggereren dat dit een groothandels- of distributielijst is. * **Betekenis van de rode strepen:** De systematische rode doorhalingen van namen zijn een indicatie van uitsluiting. Gezien de aanwezigheid van veel Joodse familienamen (zoals Elsas, Ereira, Fransman, Goudeketting, Cohen, Groenteman) onder de doorgehaalde namen, is dit hoogstwaarschijnlijk een lijst waarbij Joodse handelaren uit de distributieketen werden verwijderd als onderdeel van de anti-Joodse maatregelen tijdens de bezetting. * **Handgeschreven wijzigingen:** Het document is actief bijgehouden. Er zijn namen toegevoegd (o.a. 'Commandeur Marken', 'Nic Goedhart') en hoeveelheden zijn aangepast (bijv. bij 'A. de Groot' is 40 veranderd in 80). Dit wijst op een dynamisch distributieproces waarbij de beschikbare vis van de geschrapte handelaren werd herverdeeld onder de overblijvende namen.

Getypte distributielijst met handgeschreven aantekeningen en correcties.

* **Doel:** Het document dient als registratie voor de toewijzing of distributie van aal (paling) aan handelaren of particulieren. Gezien de grote hoeveelheden (tot 50 kg per persoon) betreft het vermoedelijk een toewijzing aan visverkopers of winkeliers. * **Kwantiatieve gegevens:** De meest voorkomende toewijzing is 20 kg. De maximale toewijzing is 50 kg (o.a. Boekelman, Bommels, Botter-Jansen, De Groot, Huisman). * **Annotaties:** * Doorhalingen bij *A. Alessij Jr.* en de familie *Drieshuizen* duiden op annuleringen van de toewijzing. * Handgeschreven toevoegingen onderaan kolommen (*C. Biesenbeek ter Voort*, *J.J. Huisman*) wijzen op late inschrijvingen. * De toevoeging "in steun" bij *M.M. Gerber-Fransen* kan duiden op een sociale context of een specifieke regeling. * **Identificatie:** Namen als *Goudsketting* en *Elsas* zijn historisch vaak geassocieerd met de Joodse gemeenschap in Nederland. Vermeldingen van "P.C. Hooftstr." en "Middenweg" wijzen sterk in de richting van Amsterdam als locatie.

Getypte distributielijst met uitgebreide handgeschreven aantekeningen en berekeningen.

Dit document is een werklijst voor de distributie van aal (paling) en zoetwatervis. De vele handgeschreven correcties maken duidelijk dat dit een dynamisch document was: * **Controle:** De vinkjes (✓) duiden vermoedelijk op de daadwerkelijke ontvangst of uitgifte. * **Mutaties:** De term "afvoeren" en het doorhalen van namen wijzen op personen die van de lijst zijn geschrapt. * **Identificatie:** Bij veel voorkomende namen (zoals Van As of Gooyer) zijn adressen, bijnamen ("Fikkie") of patroniemen (Hzn., Tzn.) toegevoegd ter onderscheid. * **Notaties:** "m/r" lijkt te staan voor een correctie in de hoeveelheid (bijv. "moet recht" of een afkorting voor een herberekening). De opmerking "steun?" bij M.M. Gerber-Fransen suggereert een link met sociale steun of de Armenzorg. * **Lokaliteit:** De vermelding "Marken" en de namen van de families (veelal typisch Nederlands en Joods) plaatsen dit document in de regio Noord-Holland/Amsterdam.

Administratief register / distributielijst.

* **Structuur:** De tabel is alfabetisch geordend op achternaam (sectie 'D'). Er zijn kolommen voor drie verschillende uitgiftemomenten in april 1945. * **Inhoud:** De lijst registreert de distributie van "bokkingen". De aantallen zijn aanzienlijk (variërend van 1400 tot 3080 per persoon/instantie), wat suggereert dat dit geen individuele rantsoenen zijn, maar hoeveelheden bedoeld voor herverdeling, collectieve keukens of grote bedrijven (zoals het bekende restaurant Dikker & Thijs). * **Annotaties:** De rode kruisen (X) voor de nummers en de vinkjes (v) in de kolom voor het totaal duiden op een voltooide administratieve afhandeling. Er zijn kleine potloodnotities (zoals '1500' en '1000') boven sommige namen toegevoegd, mogelijk correcties op de geplande aantallen.

Handgeschreven ambtelijke notitie / instructie.

Het document is een interne instructie, vermoedelijk binnen een gemeentelijke afdeling of een distributiedienst tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is een controle op de naleving van handelsregels. Er wordt opdracht gegeven om "onverwijld" (onmiddellijk) een onderzoek in te stellen naar een winkel op het adres Willemstraat 91, waar C. en H. Dammen gevestigd zijn. De schrijver merkt op dat als er daadwerkelijk sprake is van een winkelpand, een van de twee personen moet terugkeren naar "de markt". De geldende regel was blijkbaar dat er slechts één "toewijzing" (vergunning voor handel of distributie) per winkel mocht zijn. Dit duidt op strikte regulering van de handel om dubbele toewijzingen of zwartmarkthandel te voorkomen. Onderaan staat een notitie die verwijst naar een telefonische opgave van 21 september 1943, wat de aanleiding voor dit onderzoek lijkt te zijn geweest.

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE Ik moet mij dan ook in het belang van de goede orde op het Amstelveld nadrukkelijk <u>verzetten tegen de assistentie</u> door Hr Dammen in bijgaand schrijven verzocht. Noch uit dit schrijven, noch uit de praktijk op de markt is mij de noodzaak van deze assistentie gebleken, daarvoor heeft Hr Dammen, die bovendien te samen met zijn vrouw staat, het niet druk genoeg. Amsterdam 9...

# TRANSCRIPTIE HG. *extra* 85/19/2 M. 10 Februari 1939. den Heer C.Damman, Willemsstraat 91, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. Op Maandag 6 Februari jl. is geconstateerd, dat op de Noordermarkt materiaal, bestemd voor het uitstal...

# TRANSCRIPTIE Dammen Sr. 3 x levende aal _________________ acc. [twee onderstrepingen]

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]