N. Hollandsche

Besluit (extract uit het Boek der Besluiten) van de Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Dit document is een officieel uittreksel (extract) van een besluit van het Amsterdamse College van Burgemeester en Wethouders (B&W). De kern van het besluit is de gunning van een opdracht voor het asfalteren van een specifiek deel van de De Ruyterkade, gelegen achter de visafslag (Vischhal). * **Opdrachtnemer:** De N.V. Hollandsche Beton-Maatschappij (een voorloper van de huidige BAM). * **Wijze van gunning:** "Onderhands", wat betekent dat er geen openbare aanbesteding heeft plaatsgevonden, maar dat de opdracht direct is toegewezen. * **Bedrag:** 8060 gulden. * **Interne distributie:** Het besluit werd gedeeld met diverse gemeentelijke afdelingen, wat de bureaucratische structuur van die tijd laat zien. Opvallend is de betrokkenheid van afdelingen als 'Levensmiddelen' en 'Wasch- en schoonmaak-', waarschijnlijk vanwege de nabijheid van de Vischhal en hygiënevoorschriften.

Zakelijke brief (vervolgvel).

* **Administratieve aard:** Dit document is een vervolgblad ("Vervolg I"), wat suggereert dat de voorafgaande pagina waarschijnlijk een gedetailleerde specificatie bevatte van de hier genoemde totalen. * **Financiële omvang:** De genoemde bedragen zijn voor die tijd aanzienlijk. Een totaal van ruim 162.000 gulden in 1940 vertegenwoordigt een grote economische waarde, wat de schaal van de handel op de Amsterdamse veilingen onderstreept. * **Authenticiteit:** De aanwezigheid van een officiële stempel en de handtekening van de directeur bevestigen de formele status van dit document als bewijsstuk in de boekhouding of correspondentie met de gemeente.

Bestel- en aanvraagformulier voor schaarse materialen (elektriciteitsleidingen) tijdens de bezetting.

Dit document is een administratief overblijfsel van de distributiepolitiek en grondstoffenschaarschte in het bezette Nederland (april 1941). Koper en andere metalen waren essentieel voor de Duitse oorlogsindustrie, waardoor civiel gebruik streng werd gereguleerd door de *Rüstungsinspektion*. **Belangrijke observaties:** * **Civiel vs. Militair:** Er wordt expliciet vermeld dat de leidingen "niet bestemd voor de Duitsche Weermacht" zijn. Voor civiele projecten was een aparte, complexe bureaucratische weg nodig. * **Rechtvaardiging:** Om aanspraak te maken op schaars koperdraad, moest de aanvrager een dwingende reden opgeven. Hier wordt "brand- en explosiegevaar" bij het gebruik van gas en "energiebesparing" aangevoerd als reden om over te stappen op elektrische droogkasten voor de sigarenindustrie. * **Bedrijfshistorie:** Het document koppelt bekende Amsterdamse namen: het Gemeente Magazijn, de firma Zélander en de Draka-fabriek (N.V. Hollandsche Draad- en Kabelfabriek). * **Status:** De grote rode streep duidt er waarschijnlijk op dat de bestelling is verwerkt, geannuleerd of dat het formulier na administratieve afhandeling ongeldig is gemaakt. Opvallend is dat de handtekeningen op dit specifieke exemplaar ontbreken, wat kan wijzen op een kopie of een niet-doorgevoerde aanvraag.

Getypte lijst op papier.

* **Doel van het document:** Het document dient als distributielijst voor "gerookte aal". In de context van de schaarste tijdens de Tweede Wereldoorlog werd luxe voedsel (zoals paling) soms gebruikt als extra rantsoen of "prestatiebeloning" voor arbeiders in cruciale industrieën. * **Taalgebruik:** Het gebruik van de Duitse term "Belegschaft" (personeelsbezetting) in plaats van het Nederlandse "personeelsbestand" is een sterke aanwijzing dat het document is opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. * **Sleutelbedrijven:** De lijst bevat prominente Amsterdamse bedrijven uit de oorlogsjaren, waaronder de vliegtuigfabriek Fokker (met de grootste bezetting van 5831 man), de Nederlandsche Dok Mij. en Ford. Veel van deze bedrijven stonden onder direct toezicht van de bezetter (*Rüstungsbetriebe*). * **Historisch detail:** Opmerkelijk is de vermelding van *N.V. Hollandia-Fabr. Kattenburg & Co*. Dit bedrijf is historisch bekend vanwege de grote razzia op 11 november 1942, waarbij het Joodse personeel werd weggevoerd.

Zakelijke correspondentie / Brief.

* **Kernboodschap:** De schrijver, A.J. van Rijsbergen, verzoekt in zijn hoedanigheid van "bewindvoerder" om de vis-toewijzingen (rantsoenen) van zeven specifieke Amsterdamse vishandels voortaan op zijn eigen naam te stellen in plaats van op naam van de individuele zaken. * **Administratieve sporen:** De brief bevat handgeschreven namen in de kantlijn (o.a. K. Brenke, J.A. Muller). Dit zijn waarschijnlijk de namen van de feitelijke bedrijfsleiders of contactpersonen die door de vismarkt-administratie aan deze dossiers werden gekoppeld. Het stempel linksboven duidt op de formele registratie door de ontvanger op 9 april 1942. * **Terminologie:** Het gebruik van de term "bewindvoerder" in april 1942 is een directe indicatie van de economische uitsluiting van Joden tijdens de bezetting. De genoemde firma's hebben veelal Joodse eigenaren (Drukker, Goudeketting, Wijnschenk, Peper, Biet).

Getypte lijst op doorslagpapier (paginanummer 2).

Dit document betreft een administratieve lijst van industriële afnemers, gerangschikt onder vier specifieke firma's (Visser, Balm, Meij en Dene) die waarschijnlijk fungeerden als distributeurs of tussenpersonen. De lijst bevat een grote variëteit aan sectoren: van de auto-industrie (Ford) en chemie (Electro Zuur- en Waterstoffabriek) tot scheepsbouw (Vries-Lentsch) en zelfs explosieven (Ned. Springstoffenfabriek). Opvallend is dat de hoeveelheden consistent worden uitgedrukt in "1/2-kg" eenheden. Dit wijst op een product dat nauwkeurig gerantsoeneerd of toegewezen werd, zoals smeermiddelen, specifieke chemicaliën of wellicht zeep (gezien de vermelding van Persil bij E. Ostermann).

Officiële brief van het bestuur van de Rijkscommissaris voor de bezette Nederlandse gebieden.

Dit document is een direct bewijs van de economische 'arisering' (onteigening van Joods bezit) in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. 1. **Diefstal van Joods bezit:** De brief beveelt de overdracht van vis-contingenten (handelsrechten) van zes Joodse ondernemers (Peper, Levie Biet, Drukker & Goudeketting, Wijnschenk, etc.) naar één centrale firma, Drukker & Co. De namen van de eigenaren zijn overduidelijk Joods. 2. **Rol van de Treuhänder:** De overdracht gebeurt op verzoek van een *Übernahmetreuhänder* (overname-bewindvoerder), Dr. Th. Stuth. Een Treuhänder werd door de nazi's aangesteld om Joodse bedrijven te beheren, te liquideren of te verkopen aan 'Ariërs'. 3. **Eufemistisch taalgebruik:** De nazi-bureaucratie gebruikt zakelijke termen als "neu ordnen" (herordenen) en "im Interesse der Fischversorgung" (in het belang van de visvoorziening) om de diefstal van eigendom en de uitsluiting van Joden uit het economische leven te rechtvaardigen. 4. **Tijdsbeeld:** Maart 1943 was een periode waarin de deportaties van Joden uit Amsterdam in volle gang waren. Terwijl de eigenaren werden weggevoerd, werd hun zakelijke nalatenschap administratief 'verwerkt' en verdeeld.

Handgeschreven overzichtstabel op ruitjespapier.

* **Structuur:** Het document is een administratieve boekhouding. De tabel is verdeeld in aardappelsoorten, vaak gecombineerd met de regio van herkomst (zoals "Zeeuwsche Bintjes" of "Drentsche Eigenheimers"). * **Eenheden:** De primaire maatstaf is hectoliter (H.L.), wat later wordt omgerekend naar het totaalgewicht in kilogram (K.G.) en de geldelijke waarde in guldens (ƒ). * **Data-observaties:** * De "Drentsche Eigenheimers" vormen met 1.358.116 H.L. veruit de grootste post in dit overzicht. * Onderaan is een herkomst-analyse toegevoegd waaruit blijkt dat Drenthe bijna de helft (47,89%) van de totale aanvoer leverde. * De afkorting "bl." bij Eigenheimers staat waarschijnlijk voor "blauwe".

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven:] *extra* VP/HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, **A l h i e r .** 77/40/5 M. 8 October 1940. Ten vervolge op mijn rapport d.d. 30 September jl. (No.77/40/4 M.) heb ik de eer U in bijlage dezes een afschrift te doen toekomen van een nader rapport van den controleur Felt- huis d.d. 28 September jl., waaruit blijkt, dat Cornelisse de door hem weggenomen...

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven aantekening:] *verzonden 11/7* den Heer N.C.Nap, Gelderschekade 85, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wyk 1. 53/36/2 M 11 Juli 1940. Naar aanleiding van Uw briefkaart d.d. 5 dezer verzoek ik U zich te willen vervoegen bij den bedryfschef van myn dienst, den heer J.Broerse, die kantoorhoudt in de hal op de Centrale Markt ...

# TRANSCRIPTIE *(Handgeschreven linksboven:)* Verzonden 9/10 *(Handgeschreven rechtsboven:)* m. Brouw. *(Getypt rechtsboven:)* vP/HG. den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, **<u>A l h i e r</u> .** **77/40/5 M.** **8 October 1940.** Ten vervolge op mijn rapport d.d. 30 September jl. (No.77/40/4 M.) heb ik de eer U in bijlage dezes ee...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. *extra.* [handgeschreven] 2B/123/5 M. 1 25 September 1939. den Heer H.M. Cornelisse, Van der Duinstraat 15 I v., ...

# TRANSCRIPTIE vP/HG. 2B/123/5 M. 1 *Verzonden 27/9-'39* [handgeschreven] 25 September 1939. den Heer H.M.Cornelisse, Van der Duinstraat 15 I v., Amsterdam-West. Wijk 19a. Onder terugzending van den door U overgelegden brief van de Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale d.d. 26 Augus- tus jl. bericht ik U, dat bij een dezerzijds ingesteld onder- zoek is aannemelijk gemaakt, dat U ongeveer ...