Levie Appelboom

Handgeschreven brief (kennisgeving van verhuizing).

Dit document is een officiële verhuizingsmelding van de heer L. Appelboom aan de afdeling Marktwezen van de gemeente Amsterdam. De afzender meldt dat hij is verhuisd van de Valkenburgerstraat naar de Rapenburgerstraat (beiden in de Joodse buurt van Amsterdam). De brief is van belang voor de administratie van het Marktwezen omdat de heer Appelboom een actieve marktkoopman is: hij bezit een 'loot' (vergunning/plaatsnummer) op de Westerstraat en een vaste staanplaats op de Dapperstraat. De aantekeningen in rood en de diverse parafen onderaan duiden op de interne administratieve verwerking door verschillende ambtenaren (waaronder de heren Perra en De Wolff) vooraleer het document op 27 april 1939 definitief werd gearchiveerd.

Handgeschreven brief (verhuizingsmelding).

* **Inhoud:** L. Appelboom stelt het Marktwezen Amsterdam op de hoogte van zijn adreswijziging. Hij verhuist binnen het centrum van de Valkenburgerstraat naar de Rapenburgerstraat. * **Beroepsmatige informatie:** De afzender specificeert zijn standplaatsen: een "lootnummer" (waarschijnlijk een via loting verkregen of tijdelijke plek) op de Westerstraat 223 en een "vaste plaats" op de Dapperstraat. Dit was essentieel voor de administratie van de marktvergunningen. * **Administratieve verwerking:** De brief is voorzien van diverse stempels en aantekeningen die het interne proces bij de gemeente tonen. Het document is op 31 maart verzonden, maar pas op 27 april officieel gestempeld. De rode tekst "Ter kennisneming en retour" duidt op circulatie tussen ambtenaren (Th. Perry en H. de Wolff).

Administratieve kaart/oproeping van de Inspectie der Markten (Marktwezen).

Het document is een officiële administratieve kaart van de Amsterdamse marktinsectie. Het betreft een procedure tegen de heer (of mevrouw) L. Appelboom vanwege een verzuim: het "niet geregeld bezetten" van de toegewezen marktplaats in de Ten Katestraat. Uit de aantekeningen blijkt een chronologie: 1. **21 oktober 1940:** Er is een eerste waarschuwing gegeven. 2. **20 november 1940:** Het document/de oproep is ontvangen (getekend door Smit). 3. **22 november 1940:** De betrokkene wordt opgeroepen om 09:30 uur (oorspronkelijk stond 25 november gepland, maar dit is vervroegd). 4. **27 november 1940:** Inspecteur De Haan noteert dat er geen gehoor is gegeven aan de oproeping en adviseert om de betrokkene te "schrappen", wat waarschijnlijk het intrekken van de marktvergunning betekent.

Marktregister / Administratief kasboek van standplaatshouders.

* **Structuur:** Het document is een strak vormgegeven administratief overzicht. Er zijn kolommen voor standplaatsnummer, naam, handelswaar en een sectie voor de dagen van de week (M, D, W, D, V, Z) om de aanwezigheid bij te houden. * **Inhoud:** Het aanbod is zeer divers: van versproducten (groenten, fruit, vis, kaas) tot textiel (manufacturen, kousen, schorten) en specialistische artikelen zoals "ansichtkaarten", "gummi hakken" en "2e hands boeken". * **Opmerkelijke details:** * Veel namen wijzen op een Joodse achtergrond (o.a. Blits, Isaac, Lakmaker, Naarden, Boas), wat typerend is voor de markten in grote steden als Amsterdam (bijv. de Waterloopleinmarkt of Albert Cuypmarkt) in deze periode. * Bij nummer 200 (L. Keizer) staat een interessante aantekening: *"te lang in steun om het nog te controleeren"*, wat impliceert dat deze persoon een uitkering ("steun") ontving en mogelijk daardoor niet meer actief was op de markt. * De kolom "Bijzonderheden" bevat diverse korte notities zoals "vrouw", "man", "werkt als knecht" of "maakt zelf sigaren".

Administratieve lijst van marktkooplieden.

* **Structuur:** De lijst is opgedeeld in drie kolommen. Hoewel de eerste kolom redelijk oplopend is (van 21 naar 147), verspringen de nummers in de tweede kolom aanzienlijk (van 159 naar 306 en terug naar 2), wat duidt op een administratieve groepering in plaats van een strikt geografische volgorde op straat. * **Demografie:** Een opvallend groot aandeel van de namen is van Joodse oorsprong (bijv. Melhado, Morpurgo, Heilbron, Boas, Sigaar, Speyer). Dit weerspiegelt de historische bevolkingssamenstelling van de Amsterdamse Dapperbuurt en de sterke vertegenwoordiging van de Joodse gemeenschap in de markthandel van die tijd. * **Bijzonderheden:** * Er wordt onderscheid gemaakt tussen de "vaste plaatshouders" die de hele week staan en deze groep die specifiek alleen op **zaterdag** komt. * Vrouwen worden soms vermeld met hun eigen achternaam of als "wed:" (weduwe), zoals *wed: Casserus*. * Dubbele namen zoals *de Jong-Gerritsen* en *Clarenburg-Hijmans* komen voor.

Een handgeschreven administratieve lijst, waarschijnlijk afkomstig uit de administratie van de Joodse Raad of een vergelijkbare instantie tijdens de Tweede Wereldoorlog in Nederland.

* **Classificatiesysteem:** De meest opvallende kolom is die met de 'A' (Arisch) en 'N' (Niet-Arisch). Dit was een essentieel onderdeel van de nazi-bureaucratie om de bevolking te segregeren. Op deze pagina is bijna iedereen gemarkeerd met 'N', wat duidt op een lijst van Joodse personen. * **Locatie-indicaties:** De afkorting "Uilenb." verwijst zeer waarschijnlijk naar Uilenburg, een buurt in de Amsterdamse Jodenbuurt. De schuine strepen (/) in die kolom geven aan dat de persoon daar woonachtig of geregistreerd was. * **Referentienummers:** De blauwe en rode kruisjes (X) gevolgd door nummers (zoals X 114) zijn waarschijnlijk verwijzingen naar kaartnummers in de cartotheek van de Joodse Raad of transportlijsten. De rode omcirkelde nummers aan de rechterkant wijzen op een verdere administratieve categorisering of volgorde van verwerking. * **Uitzonderingen:** Bij nr. 5 (K. Aldenkamp) staat "A*", wat duidt op een Arische status, mogelijk in een verder grotendeels Joodse context (bijvoorbeeld een gemengd huwelijk of een specifieke administratieve fout/correctie).

Handgeschreven brief (inkt op gelinieerd papier).

In deze brief reageert L. Appelboom op een schrijven van de autoriteiten van een dag eerder (23 oktober). De schrijver geeft aan dat hij voor onbepaalde tijd ander werk heeft gevonden. De reden hiervoor is dat het hem niet lukt om aan voldoende "handel" (goederen voor de verkoop) te komen. Hierdoor ziet hij zich genoodzaakt zijn vaste staanplaats op de markt tijdelijk op te geven. Hij benadrukt dat hij de verschuldigde marktgelden zal betalen en spreekt de hoop uit dat hij zijn vergunning of standplaats mag behouden voor de toekomst. De toon is beleefd en formeel.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

In deze brief verzoekt L. Appelboom om uitstel voor het innemen van een hem toegewezen marktplaats op de Westerstraat in Amsterdam. De schrijver geeft aan dat het door de huidige "tijdsomstandigheden" onmogelijk is om op dat moment te starten in de manufactuurhandel (de handel in textielwaren en stoffen). De brief is formeel van toon, maar de onderliggende boodschap is er een van noodzaak of onmacht. De term "tijdsomstandigheden" is een veelvoorkomend eufemisme in correspondentie uit de bezettingsjaren om te verwijzen naar de beperkingen en gevaren die voortvloeiden uit de Duitse bezetting en de daarmee gepaard gaande anti-Joodse maatregelen.

Ambbtelijk memorandum / registratiekaart (waarschijnlijk van de afdeling Maatschappelijk Hulpbetoon of de Joodsche Raad).

Dit document legt een administratieve beslissing vast met betrekking tot de heer L. Appelboom (waarschijnlijk Levi Appelboom, een bewoner van de Westerstraat in de Amsterdamse Jordaan). * **Status:** De betrokkene staat genoteerd als "voorkeurskaarthouder". Dit was een status die in de vroege oorlogsjaren bepaalde sociale voordelen of vrijstellingen kon bieden, vaak gekoppeld aan werkverschaffing. * **Conflict:** Appelboom is op 1 mei 1941 van de sollicitantenlijst geschrapt omdat hij een aangeboden "vaste plaats" (een vaste baan) heeft geweigerd. * **Besluit:** De ambtenaar adviseert om een ingediend verzoek van Appelboom af te wijzen. De redenatie is dat hij de kans heeft gehad om een positie te bekleden die hem de rechten van de voorkeurskaart zou geven, maar dat hij dit aanbod zelf heeft afgeslagen. De letter "A." in de tekst fungeert als afkorting voor Appelboom. * **Opvolging:** De kantlijnotities tonen een proces van herhaaldelijke oproepen ("oproepen" en "opger.") gedurende de maanden juni en juli 1941, wat duidt op een slepende zaak.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Document

* **Ordening:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (A t/m E). * **Namen:** Veel van de achternamen zijn typisch voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam (o.a. Cohen, Bacharach, Allegro, Buitenkant, Dagloonder). * **Correcties:** Er zijn diverse handmatige aanpassingen gedaan. Bij "Bril" is handmatig een 'B' toegevoegd. De regel voor "D. Bril" is volledig met een paars potlood of inkt doorgehaald, wat kan duiden op een wijziging in status (vrijstelling, overlijden of vertrek). Bij "Digtmaker" is een verticale streep door de 't' gezet. * **Datums:** De datums achter de namen zijn geboortedatums. De oudste persoon op deze lijst is geboren in 1883, de jongste in 1914.

Getypte namenlijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is opgebouwd uit drie kolommen. * **Kolom 1:** Codes (bijv. 1/6, 1/7). Deze verwijzen waarschijnlijk naar kaartnummers, dossiernummers of transportlijstnummers. * **Kolom 2:** Initialen en achternamen. De namen zijn overwegend Joods-Nederlandse namen (bijv. Cohen, Aalsvel, Brilleman, Buitenkant). * **Kolom 3:** Geboortedata, gevolgd door een 'x'. Een 'x' achter de naam in dergelijke administraties betekende vaak dat de persoon aanwezig was, geregistreerd was of geselecteerd was voor een bepaalde actie (zoals transport). * **Correcties:** De regel van "D. Bril" is met een donkerblauwe/paarse inkt doorgestreept, wat wijst op een wijziging in de status van deze persoon (bijv. vrijstelling, overlijden of administratieve fout). * **Bijzonderheid:** De eerste vermelding (E. Aalsvel) heeft een omcirkeld kruis in plaats van een losse 'x', wat een afwijkende status suggereert.

Administratieve lijst (verzendlijst)

* **Structuur:** De lijst is georganiseerd in vier kolommen. De eerste kolom 'S' duidt waarschijnlijk op een serie- of lijstnummer. De kolom 'Nr' bevat registratienummers van de betreffende personen of brieven. De kolom 'Naam' en 'adres' spreken voor zich. * **Geografie:** De genoemde adressen bevinden zich vrijwel allemaal in Amsterdam, met een sterke concentratie in de (toenmalige) Joodse buurt en de Transvaalbuurt (bijv. Rapenburg, Tugulaweg, Vrolikstraat, Blasiusstraat). * **Afkortingen:** De adressen bevatten de destijds gebruikelijke aanduidingen voor verdiepingen: 'hs' (huis/begane grond), 'I', 'II', 'III'. Straatnamen zijn vaak afgekort (str., nw. voor nieuwe, pres. voor president). * **Opvallend:** De naam 'M. de Vries' (Nr. 270) komt tweemaal voor op de lijst onder kolom S:2.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Officieel afschrift van een gemeentelijke vergunning. * **Instantie:** Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. * **Datum:** Gedateerd op 11 december 1939 (geadministreerd op 12/12-39). * **Betrekkende:** Levis Vreeland (geboren 7 maart 1895). * **Onderwerp:** Vergunning voor het innemen van een standplaats voor de verkoop van bloemen op de Ceintuur...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officieel besluit van het College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam. * **Datum:** 3 juni 1942 (met terugwerkende kracht tot 13 januari 1942). * **Betrokkene:** Levie Zwaaf (geboren 25 juli 1889). * **Onderwerp:** Intrekking van een vergunning voor een vaste standplaats voor de verkoop van fruit en zoetwaren. * **Kenmerken...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Afschrift van een officiële vergunning (marktwezen). * **Instantie:** Gemeente Amsterdam, Burgemeester en Wethouders. * **Referentienummer:** No. 5/333 L.M.1939. * **Datum document:** Juni 1939 (specifieke handgeschreven data 28/6 en 29/6). * **Betrokkene:** Levie Piller (geboren 17 december 1906), wonende Nieuwe Prinsengracht 88 I. * **Onderwerp:*...

# TRANSCRIPTIE [Linksboven in stempel/handschrift] No 39/328/2 M. 1939 13/12 No. 5/791 L.M. 1939. [Rechtsboven handgeschreven/stempel] Hr. Müller Afschrift Uitgeg. 12/12-39. **Burgemeester en Wethouders van Amsterdam;** Gezien een adres van Levis Vreeland, geboren 7 Maart 1895, wonende Nieuwe Kerkstraat 17 I, waarbij vergunning wordt verzocht tot het innemen eener standplaats met een mand waari...

# TRANSCRIPTIE **№ 2/3/39 / M. 1939 13/3** **R A P P O R T.** Levie Polak, oud 46 jaar, wonende Tilanusstraat 59 II, verzoekt erkenning als groothandelaar met fruit. Hy handelt volgens zyn verklaringen reeds vanaf 1913 en heeft vanaf de opening van de Centrale Markt in October 1934 steeds een pakhuis ~~bezet~~ in huur gehad of een plaats bezet. Op deze verkoopplaatsen heeft hy steeds alle soort...