W. Duller
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
W. Duller was een marktkoopman met een vaste standplaats op de Albert Cuypstraat. In 1939 kreeg hij een verzoek om tijdelijke ontheffing van zijn standplaats wegens gebrek aan handel en andere werkzaamheden, wat formeel werd afgewezen. In 1940 ontving hij een aanmaning wegens betalingsachterstand van marktgeld. In 1942 vermeldt een marktplijst hem op de Waterlooplein (stand 1936) en reageert hij op een kaart met verzoek om uitstel wegens zwakke gezondheid. Er zijn openstaande vorderingen voor plaatsgeld en pakhuisuur.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief.
De schrijver van de brief, W. Duller, wendt zich tot de marktinspectie in Amsterdam. Hij geeft aan dat hij tijdelijk andere werkzaamheden heeft aangenomen omdat de handel op de markt momenteel niet voldoende oplevert ("gebrek aan handel"). Hierdoor kan hij zijn vaste standplaats in de Albert Cuypstraat tijdelijk niet bezetten. De kern van zijn verzoek is het behouden van zijn marktvergunning ("kaart"). Hij vraagt de inspecteur om toestemming om zijn vergunning te mogen houden ondanks zijn afwezigheid, zodat hij in de toekomst zijn vertrouwde plek op de markt weer kan innemen wanneer de situatie verbetert.
Getypte officiële brief (doorslag of kopie).
* **Kernboodschap:** De brief is een formele afwijzing van een verzoek dat door de heer Duller op 1 november 1939 was ingediend. Hoewel de aard van het verzoek niet expliciet wordt genoemd, blijkt uit de context dat het gerelateerd is aan zijn staanplaats op de Albert Cuypmarkt. * **Waarschuwing:** De directeur voegt een strenge waarschuwing toe: als de heer Duller zijn marktplaats niet regelmatig bezet, zal deze hem worden ontnomen conform het marktreglement. De nadruk op het woord "<u>niet</u>" (onderstreept) onderstreept de onverbiddelijkheid van het besluit. * **Administratieve sporen:** De handgeschreven notitie "Verzonden 20/11 -39" geeft aan dat de brief twee dagen na datering daadwerkelijk de deur uit is gegaan. De aantekening "2 ex. Hr. de Haan" suggereert dat er kopieën voor intern gebruik zijn gemaakt, mogelijk voor een dossierbeheerder genaamd De Haan.
Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.
De brief is een formele, ambtelijke afwijzing van een verzoek dat door de heer W. Duller op 1 november 1939 was ingediend. Hoewel de exacte inhoud van het verzoek niet wordt genoemd, blijkt uit de reactie dat het betrekking heeft op zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt. De directeur wijst het verzoek niet alleen af, maar voegt er een strenge waarschuwing aan toe: indien de heer Duller zijn plek niet consequent bezet, zal zijn vergunning worden ingetrokken op basis van het "Reglement op de Markten". De toon van de brief is strikt zakelijk en bureaucratisch.
Officiële waarschuwingsbrief / aanmaning.
* **Inhoud:** Het betreft een formele aanmaning wegens een betalingsachterstand van marktgeld. De heer Duller heeft al meer dan drie weken niet betaald voor zijn standplaats op de Albert Cuypmarkt. Hij krijgt een laatste deadline (28 januari) om te betalen, anders verliest hij per direct zijn vaste standplaats op basis van de geldende marktverordening. * **Vorm:** De brief is opgesteld op een standaardformulier (Model No. 8) van de gemeente Amsterdam. De specifieke gegevens (naam, adres, marktlocatie, data) zijn met een typemachine ingevuld. Er is een administratieve aantekening in potlood bovenin over de verzenddatum. * **Toon:** De toon is ambtelijk, dwingend en zakelijk. Er wordt echter wel expliciet ruimte gelaten voor verzachtende omstandigheden (ziekte of armoede/steun), mits deze tijdig gemeld worden.
Handgeschreven brief (mogelijk een briefkaart).
* **Inhoud:** De schrijver, H.W. Duller, reageert op een kaart die hij de dag ervoor heeft ontvangen. Hij vraagt om uitstel van een niet nader genoemde verplichting of werkzaamheid. Hij voert hiervoor twee redenen aan: zijn zwakke gezondheid op dat moment en de slechte verkrijgbaarheid van de "handel" (benodigde materialen of goederen) die hij nodig heeft om zijn werk te kunnen doen. * **Stijl en Taal:** De brief is geschreven in een beleefde, ietwat formele toon ("In beleefd antwoord", "vriendelijk verzoek"). De spelling is kenmerkend voor het begin van de 20e eeuw (bijv. "eenig", "oogenblik", "zoo"). In het postscriptum gebruikt de schrijver "Ik had... gekomen" waar tegenwoordig "Ik zou... zijn gekomen" gebruikelijker is. * **Paleografie:** Het handschrift is een vlot, goed leesbaar lopend schrift uit de vroege 20e eeuw. De afkorting "Uw d. v." staat waarschijnlijk voor "Uw dienstwillige" of "Uw dienstwillige dienaar", een standaard afsluiting in die tijd.
Administratieve lijst van debiteuren/vorderingen.
* **Geografie:** De lijst is sterk gericht op de regio Amsterdam en omliggende gemeenten (Haarlemmermeer, Halfweg, Aalsmeer). De vermelding van "Lopikerkapel (U)" duidt op de provincie Utrecht. * **Sociaal-economisch:** De adressen variëren van volksbuurten (Jodenbreestraat, Zwanenburgwal) tot meer gegoede wijken of nieuwe uitbreidingsgebieden (Oosterpark, Burgemeester Tellegenstraat). De toevoegingen zoals "huis" (benedenwoning), "I, II, III" (verdiepingen) en "a" (tussenetage of specifiek nummer) geven inzicht in de stedelijke bewoningsdichtheid. * **Naamkunde:** De lijst bevat typisch Nederlands-Joodse namen zoals Hartog Gobits en de firma Wed. Cosman, wat consistent is met de genoemde locaties in de Amsterdamse binnenstad. * **Schrift:** Het document is geschreven in een klerkenhandschrift (schoolschrift) dat gebruikelijk was voor administratief personeel. Enkele namen en straten zijn lastig leesbaar door individuele lussen (zoals bij "Jillisstraat" of "Puisistraat"), maar kunnen veelal herleid worden aan de hand van historische stratenregisters.
Getypte lijst/staat van vorderingen.
Dit document is een administratieve lijst van openstaande vorderingen van het Gemeentelijk Marktwezen in Amsterdam, gedateerd augustus 1942. De lijst bevat achterstallige betalingen voor 'plaatsgeld' (marktgeld voor een standplaats) en 'pakhuisuur' (huur van opslagruimte). Wat opvalt is de kolom "Aanteekeningen", waarin bij een groot deel van de personen de term **"belasting heffing"** staat vermeld. In de context van 1942 is dit een eufemisme of een directe verwijzing naar de onteigening van Joodse burgers. Veel van de namen op de lijst (zoals Waterman, Gobits, Mok, Boeken, Kloots, Piller) en de adressen (Jodenbreestraat, Waterlooplein, Uilenburgerstraat) wijzen op Joodse marktpluimveehouders, groentenhandelaren of andere marktkooplieden. Wanneer er "belasting heffing" staat, betekende dit vaak dat de bezittingen van deze personen waren bevroren of geconfisqueerd door de Duitse bezetter (via de roofbank Lippmann, Rosenthal & Co.). De gemeente Amsterdam kon hierdoor haar eigen vorderingen niet meer innen, aangezien het vermogen van de schuldenaar niet langer voor hemzelf of voor reguliere schuldeisers beschikbaar was.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst/staat van vorderingen.
| W. Duller | Adm. de Ruyterweg 107 Amsterdam | " 117,- | " 1936 | |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats " 1936
Relevante Archieffragmenten
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen. * **Datum:** 18 november 1939. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Dienst der Markten of een vergelijkbare gemeentelijke instantie in Amsterdam). * **Geadresseerde:** Den Heer W. Duller, Zeedijk 88 hs, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Referentienummers VP/HG. en 25/213/2 M.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven brief. * **Afzender:** W. Duller, wonende aan de Zeedijk 88 (huis), Amsterdam. * **Ontvanger:** De marktinspecteur (geadresseerd als "Mijnheer de Inspe"). * **Datum:** November 1939 (stempel geeft aan 3 november 1939). * **Kenmerken:** Bevat archiefstempels ("№ 25/213/1" en "M. 1939"). Betreft een standplaats op de Albert Cuypmarkt.
# DOCUMENT INFO * **Afzender:** Dienst van het Marktwezen, Gemeente Amsterdam. * **Ontvanger:** Den Heer H.W. Duller, St. Annenstraat 27 II, Amsterdam-Centrum. * **Datum:** 24 januari 1940. * **Kenmerk:** No. 25/17/1 M. * **Locatie:** Amsterdam (Jan van Galenstraat 14). * **Onderwerp:** Aanmaning voor onbetaald marktgeld voor een standplaats op de Albert Cuypmarkt.
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Getypte officiële brief (doorslag of kopie). * **Datum:** 18 november 1939. * **Afzender:** De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen/Markten van de gemeente Amsterdam). * **Geadresseerde:** den Heer W. Duller, Zeedijk 88 hs, Amsterdam-Centrum. * **Kenmerken:** Bevat administratieve codes (VP/HG, 25/213/2 M.) en handgeschreven aantekeningen over v...
# DOCUMENT INFO * **Type document:** Dienstbrief / Aanmaning. * **Instantie:** Marktwezen Amsterdam (gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14). * **Datum:** 22 november 1939. * **Kenmerk:** No. 25/227/1 M. * **Geadresseerde:** De heer W. Duller, Zeedijk 88 hs, Amsterdam-Centrum (Wijk 1). * **Onderwerp:** Betalingsachterstand marktgeld Albert Cuypmarkt. * **Fysieke kenmerken:** Gedruk...