J.A. Melhado

Officieel besluit / Beschikking van het College van Burgemeester en Wethouders.

Dit document betreft de intrekking van een specifieke vergunning van een marktkoopman genaamd J. Brand. * **De kern:** De heer Brand had sinds 1938 de gunst om zijn kramen op te zetten buiten de reguliere markttijden op vier Amsterdamse locaties (Westerstraat, Noordermarkt, Lindengracht en Mosplein). * **De aanleiding:** De vergunninghouder heeft structureel verzuimd het verschuldigde 'kramengeld' (staangeld) te betalen, ondanks eerdere waarschuwingen van de Dienst van het Marktwezen. * **Het besluit:** Het college besluit de extra faciliteit in te trekken voor drie van de vier locaties (de Westerstraat, Noordermarkt en Lindengracht worden expliciet genoemd in het besluit onderaan). * **Opvallend:** De handgeschreven krabbels rechtsboven duiden op de interne circulatie binnen de gemeentelijke diensten (Marktwezen, Directeur, Inspectie).

Getypte brief (doorslag of officieel archiefstuk).

* **Inhoud:** De brief is een zakelijke afwijzing van een aanvraag. De heer Portengen had op 2 februari 1942 verzocht om een "expediteurskaart". De directeur laat weten dat deze op dit moment niet worden uitgegeven, maar dat de aanvrager op een wachtlijst ("sollicitantenlijst") is geplaatst. * **Toon:** Formeel-ambtelijk taalgebruik, kenmerkend voor de vroege jaren 40 ("jl.", "bericht ik U", "te zijner tijd"). * **Administratieve context:** Het document bevat diverse bureaucratische kenmerken zoals een wijknummer (Wijk 11) en een specifiek dossiernummer, wat wijst op een strak georganiseerde administratie tijdens de bezettingsjaren.

Doorslag van een officiële brief/kennisgeving.

De brief is een zakelijke afwijzing van een aanvraag voor een "expediteurskaart". De heer Kleuver had op 10 februari 1942 een verzoek ingediend, maar krijgt te horen dat deze kaarten op dat moment niet worden uitgegeven. Als enige tegemoetkoming wordt vermeld dat zijn naam op een wachtlijst ("sollicitantenlijst") is geplaatst. De toon is kort en formeel-bureaucratisch. De toevoeging "Wijk 16" bij het adres duidt op een administratieve onderverdeling van de stad Amsterdam.

Getypte brief (doorslag of officieel bericht).

De brief is een formele, ambtelijke afwijzing. De heer Hofstee had op 4 maart 1942 een verzoek ingediend voor een "kruierskaart". Dit was een officiële vergunning of legitimatiebewijs om als kruier (iemand die bagage versjouwt, meestal op een station) te mogen werken. De directeur deelt mede dat er op dat moment geen kaarten worden uitgegeven. De reden hiervoor wordt niet expliciet genoemd, behalve dat de uitgifte is stopgezet. De aanvrager wordt wel op een wachtlijst ("sollicitantenlijst") geplaatst. De toon is kort en zakelijk, kenmerkend voor de bureaucratie uit die tijd.

Ambtelijke correspondentie / intern memo van de gemeente Amsterdam (Afdeling Marktwezen).

Dit document is een typisch voorbeeld van de ambtelijke molen binnen de gemeente Amsterdam tijdens de vroege jaren '40. De kern van de zaak is de intrekking van een marktvergunning van de heer M.J. Dinkeloo, wonende aan de Van der Hoopstraat 33 (in de Staatsliedenbuurt). De heer Dinkeloo had sinds november 1938 toestemming om kramen te plaatsen op drie specifieke locaties: de Lindengracht, de Jacob Catskade en de Westerstraat. Dit waren (en zijn) belangrijke marktlocaties in en rond de Jordaan. Omdat hij zijn bedrijf per 15 juni 1942 heeft stopgezet, moet de vergunning formeel worden beëindigd door het college van Burgemeester en Wethouders. De annotaties bovenin tonen het interne traject: van de bespreking van het voorstel op 16 juli tot de definitieve vastlegging op 20 juli.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag op dun carbonpapier).

Dit document is een ambtelijke afwijzing van een schadeclaim of klacht. De heer Agterberg had op 16 augustus geklaagd over de kwaliteit van door hem gekochte aardappelen. De directie wijst de verantwoordelijkheid voor de slechte kwaliteit af door deze toe te schrijven aan de weersomstandigheden, wat juridisch of beleidsmatig als overmacht werd beschouwd. De brief eindigt met een optimistische noot dat de kwaliteit van de nieuwe oogst of leveringen beter is, waarmee verdere correspondentie wordt afgedaan. Het taalgebruik is formeel en typerend voor de vroege 20e eeuw (gebruik van de "u"-vorm met hoofdletter, spelling zoals "zoover" en "zoodat").

Getypte zakelijke brief (waarschijnlijk een doorslag/kopie).

* **Inhoud:** Het betreft een afwijzing van een verzoek om een "kruierskaart". De heer Fonteyne had hierom verzocht in een brief van enkele dagen daarvoor. De directeur laat weten dat er momenteel geen kaarten worden uitgegeven, maar dat de aanvrager op een wachtlijst (sollicitantenlijst) is geplaatst. * **Terminologie:** Een "kruierskaart" was een officiële vergunning of legitimatiebewijs om als kruier (iemand die tegen betaling bagage van reizigers versleept) te mogen werken, doorgaans op spoorwegstations. * **Vorm:** De brief is kort en strikt zakelijk. De handgeschreven notitie "Verzonden 9/7" dient als administratieve bevestiging van de verzenddatum, corresponderend met de datum in de tekst.

Doorslag van een getypte brief (officieel schrijven).

* **Inhoud:** Het document is een formele afwijzing van een verzoek. De heer Blom had op 4 mei 1943 een brief gestuurd. Dit verzoek is behandeld door een speciale commissie van de Visscherijcentrale, die heeft besloten het verzoek niet in te willigen. De aard van het verzoek wordt in deze brief niet gespecificeerd, maar gezien de afzender hield het waarschijnlijk verband met visserijrechten, toewijzingen of vergunningen. * **Toon:** De toon is kort, zakelijk en afstandelijk, typerend voor ambtelijke correspondentie uit die periode. * **Administratieve sporen:** De aantekening "Verzonden 8/5" duidt aan dat dit een kopie is voor het eigen archief (een doorslag), waarbij de verzenddatum handmatig is toegevoegd ter verificatie. De toevoeging "wijk 26a" bij het adres in Amsterdam werd vaak gebruikt voor een fijnmazige administratieve indeling, bijvoorbeeld voor de distributie.

Typschrift (waarschijnlijk een doorslag/kopie van een officiële verzonden brief).

Dit document is een ambtelijke afwijzing op een verzoek van een kleine handelaar uit de Jordaan (Amsterdam). De heer Bommels had blijkbaar een aanvraag ingediend om opgenomen te worden in de officiële distributie van verse vis. De kern van de afwijzing is categorisering. De gemeente stelt dat Bommels geen "visroker" is in de strikte zin van het woord, omdat hij zelf geen verse vis verwerkt (rookt), maar enkel handelde in haring en reeds gerookte vis. De bureaucratische logica dicteert dat hij daarom geen recht heeft op een toewijzing van verse vis. Dit illustreert hoe de overheid tijdens de bezettingsjaren de volledige controle probeerde te houden over de schaarse goederenstromen door middel van rigide definities van beroepsgroepen.

Notulen (vergaderverslag).

* **Kernconflict:** Het document legt een moment van demotivatie en politieke frictie vast binnen een gemeentelijk adviesorgaan. Een commissielid (Melhado) stelt het bestaansrecht van de commissie ter discussie nadat de Amsterdamse Gemeenteraad hun jarenlange werk aan een 'winkelverordening' (waarschijnlijk betreffende openingstijden of vestigingseisen voor schoenwinkels) in één klap heeft verworpen. * **Leiderschap:** De voorzitter (Scherf) hanteert een diplomatieke en volhardende toon. Hij erkent de teleurstelling, maar hamert op de bredere maatschappelijke verantwoordelijkheid van de commissie: het waarborgen van de kwaliteit en beschikbaarheid van schoeisel en leer voor de Amsterdamse bevolking. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in de toen gangbare spelling (vóór de spelling-Marchant breed werd doorgevoerd), herkenbaar aan woorden als "Vrydag", "onmogelyk" en "eigenlyk". * **Interessant detail:** De aanwezigheid van de Directeur van het Marktwezen suggereert dat, ondanks de politieke tegenslag rond de winkelverordening, de focus verschoof naar de regulering van schoenverkoop en -reparatie op de openbare markten (zie de handgeschreven kop).

## Rechterpagina

M. de Haan.

# TRANSCRIPTIE [Handgeschreven in blauw/paars potlood:] *Extra* HG. 30/18/2 M. 26 Maart 1941. den Heer J. Melhado, Blasiusstraat 46 II, Amsterdam-Oost. Wijk 11. Zwanenburgwal en Uilenburg. vrijstelling betaling marktgeld Zwanenburgwal en Uilenburg. Zwanenburgwal en Uilenburg 23 Februari 1941 XXXXXXXX

- 3 -

(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa