W. Polak

Medische verklaring / handgeschreven doktersbriefje op officieel briefpapier.

* **Briefhoofd:** Gedrukt briefhoofd van Dr. Willem Polak. De titel "MED. DOCTs." duidt op een doctorsgraad in de geneeskunde. Zijn praktijk was gevestigd aan de Prins Hendrikkade 144, nabij het Centraal Station. * **Inhoud:** Het document is een korte medische verklaring met de aanhef "L.S." (*Lectori Salutem* - aan de lezer heil), bedoeld voor een onbekende instantie (mogelijk een ziekenfonds of uitkeringsinstantie). De arts verklaart dat de patiënte, mevrouw Swüerde-Mol, woonachtig aan de Sint Antoniesbreestraat 74, onder de reeds ingezette ("gewende") behandeling moet blijven. Hij bevestigt hiermee zijn rol als behandelend specialist. * **Handschrift:** Het handschrift is een vlot, cursief dokterschrift uit de jaren '30. De naam van de patiënte bevat een 'u' met een diakritisch teken (een horizontaal streepje), wat in die tijd gebruikelijk was om de letter 'u' te onderscheiden van de 'n' in handgeschreven teksten.

Ambtelijke correspondentie / Adviesnota.

Dit document is een intern advies gericht aan de Inspecteur van het Marktwezen in Amsterdam. De kern van de tekst is een aanbeveling om een vergunninghoudster, mevrouw H. Smilde, toe te staan zich te laten vervangen of bijstaan door haar dochter op haar marktplaats (nummer 126 op de Nieuwmarkt). De aanleiding is medisch van aard: een verklaring ("ziekenbriefje") van een zekere Dr. W. Polak bevestigt dat mevrouw Smilde een specialistische behandeling moet ondergaan. De ambtenaar die het briefje heeft opgesteld, ziet geen formele of praktische bezwaren ("levert geen bezwaar") en adviseert de inspecteur positief te beslissen op het verzoek. De schrijfstijl is zakelijk, hoffelijk ("Den heer Inspecteur", "U") en typerend voor de vooroorlogse bureaucratie. Het handschrift is een geoefend, vlot kantoorhandschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw.

Handgeschreven brief.

Deze brief is een formele kennisgeving van ziekte. De afzender, M. Legerius, schrijft namens diens vader aan de directeur van het Amsterdamse Marktwezen. De strekking is dat de vader "voorloopig" niet kan werken omdat hij op doktersadvies bedrust moet houden. Om de legitimiteit van de afwezigheid te onderstrepen, wordt de naam en het adres van de behandelend arts (dr. W. Polak) vermeld, met de expliciete uitnodiging om bij hem informatie in te winnen. Het taalgebruik is uiterst hoffelijk en passend bij de hiërarchische verhoudingen van die tijd.

Medische verklaring / briefje van een arts.

* **Handschrift 1:** Dit is vermoedelijk het handschrift van de arts zelf, Willem Polak. Hij verklaart op 21 november 1941 dat de heer A. Praag bij hem onder behandeling is. "L.S." staat voor de Latijnse aanhef *Lectori Salutem* (Aan den lezer heil). * **Handschrift 2:** Dit lijkt een administratieve aantekening te zijn van een latere datum (12 december 1941). * **"Geno. Czaar Peterstr."**: Waarschijnlijk een afkorting voor "Genoteerd" of "Genootschap", met de locatie Czaar Peterstraat (een straat in Amsterdam-Oost). * **"opgenomen in Z.H."**: Afkorting voor "opgenomen in Ziekenhuis". * **Onderschrift:** De vage tekst onderaan ("n.i. admin. aangemaakt") duidt er waarschijnlijk op dat dit document (nog) niet in de centrale administratie was verwerkt. * **Afkortingen:** * *MED. DOCTs. ARTS*: Medicinae Doctorandus Arts. * *L.S.*: Lectori Salutem. * *Z.H.*: Ziekenhuis.

Medische verklaring / briefje van een huisarts.

* **Inhoud:** Het document is een medisch bewijsstuk waarin Dr. Willem Polak verklaart dat de heer J. Bolle sinds 5 december 1941 bij hem onder behandeling is. Dergelijke verklaringen waren tijdens de oorlog vaak nodig als bewijs voor arbeidsongeschiktheid of om vrijstellingen te verkrijgen. * **Administratieve route:** Het document draagt sporen van een ambtelijke afhandeling. Het paarse stempel ("M. 1942") met de datum 20/1 (20 januari) suggereert registratie door een gemeentelijke of sociale instantie. * **V.K.K. Waterlooplein:** De afkorting V.K.K. staat vermoedelijk voor de *Vereniging van Krankenzinnigenkassen* of een ziekenfondsinstelling. Het adres Waterlooplein 17a bevond zich in het hart van de toenmalige Jodenbuurt in Amsterdam. * **Inspectie:** De aantekening "m.v. Insp." (namens de Inspectie) onderaan wijst op een definitieve controle of goedkeuring door een inspecterende instantie op 28 januari 1942.

Administratieve doorgeleidingsstrook of routing-slip.

Het document is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit de bezettingsperiode. De paarse stempel bevat verschillende instructies voor de behandeling van het bijgevoegde dossier. De opties "om advies" en "om rapport" zijn met een handgetrokken lijn doorgestreept, waardoor de instructie "ter kennisneming" overblijft. Dit betekent dat de ontvanger enkel geïnformeerd hoefde te worden en geen actie hoefde te ondernemen. De handtekening is van **Theodor Renz**, een bekende en omstreden ambtenaar (en NSB-lid) bij het Amsterdamse Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De omcirkelde vlek aan de linkerzijde is waarschijnlijk een administratieve markering om aan te geven dat de beschadiging al op het papier zat bij ontvangst, om latere beschuldigingen van onzorgvuldigheid te voorkomen.

Medische verklaring / doktersattest.

Het document is een kort briefje van de Amsterdamse huisarts Wolf Polak. Hij verklaart hiermee dat zijn patiënte, mejuffrouw R. van Leer, woonachtig aan de Korte Keizerstraat 8-hoog (tweede verdieping), wegens ziekte niet in staat is om naar de markt te gaan. De tekst is formeel maar beknopt. De afkorting "L.S." staat voor *Lectori Salutem* ("Aan de lezer heil"), een gebruikelijke aanhef voor verklaringen die aan een onbepaalde instantie gericht zijn. Het handschrift is kenmerkend voor een arts uit die periode: vlot en met een duidelijke signatuur voorzien van een onderstreping (paraf).

Medische verklaring / doktersattest.

Deze verklaring is opgesteld door de Joodse arts Willem Polak voor zijn patiënt, de heer A. van Praag. De arts verklaart dat de patiënt op 23 december 1941 uit het ziekenhuis is ontslagen, maar dat zijn gezondheidstoestand het nog niet toelaat om zijn werkzaamheden op de markt te hervatten. De latere aantekeningen onderaan het document lijken van administratieve aard te zijn, waarschijnlijk toegevoegd door een instantie die de ziektemelding verwerkte (mogelijk de Joodse Raad of een sociale dienst). Het adres "Uiterwaardenstr. 142 I" verwijst naar de woning van de patiënt in de Amsterdamse Rivierenbuurt. De notities "Opgev. 5/1-42" (opgegeven) en "ing. 22/12-41" (ingangsdatum) duiden op de administratieve verwerking van de ziekteperiode.

1/4 '39.- L. S. Mw. Swüerde - Mol St. Ant. Breestr. 74, moet onder gewende behandeling blijven is de specialist WPolak.

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Administratieve indexkaart / registratiekaart. * **Persoon:** J. Polak, geboren 10 maart 1890. * **Locatie:** Uilenburg, Amsterdam. * **Datum:** Oktober/november 1939 - februari 1940. * **Instelling:** Onbekend, mogelijk werkverschaffing of sociale steun.

# TRANSCRIPTIE W. POLAK MED. DOCTs. ARTS Prins Hendrikkade 144 AMSTERDAM.

# TRANSCRIPTIE No 33/90/3 m 1940 Aan den Inspecteur v.h. Marktwesen alhier Volgens een aantekening beweert C Polak dat hij geregeld de Westerstraat bezoekt, dit is ten eenenmale onjuist. Dat hij samen met Korthof en Vogel op twee plaatsen staat is waar. Dat hij een waarschuwing kreeg toe- gestuurd was dan ook juist. 26-10-'40 [onleesbare handtekening] 28-10-40 deHaan geb. 31/10 '40 P

# TRANSCRIPTIE Waterlooplein [linksboven] 27 Dec: 1939 [rechtsboven] Den Heer Inspecteur [onderstreept] Daar C. Polak pl. n: 175, van de kramenverhuurder Cohen, uitbetaald heeft gekregen de somma van f. 3.75, als vergoeding van de door C. Polak geleden waterschade, tengevolge van een lekkend zijl, vervalt hiermede op verzoek van C. Polak, het verzoek om toestemming tot het mogen plaatsen van ee...