L.G. Bijster
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
L.G. Bijster handelde op de Noordermarkt en de Lindengrachtmarkt, waar hij ook lid was van de Marktkoopliedenvereeniging. Hij verkocht 2e-handelsartikelen op de Waterlooplein. In 1939 kreeg hij een formeel ultimatum vanwege een betalingsachterstand van meer dan drie weken. In 1940 werd zijn standplaats op de Lindengrachtmarkt tijdelijk ingetrokken wegens een achterstand van 4,20 gulden, maar deze sanctie werd kort daarna ingetrokken nadat hij de achterstanden had betaald. Op 3 februari 1942 werd hij definitief 'afgevoerd' vanwege een nieuwe betalingsachterstand van 5,20 gulden. In 1943 vroeg hij om een vaste standplaats op de Albert Cuypstraat (waar hij al tijdelijk handelde) en meldde zich af vanwege ziekte.
Lotgevallen
Handel
Archiefdocumenten
Officiële waarschuwingsbrief / betalingsherinnering.
* **Inhoud:** De brief is een formeel ultimatum aan een marktkoopman (Dhr. Bijster) die een achterstand van meer dan drie weken heeft in de betaling van zijn 'marktgeld' (stageld). * **Juridische basis:** Er wordt expliciet verwezen naar Artikel 11 van het Reglement op de Markten, wat de directeur de bevoegdheid geeft om de vaste staanplaats in te trekken bij wanbetaling. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de destijds gebruikelijke spelling (zoals "by", "blyft", "onmiddellyk") en een zeer formele, dwingende toon ("onherroepelyk", "met nadruk"). * **Sociale aspecten:** Opvallend is de vermelding van verzachtende omstandigheden. Als de geadresseerde "steun geniet" (een uitkering ontvangt) of in het ziekenhuis ligt, kan de intrekking worden voorkomen. Dit duidt op een ingebouwd sociaal vangnet binnen de gemeentelijke bureaucreatie van die tijd.
Administratieve notitie/correspondentie van de gemeente Amsterdam (Marktwezen).
* **Inhoud:** Het document beschrijft een ambtelijke procedure rondom de markthandelaar L.G. Bijster. Zijn standplaats op de Lindengrachtmarkt was ingetrokken vanwege een achterstallige betaling van 4,20 gulden. Echter, omdat bleek dat Bijster kort na de intrekking (per 12 januari 1940) in de werklozensteun was terechtgekomen, wordt voorgesteld de intrekking terug te draaien. * **Besluitvorming:** De auteur van de notitie (waarschijnlijk een inspecteur van het Marktwezen) adviseert om coulant te zijn gezien de sociale situatie van de betrokkene. De voorwaarde is dat de schuld wordt afgelost zodra Bijster zijn handel weer hervat. * **Afkortingen:** * **j.l.:** jongstleden (vorige). * **m.i.v.:** met ingang van. * **m.i.:** mijns inziens. * **V.G.O.D.:** Vermoedelijk een afkorting voor een gemeentelijke dienst (mogelijk Volksgezondheid en Openbare Dienst). * **f:** Florijn (gulden).
Doorslag van een verzonden brief (administratieve correspondentie).
Het document is een zakelijke mededeling van een gemeentelijke instantie aan een marktkoopliedenvereniging. De kern van de brief is de intrekking van een eerdere sanctie tegen een specifieke koopman, L.G. Bijster. Vanwege een betalingsachterstand ("achterstallige marktgeld") was zijn marktplaats aanvankelijk ingetrokken. De brief bevestigt dat deze maatregel is teruggedraaid nadat de betrokkene een afbetalingsregeling heeft toegezegd, die in zal gaan zodra hij zijn werkzaamheden op de markt hervat. Opvallend is de handgeschreven notitie "Verzonden 17/2-'40", wat aangeeft dat de brief op dezelfde dag als de datering is uitgegaan. De code "Wijk 18" in het adres verwijst waarschijnlijk naar de administratieve indeling van de marktgebieden in Amsterdam.
Document
Deze ambtelijke brief betreft de intrekking van een marktplaatsvergunning voor een persoon genaamd L.G. Bijster. Uit de tekst valt op te maken dat de intrekking eerder was besloten, vermoedelijk vanwege een betalingsachterstand ("achterstallige marktgeld"). Na bemiddeling of berichtgeving van de marktkoopliedenvereniging (brief d.d. 7 februari) is dit besluit teruggedraaid. Er is een betalingsregeling getroffen: Bijster zal zijn schuld afbetalen zodra hij zijn marktplaats weer in gebruik neemt. De brief is een typisch voorbeeld van de zakelijke correspondentie tussen het Amsterdamse marktwezen en de destijds invloedrijke standsorganisaties.
Administratief bijblad/interne notitie van een sociale dienst (waarschijnlijk de Gemeentelijke Dienst voor Maatschappelijk Hulpbetoon in Amsterdam, gezien de afkortingen en het model).
Dit document legt een administratieve besluitvorming vast rondom de heer L.G. Bijster in het voorjaar van 1942. 1. **Sanctie:** Op 3 februari is Bijster "afgevoerd" (uit een werkproject of specifieke regeling gezet) vanwege een betalingsachterstand van 5 gulden en 20 cent. Dit getuigt van het strenge beleid ten aanzien van schulden en naleving binnen de toenmalige sociale zorg. 2. **Onderstand:** Per 12 februari ontvangt hij "onderstand" (financiële steun) van de afdeling Sociale Zaken (S.Z.). 3. **Vraagstuk:** Er ontstaat een interne discussie of de eerdere intrekking (het afvoeren) moet blijven staan, of dat hij zijn oude plek mag terugkrijgen nu hij officieel in de steun zit. 4. **Besluit:** Ambtenaar De Haas adviseert op 2 maart de intrekking ongedaan te maken omdat de situatie van Bijster is genormaliseerd (hij is opgenomen in de steun). De Directeur tekent hiervoor uiteindelijk "Accoord".
Document
Het document betreft een formeel verzoek en de daaropvolgende ambtelijke aanbeveling voor een standplaats op de Amsterdamse Albert Cuypmarkt in 1943. * **Verzoek:** De indiener (vermoedelijk Dhr. Bijster) verzoekt om een vaste standplaats direct voor zijn woning/pand aan de Albert Cuypstraat 156. Hij voert aan dat hij deze plek al geruime tijd als 'losse' (tijdelijke) plaatshouder gebruikt en over de juiste registratiepapieren uit 1942 beschikt. * **Advies:** J. Renz (waarschijnlijk een marktmeester of inspecteur) adviseert de 'Heer Inspecteur' om Bijster een 'dagplaats' voor de zaterdagen toe te kennen. Dit is een pragmatische oplossing omdat Bijster op doordeweekse dagen niet op de markt staat. * **Handelswaar:** De omschrijving "2e hands potten, pannen enz: oude rommel" is tekenend voor de informele handel en de schaarste aan nieuwe goederen tijdens de oorlogsjaren.
Geadresseerde buitenzijde van een gevouwen brief of enveloppe.
Het betreft een formeel poststuk gericht aan een gemeentelijke instantie in Amsterdam. De afzender, L.G. Bijster, woonde aan de Haarlemmer Houttuinen, een locatie in de Amsterdamse binnenstad. De brief is gericht aan de Directie Marktwezen, gevestigd aan de Jan van Galenstraat 14. Dit adres is historisch verbonden aan de Centrale Markthallen in Amsterdam-West. Opvallend is het gebruik van de term **"Alhier"**, wat destijds de standaard postale aanduiding was voor een bestemming binnen dezelfde stad als de afzender. Het handschrift is een typisch vroeg-20e-eeuws cursief schrift, goed leesbaar en getuigend van een zekere mate van geletterdheid. De 5-cent postzegel was in 1912 het gangbare tarief voor een brief binnen Nederland.
Handgeschreven brief/notitie met ambtelijke kanttekeningen.
* **Inhoud:** L.G. Bijster meldt zich af voor zijn staanplaats op de Albert Cuypmarkt vanwege ziekte ("ongesteldheid"). Hij spreekt de hoop uit na herstel weer aanwezig te zijn. * **Taalgebruik:** Het taalgebruik is enigszins archaïsch en bevat een spelfout in de aanhef ("de deelen" in plaats van "te deelen"). De afkorting "Cuypstra" wordt gebruikt voor de Albert Cuypstraat. * **Ambtelijke afhandeling:** De onderste helft bevat de besluitvorming door een ambtenaar (mogelijk van de marktpolitie of gemeentereiniging). Er wordt vastgesteld dat het gaat om plaatsnummer 241 voor de verkoop van tweedehands artikelen. Er is "geen bezwaar" tegen het verlenen van vrijstelling van de aanwezigheidsplicht, mits er voor 9 januari (1944) een officiële machtiging wordt getoond. * **Contextuele details:** De grote "77" en de rode nummers zijn typische archiefkenmerken uit die periode om documenten in registers te koppelen.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst op papier met handgeschreven (rode en zwarte) bewerkingen.
| L.G. Bijster | Haarl. Houttuinen 77 | 6-7-08 | 2e.h.artikelen v |
Koopliedenlijsten
Waterlooplein — standplaats 2e
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE [In rode inkt]: 20/14/2 M 17/2/40 [in zwarte inkt]: 11/8 Naaraanl. v. Uw brief d.d. 7 dezer bericht ik U, dat de intrekking der marktplaats van P.G. Bijster is ongedaan gemaakt. Bijster heeft toegezegd het achter- stallige marktgeld te zullen afbetalen, als hij weer van zijn plaats gebruik zal maken. [Paraaf / Handtekening] [Onderaan links]: 16-2 400p
# TRANSCRIPTIE [Stempel linksboven:] BIJBLAD VAN: M. No. 20/14/1 1940 DOORGEZONDEN: 9/2.'40 [Tekst rechtsboven:] Lindengracht 907 plaats ingetrokken m.i.v. 8/1 '40 met f 4.20 schuld. [Hoofdtekst:] Plaats van L. G. Bijster op markt Lindengracht is op 8 Januari j.l. ingetrokken met f 4.20 schuld. Bijster is met ingang van 12 Januari j.l. in den steun opgenomen. Met een en ander rekening houdende ...
# TRANSCRIPTIE Mvr L. Buckmeester Archimedeslaan 23. Alhier.
# TRANSCRIPTIE **[Linkerzijde - Gegevens afzender]** afzender L. G. Bijster Haarlemmer Houttuinen 77 huis **[Rechterzijde - Adresgegegevens]** Aan de Directie Marktwezen Jan van Galenstraat No 14 Alhier **[Poststempel]** AMSTERDAM 23 X 12 [onleesbaar tijdstip] **[Postzegel]** NEDERLAND 5 CENT
Div. bylagen (w.o. teek).