I. Hakker

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een officiële oproep aan de heer J. Hakker om te verschijnen op het hoofdkantoor van een niet nader genoemde gemeentelijke dienst aan de Jan van Galenstraat 14 in Amsterdam. De aanleiding is een brief die de heer Hakker op 1 februari 1939 had gestuurd. De handgeschreven notitie onderaan de brief, gedateerd op de dag van de afspraak (15 februari 1939), onthult de aard van het gesprek. De heer Hakker is officieel gewaarschuwd over zijn gedrag jegens ambtenaren. Dit duidt op een eerder incident of een conflictueuze briefwisseling waarbij de burger zich onbehoorlijk zou hebben opgesteld tegenover het stadspersoneel. De afkorting "Opb" zou kunnen staan voor "Opgeroepen" of "Openbaar". ---

Ambtelijk rapport betreffende fraude met distributiebonnen.

Dit rapport documenteert een geval van kleinschalige fraude en handel in distributiebonnen tijdens de Duitse bezetting. **De toedracht:** I. Hakker, werkzaam bij een groothandelsorganisatie, misbruikte zijn controlerende functie bij een distributiewagon. Hij verkocht een reeds gebruikte/ingeleverde bon voor 10 gulden aan L. Blom. Met deze illegale bon kon Blom vervolgens twee eenheden ('colli') savooiekool afhalen. **De sancties:** * **Hakker:** Werd direct ontslagen. Uit de handgeschreven notities blijkt dat hij bovendien voor 14 dagen werd uitgesloten van de markt, mogelijk gevolgd door een uitsluiting voor onbepaalde tijd. * **Blom:** Zijn 'groenteboekje' (distributiestamkaart) en marktpas werden ingenomen. Hij kreeg een marktontzegging van 14 dagen op grond van 'heling' (het kopen van een wederrechtelijk verkregen bon). Opvallend is dat de werkgever ("de Combinatie") geen strafrechtelijke aangifte wilde doen, maar wel aandrong op disciplinaire maatregelen via de marktorganisatie. Dit duidt op een poging om zaken intern of tuchtrechtelijk af te handelen zonder direct de (Duitse) politie in te schakelen.

Officiële brief/kennisgeving van een sanctie.

* **De Overtreding:** De heer L. Blom heeft zich schuldig gemaakt aan het illegaal kopen van een distributiebon van een zekere I. Hakker. Het betrof een bon voor twee colli (verpakkingseenheden/kisten) savooiekool. * **De Straf:** De directeur van het Marktwezen legt een onmiddellijke marktontzegging op van twee weken (14 t/m 27 maart 1942). * **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar artikel 35 lid 1 van het 'Reglement op de Centrale Markt'. * **Escalatie:** De zaak is voorgelegd aan de Burgemeester voor een eventuele uitsluiting voor langere termijn, wat duidt op de ernst waarmee dergelijke overtredingen werden behandeld. * **Opmerkelijke details:** De handgeschreven toevoeging in het midden van de brief expliciteert dat de distributieregeling is geschonden. Het adres van de ontvanger ("Woonschip 2124") geeft een inkijkje in de toenmalige woonsituatie in het Oostzanergat.

Officieel rapport / Geleidebrief.

* **Inhoud:** Het document betreft de inbeslagname en overdracht van een toegangsbewijs voor de Centrale Markt. De reden hiervoor is een geconstateerde onregelmatigheid/fraude: I. Hakker heeft een bon voor twee colli (verpakkingseenheden) savooiekool verkocht aan L. Blom, terwijl diezelfde bon al eerder was gebruikt om kool te leveren aan een andere koper. Dit duidt op het hergebruik of de illegale handel in distributiebescheiden. * **Taal en Stijl:** Formeel-ambtelijk Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "zooals", "kooper"). * **Handtekening:** De handtekening onderaan is van een controleur, vermoedelijk G. Velthuis, gericht aan de bedrijfschef van het Marktwezen.

Brief (doorslag/archiefkopie op dun papier)

Deze brief is een formele kennisgeving van een tuchtrechtelijke sanctie. De heer I. Hakker wordt gestraft voor het stelen van een distributiebon voor twee colli (verpakkingseenheden) savooiekool op de Centrale Markt in Amsterdam. De directeur van de markt legt een directe straf op van veertien dagen ontzegging van de toegang tot het marktterrein, gebaseerd op het marktreglement. Opvallend is dat de strafperiode (14 t/m 27 maart) al deels of geheel verstreken is op het moment dat de brief gedateerd is (24 maart) of verzonden wordt (volgens de aantekening 24/3). Daarnaast wordt de burgemeester ingeschakeld om te beslissen over een eventuele permanente of langdurige uitsluiting, wat duidt op de ernst waarmee dergelijke vergrijpen in oorlogstijd werden bekeken.

Officiële kennisgeving/brief (doorslag of kopie voor archief).

* **Inhoud:** De brief informeert de heer I. Hakker dat zijn tijdelijke ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt (oorspronkelijk 14 dagen) is omgezet in een verlenging voor onbepaalde tijd. * **Aanleiding:** De reden voor deze zware sanctie is de diefstal van een distributiebon die recht gaf op de aankoop van twee colli (verpakkingseenheden/kratten) savoyekool. * **Administratieve verwerking:** De vele stempels en parafen duiden op een strikte bureaucratische afhandeling tussen de afdeling Marktwezen en het secretariaat van de burgemeester. De afkorting "L.M." staat waarschijnlijk voor "Lijst Marktwezen" of een vergelijkbaar register. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in het ambtelijke Nederlands van die tijd, met gebruik van de oude spelling (den, welken, ontnomen).

Extract uit het Boek der Besluiten van de Burgemeester van Amsterdam.

Dit document is een officieel administratief besluit van de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Het illustreert de strenge handhaving van de orde op de Centrale Markt, die in die tijd cruciaal was voor de voedseldistributie. * **De Overtreder:** Het betreft de heer I. Hakker, woonachtig aan de Tugelaweg 97. De Tugelaweg ligt in de Transvaalbuurt, een wijk die destijds grotendeels door Joodse Amsterdammers werd bewoond. * **Het Delict:** Diefstal van een "bon" voor twee colli (verpakkingseenheden, zoals kisten) savooiekool. In 1942 was de distributie en rantsoenering van voedsel strikt geregeld; het stelen van een dergelijke bon werd gezien als een ernstige ondermijning van het systeem. * **De Straf:** Een initiële ontzegging van de toegang tot de markt voor veertien dagen door de directeur van het Marktwezen wordt door de Burgemeester omgezet in een verlenging voor "onbepaalden tijd". Dit was een zware sanctie voor iemand die voor zijn levensonderhoud of handel afhankelijk was van de markt. * **Bureaucratie:** Het document toont de uitgebreide ambtelijke weg (rapporten, verwijzingen naar reglementen en verspreiding van afschriften naar verschillende diensten). De handtekening onderaan is van J.F. Franken, die destijds de gemeentesecretaris was.

# Abraham Hakker 16 Dec. 1896. Lepelstr. 32 II (C.). A.35. No. 564786 Erk K 34848. [Kantlijn links: #. Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]

# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]

# Salomon Hakker 18 Nov. 1906. A'dam Reitzstr 31 II (O.). A.35. No. 564699. Erkenn K 37321. [Kantlijn links: #. Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr.]

# TRANSCRIPTIE VD/HG. [handgeschreven blauw:] *extra* 37/119/3 M. 2 December 1941. Ariseering N.V. Hakker. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, A l h i e r .

Elkan Hakker 8 Sept '83 A'dam. Retiefstr. 107 III (O.). A.35 No. 564803. Erk. K. 1102. [Kantlijn rechts: v (rood), omcirkeld: gr]