Jacob Wagenaar

Handgeschreven verzoekschrift / brief.

De brief is een gezamenlijk verzoek van twee marktkooplieden, J. Helleganger en J. Wagenaar, gericht aan de marktautoriteiten in Amsterdam. Beide heren hebben een vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt: Helleganger op nummer 65 en Wagenaar op nummer 69. Het doel van de brief is het verkrijgen van officiële toestemming om van standplaats te ruilen. De taal is formeel en beleefd, wat gebruikelijk was voor dergelijke administratieve verzoeken in de vooroorlogse periode. De adressen van de afzenders duiden op locaties in Amsterdam (Ten Katestraat in Oud-West en Afrikanerplein in Oost), terwijl hun werkplek zich in De Pijp bevond.

Handgeschreven ambtelijk advies.

Het document is een formeel ambtelijk advies betreffende de interne organisatie van de Amsterdamse markten. De belangrijkste punten zijn: 1. **Het verzoek:** Twee kooplieden, Velteganger en Wagenaar, hebben verzocht om van standplaats te ruilen. De afkorting "A.C." verwijst vrijwel zeker naar de Albert Cuypmarkt. 2. **De beoordeling:** De ambtenaar stelt vast dat de plaatsen 65 en 69 gelijkwaardig zijn. Dit is een cruciale observatie, omdat het betekent dat de ruil geen bevoorrechting van de ene koopman boven de andere inhoudt, en dat derden (andere marktkooplieden) er geen hinder van ondervinden. 3. **Juridische grondslag:** Er wordt verwezen naar Artikel 35 van het "Reglement op de Markten". Dit toont aan dat dergelijke mutaties aan strikte regels gebonden waren. 4. **Conclusie:** De schrijver adviseert de Inspecteur om het verzoek in te willigen ("M.i." staat voor *Mijns inziens*).

Administratieve lijst/Enquête-overzicht.

* **Organisatie van de handel:** Het document toont een strak gereguleerd systeem van standplaatsen in Amsterdam. Er is een duidelijke indeling op basis van wijkcodes (C, W, Z, N, O) en type stalage (handkar, bakfiets of vaste stalage). * **Vervangingsregelingen:** De 'Vervanging-vergunning' was cruciaal. Het stelde de hoofdhouders (vaak mannen) in staat om zelf naar de veiling te gaan voor inkoop, terwijl echtgenotes, vaders of broers de verkoop voortzetten. De aantekeningen laten zien dat deze vervanging vaak strikt gekoppeld was aan specifieke tijden en redenen (maaltijden, huishoudelijk werk of veilingbezoek). * **Economische Status:** De kolom 'Welstand' toont aan dat het merendeel van de plaatshouders in die tijd als 'beter' of 'normaal' werd ingeschat, wat duidt op een relatief stabiele middenstand. * **Persoonlijke omstandigheden:** De kanttekeningen bieden een uniek inkijkje in de individuele levens, zoals de impact van de militaire dienstplicht, financiële problemen (kopen bij commissionair wegens geldgebrek) of familieomstandigheden die vervanging onmogelijk maakten.

Handgeschreven lijst met namen, adressen en data.

* **Structuur:** Het document is een administratieve lijst, waarschijnlijk uit een register. * **Inhoud:** Het bevat persoonsnamen (initialen en achternaam), zeer specifieke Amsterdamse woonadressen inclusief verdiepingen (h = huis/begane grond, Romeinse cijfers I, II, III voor etages), en een kolom met data en codes. * **Afkortingen:** * **ms.**: Mogelijk 'Maatschappelijke Steun'. * **sg**: Mogelijk 'stempelgeld' of 'steungerechtigd'. * **" (Dittotekens)**: Worden intensief gebruikt om herhaling van 'ms.' in de derde kolom aan te duiden. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend bureaucratisch handschrift uit de vroege 20e eeuw.

Handgeschreven administratief overzicht van schulden.

* **Inhoud:** Het document is een register van achterstallige betalingen aan een "kramenverhuurder". Per persoon wordt de naam, het adres, de totale schuld op 27 april, de datum van de laatste deelbetaling en een opmerking over het betalingsgedrag genoteerd. * **Toon:** De tekst heeft een zakelijk, maar streng karakter. Er is sprake van frustratie over wanbetalers, zoals blijkt uit termen als "krachtiger maatregelen" en de constatering dat waarschuwingen geen "succes" hebben. * **Juridische verwijzing:** Bij M. Cohen wordt verwezen naar "art 34. 2 lid v.d. V. G. v. M.", wat zeer waarschijnlijk staat voor de *Verordening op het Gemeentelijk Marktwezen*. Dit duidt erop dat het hier gaat om officiële marktgelden of huurregels voor kramen in Amsterdam.

Dienstcorrespondentie en een verzoekschrift/klachtbrief.

De documenten betreffen een logistiek conflict op de Ten Katemarkt in Amsterdam tijdens de laatste oorlogsmaanden. Het onderste document is een brief van J.C. Wagenaar (gedateerd 29 oktober 1944), waarin hij klaagt over de gang van zaken op de markt. Hoewel slechts deels leesbaar, spreekt hij over het worden "verdrongen" naar plekken "waar geen menschen komen". Het bovenste document is een interne reactie van J. Benz aan "Den Heer Inspecteur". Benz legt uit dat Wagenaar pas sinds augustus 1944 een vaste plek heeft en daardoor de laagste anciënniteit bezit. Hoewel hij doordeweeks op een gunstige plek mag staan ("het z:g: betere gedeelte"), kan Benz hem op drukke zaterdagen niet dezelfde voorrang geven boven kooplieden die al langer een vaste plek hebben. De afhandeling onderaan de brief ("geen gevolg gegeven") geeft aan dat het verzoek van Wagenaar om een betere zaterdagplek is afgewezen. ---

# TRANSCRIPTIE A. Wagenaar, geb. 27-2-'19 had van 20 April tot 26 October 1942 een vaste plaats op Prinsengracht. J. 30/3 '43 m.i. geen bezwaar. 30-3 '43 de Haan Vaste plaats verstrekt op Lindengracht per 19/4 '43. HS. m.i. acc. J 6/4 '43 ~~opgeroepen~~ en onze dagen J 8/4 '43 ~~opbergen~~ [onleesbare handtekening] 14/4 '43 GEZIEN DE INSPECTEUR de Haan

# TRANSCRIPTIE Amsterdam, 27 Mei 1940 Hiermede verklaart ondergeteekende; J.H. Wagenaar, Broek op Langendijk, 215 Zak Wittekool a 25KG, gelost en terug ontvangen te hebben uit wagon No: 8821, op de Centrale Markt. [Handgeschreven handtekening: JHWagenaar] [Stempel: MARKTWEZEN * AMSTERDAM * CENTRALE MARKT]

# TRANSCRIPTIE Amsterdam, 27 Mei 1940 Hiermede verklaart ondergeteekende; J.H. Wagenaar, Broek op Langendijk, 215 Zak Wittekool a 25KG, gelost en terug ontvangen te hebben uit wagon No: 8821, op de Centrale Markt. [Handtekening: JHWagenaar] [Stempel: AMSTERDAM * MARKTWEZEN * CENTRALE MARKT *]

# TRANSCRIPTIE Heer Wagenaar - Depo. Mij. E.C. Jakker tel 39531 verzocht spoed willen deze zaak zo los mogelijk en verklaring onzerzijds dat jongstleden vóór de oorlog werd afgehandelde onder van Mijnschenk (Hartog) Attentie Heer de Haan. V 2 Aug 44.

# TRANSCRIPTIE *extra* [handgeschreven] VP/HG. den Heer E. Wagenaar, Ben Viljoenstraat 14, Amsterdam-Oost. Wijk 20. 27/93/2 M. 30 October 1940. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 13 dezer bericht ik, dat het daarin vervatte verzoek niet voor inwilliging in aanmerking kan komen. Inmiddels is Uw marktplaats op de Ten Katestraat ingetrokken wegens wanbetaling. Uit dien hoofde is U een bedrag van ...