Mozes Haringman

Getypte verzendlijst met handgeschreven annotaties op roze doorslagpapier.

* **Geografie:** Alle adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een sterke concentratie in de Joodse buurt (Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat, Nieuwe Kerkstraat), De Pijp (Govert Flinckstraat, Van der Helststraat, Albert Cuypstraat) en de Transvaalbuurt. * **Demografie:** Een aanzienlijk aantal namen op deze lijst is van Joodse origine (o.a. Appelboom, Groenteman, Drukker, Haringman, de Hond). * **Administratieve structuur:** De nummers 25/30/X duiden op een dossier- of kaartindex-systeem. De toevoeging "inw." bij M. Haringman betekent 'inwonend', wat aangeeft dat deze persoon een kamer huurde of bij een ander gezin inwoonde. * **Correctie:** De doorgehaalde regel (L. Speyer) suggereert dat de zending voor deze persoon is geannuleerd of dat de adresgegevens incorrect bleken tijdens het proces.

Registerblad / Marktlijst van vaste plaatshouders.

* **Demografie:** Er is een opvallende aanwezigheid van namen die historisch geassocieerd worden met de Joodse gemeenschap in Amsterdam (zoals Italiaander, v.d. Kar, Haringman, Moskou, Noach). Dit suggereert dat de lijst betrekking heeft op een markt als het Waterlooplein of de Amstelveldmarkt. * **Handelswaar:** De lijst toont een grote diversiteit aan goederen: van verse levensmiddelen (fruit, groenten, haring, versche visch) tot textiel (lingerie, wolwaren, kousen) en huishoudelijke artikelen (kramerijen, el. lampen, schoonmaakartikelen). * **Specialisaties:** Verschillende kooplieden worden aangeduid als 'grossier' (groothandelaar) of 'fabrikant', wat aangeeft dat de markt niet alleen voor particuliere verkoop diende, maar ook een distributiefunctie had. * **Administratieve details:** De kolom 'Opmerkingen' geeft inzicht in de nevenactiviteiten van de standhouders, zoals "werkzaam op abattoir" of "reparatie". De kolommen voor de dagen (M t/m Z) tonen aan dat veel standhouders 6 dagen per week aanwezig waren. ---

Handgeschreven verzoekschrift op gelinieerd papier.

* **Inhoud:** Het document betreft een kort, formeel verzoek van M. Haringman om een vergunning te verkrijgen voor een assistent ("hulp"), genaamd G. Moppes, voor de duur van de zomermaanden in 1941. * **Administratieve details:** De koptekst "Nº 25/89/1 M.1941 11/8" duidt op een officiële registratie in een overheidsarchief. De letter 'M' in de code zou kunnen verwijzen naar 'Marktwezen' of een specifieke administratieve afdeling van de gemeente Amsterdam. * **Handschrift:** Het betreft een vlot, leesbaar cursief handschrift, typerend voor de administratieve stijl van het midden van de 20e eeuw. De toevoeging "in bezit" achter de naam van de aspirant suggereert dat de persoon reeds beschikt over de nodige papieren (zoals een persoonsbewijs of een eerdere machtiging).

Ambtelijke notitie/advies van de Gemeente Amsterdam (Afdeling Algemene Zaken).

Dit document betreft een ambtelijke beoordeling van een verzoek door een marktkraamhouder, de heer M. Haringman. Hij verzoekt om toestemming om zich op zijn standplaats aan de Albert Cuypstraat te laten assisteren door de heer A. van Mappes (geboren in 1873). De ambtenaar (waarschijnlijk De Haan) adviseert positief ("geen bezwaar"), met de expliciete voorwaarde dat het gaat om *assistentie* en niet om volledige *vervanging*. De toestemming wordt verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de gemeente het recht behoudt om deze beslissing op elk moment in te trekken. De verschillende data (juli 1941 voor het advies en september 1941 voor de administratieve afhandeling) wijzen op de ambtelijke loop der dingen.

Getypte brief (doorslag).

Deze brief is een officiële beschikking waarin de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst (zeer waarschijnlijk de Marktwezen) toestemming verleent aan de heer M. Haringman om zich op zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een zekere A. van Moppes. De tekst benadrukt dat het gaat om *bijstand* en niet om *vervanging*. Dit duidt op strikte regelgeving omtrent het persoonlijk drijven van handel op de markt. De toestemming is verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de overheid het recht behoudt om deze gunst op elk moment in te trekken.

Dienstverslag / Rapport van een marktcontroleur.

Het document is een officieel verslag van een incident op de markt in Meppel. De kern van de zaak is een disciplinair conflict tussen een marktmeester (Controleur Bekkering) en een koopman (M. Haringman). * **Aanleiding:** Haringman kreeg de instructie zijn marktkraam iets naar achteren te verplaatsen. * **Conflict:** Haringman weigerde het gezag van de controleur te erkennen ("jij bent de Directeur niet", "je hebt niets te vertellen"). De controleur ervaart dit als een aantasting van zijn waardigheid als ambtenaar, zeker omdat het incident plaatsvond in het bijzijn van het publiek. * **Taalgebruik:** Het verslag is geschreven in een formele, ietwat verontwaardigde ambtelijke stijl. Opvallend is de dreiging van de controleur om de koopman "in te laten pakken" (arresteren) bij aanhoudende weerspannigheid. * **Besluitvorming:** De klacht wordt serieus genomen. Een superieur (De Boer) heeft de koopman op 30 juli ontboden voor een "ernstig onderhoud" (een reprimande). Een latere aantekening linksonder suggereert dat Haringman in november van datzelfde jaar opnieuw een waarschuwing kreeg, ditmaal voor het te laat verlaten van de markt.

Verzoekschrift / brief.

In deze zakelijke brief verzoekt de heer M. Haringman om een marktvergunning voor de verkoop van aardappelen op de markt aan de Gaaspstraat in Amsterdam. De brief is formeel en beleefd opgesteld, wat gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties in die tijd. Opvallend is het gebruik van de letter 'y' in plaats van de 'ij' ("Hierby", "my", "verblyf"), wat in de eerste helft van de 20e eeuw vaker voorkwam in getypte documenten, soms vanwege de beperkingen van de typemachine of persoonlijke voorkeur. De archiefaantekeningen bovenin duiden op de administratieve verwerking door de gemeente Amsterdam.

Getypte administratieve lijst met handgeschreven annotaties.

* **Structuur:** De lijst is strak georganiseerd in kolommen. Het is een formeel overzicht van marktkooplieden met een vaste staanplaats. * **Annotaties:** De handgeschreven tekens (+ en -) achter de namen lijken op een controle- of verificatieproces. De plusjes kunnen duiden op "aanwezig" of "akkoord", terwijl de minnetjes mogelijk wijzen op afwezigheid of uitsluiting. * **Geografie:** De woonadressen concentreren zich in Amsterdam-Oost (de Transvaalbuurt, de Dapperbuurt) en de oude Joodse buurt (Waterlooplein, Valkenburgerstraat, Rapenburgerstraat). Dit weerspiegelt de demografie van de Amsterdamse markthandel uit die tijd. * **Handel:** Er is een grote variëteit aan artikelen, van 'manufacturen' (stoffen) en kleding tot levensmiddelen zoals fruit en vis.

Administratief register (mogelijk een Liro-register of een vergelijkbare inventarislijst van geconfisqueerde goederen).

* **Handschrift:** Het document is geschreven in een net, ambtelijk cursief handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** Het is een rigide tabelstructuur. De 'Serie'- en 'No.'-kolommen wijzen op een systematische registratie (mogelijk een dossier- of volgnummer). De adressen bevatten vaak een Romeins cijfer (I, II, III, IV) of "hs" (huis), wat de verdieping in het pand aangeeft. * **Marginalia en Opmerkingen:** * **"p post":** Geeft aan dat de inlevering of correspondentie via de post is verlopen. * **"V.V. bij N.S.":** Dit kan een afkorting zijn voor "Verzamelpunt bij Nieuwe Stadsschouwburg" (een bekende verzamelplek voor deportaties in Amsterdam) of een andere administratieve code. * **"door Sicherheitspol.":** Bij E. Hakker (Serie 8, No 100) staat dat de inlevering of actie is uitgevoerd door de Sicherheitspolizei. * **"Overleden":** Bij de laatste entry (M. Hamel) staat expliciet "Overleden" genoteerd achter de datum 27-1-42.

Document

- **Structuur:** Het document is ingedeeld in vier kolommen per pagina-helft. De kolom 'S.' verwijst naar een administratieve sectie, vaak alfabetisch geordend (zie groepering bij G, H en J). - **Adressering:** De adressen zijn typisch voor het Amsterdam van de jaren '40, met aanduidingen als 'hs' (huis/begane grond) en Romeinse cijfers (I t/m IV) voor de etages. Veel adressen bevinden zich in de Transvaalbuurt en de oude Jodenbuurt. - **Namen:** De namen zijn overwegend van Joodse origine (bijv. Groenteman, Hakker, de Valencia, Vas Dias, Wurms). - **Wijzigingen:** De doorgehaalde regels wijzen op een 'levende' administratie waarbij mutaties (zoals verhuizing of overlijden) werden verwerkt.

Registerpagina (waarschijnlijk een bevolkingsregister, ledenlijst of woningregister).

* **Handschrift:** Een verzorgd maar snel 'kantoorshandschrift' uit de vroege 20e eeuw. Er is gebruik gemaakt van diakritische tekens zoals de 'ij' met puntjes en de typische 'S' en 'G' uit die periode. * **Structuur:** De pagina is ingericht om mutaties bij te houden. Veel namen komen op beide pagina's voor, maar met verschillende adressen. Dit suggereert dat de linker- en rechterpagina mogelijk een "oude" en "nieuwe" situatie weergeven, of een alfabetische index versus een geografische ordening. * **Afkortingen:** Er wordt veel gebruik gemaakt van 'idem' om herhaling van achternamen of straten aan te duiden. Verdiepingen worden aangegeven met Romeinse cijfers (I, II, III, IV) en de toevoeging 'h' voor 'huis' (begane grond). * **Correcties:** Er zijn diverse doorhalingen zichtbaar, wat duidt op een levend administratief document waarbij bewoners verhuisden of gegevens werden geactualiseerd.

# TRANSCRIPTIE **GEMEENTE AMSTERDAM** AFD. L.M. No. 714 (1940) BIJLAGEN AMSTERDAM, 17 Augustus 1940. MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN EN DE AFDEELING TE VERMELDEN. Naar aanleiding van Uw schrijven d.d. 30 Juli j.l., M 37-118-1 betreffende het bewaren van karren van haringstandplaatshouders, deel ik U mede een onderhoud te hebben gehad met den Heer Pol...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Verzoekschrift / brief. * **Afzender:** M. Haringman, Nieuwe Kerkstraat 37, Amsterdam. * **Ontvanger:** De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. * **Datum:** 4 november 1941. * **Kenmerken:** Getypte brief op papier met handgeschreven kanttekeningen en archiefstempels. * **Archiefkenmerken:** "Nº 103/12/1 M.1941 6/11" (stempel/typering rech...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Handgeschreven verzoekschrift / memo. * **Auteur:** G. Wisse. * **Datering:** Onbekend, vermoedelijk jaren '40 (gezien de verwijzing naar een "stamkaart" en de geboortedatum 1922). * **Locatie:** Waarschijnlijk Amsterdam (verwijzing naar Mosveld). * **Onderwerp:** Aanvraag voor een marktvergunning/voorkeurskaart voor de verkoop van haring en zuurwaren...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Zakelijke correspondentie / Offerte. * **Afzender:** IJzermans & Co, Haring-, Visch- en Zouthandel te Vlaardingen (opgericht 1795). * **Ontvanger:** Gemeentelijke Visafslag Amsterdam. * **Datum:** 9 december 1942. * **Onderwerp:** Aanbieding van 200 vaatjes gemarineerde zeebliek naar aanleiding van een officiële toewijzing. * **Kenmerken:** Briefho...

# TRANSCRIPTIE [Briefhoofd:] **Aan- en Verkoopkantoor voor Mosselen** **Bergen op Zoom** [Kenmerk in rood:] 46 ª/3/30 d [Aantekening in blauw:] 2 uittr. postbonnen [?] Ik heb de eer U te berichten, dat in de weken van 5 tot en met 11 December j.l., 12 tot en met 18 December j.l. en 19 tot en met 25 December j.l. de navolgende partijen mosselen werden aangevoerd: 6/12 v.d. Stark Harlingen 989 +...