B. Reiss
Bekijk Verhaal ➔AI-Synthese 33
B. Reiss was een marktkoopman actief op de Nieuwmarkt (stand N) met producten als stoffen en textiel. In 1940 kreeg hij een waarschuwing om zijn standplaats op het Mosplein regelmatig te gebruiken, anders zou zijn vergunning worden ingetrokken. In 1941 werd hij ziek en kon hij niet werken; zijn patiëntstatus werd bevestigd door Dr. Philip Arons. In 1942 werd hij opgenomen in het Spinoza Ziekenhuis en zijn standplaats op de Nieuwmarkt bleef bestaan, maar zijn activiteit op het Mosplein was waarschijnlijk geëindigd of beperkt door ziekte.
Lotgevallen
Relaties
Handel
Archiefdocumenten
Handgeschreven brief (pagina 1).
* **Taal en spelling:** Het document is geschreven in formeel Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (bijv. "zoo", "October", "n.m."). * **Inhoud:** De brief is een formele klacht gericht aan de marktinspectie. De schrijver beklaagt zich over het feit dat een medewerker ("hulp") van een marktkraam (Mevr. Hakkert, Stand 66) een potentiële klant direct vanaf de markt naar een fysieke winkel in de Sint Antoniesbreestraat heeft begeleid. * **Kern van het conflict:** Dit werd destijds gezien als een overtreding van de marktverordening of als oneerlijke concurrentie. Klanten moesten op de markt bediend worden en niet worden weggelokt naar vaste winkelpanden. * **Getuigen:** De schrijver noemt diverse andere standhouders als getuigen (De Vries, Dam, Reiss), maar merkt op dat zij uit angst of onwil niet officieel willen getuigen, ondanks de gezamenlijke economische schade. * **Locatie:** De genoemde adressen (Jan van Galenstraat voor de Inspectie en de St. Anth. Breestraat voor de winkel) plaatsen het voorval in Amsterdam, vermoedelijk op de markt op het Waterlooplein of de nabijgelegen marktgebieden in de Joodse buurt.
Getypte brief (doorslag of kantoorkopie) met handgeschreven aantekeningen.
Deze brief is een formele, bureaucratische waarschuwing aan de heer B. Reiss. De kern van de boodschap is dat de heer Reiss zijn toegewezen marktplaats op het Mosplein (in Amsterdam-Noord) regelmatig moet gebruiken. Indien hij dit niet doet, zal zijn vergunning worden ingetrokken conform het marktreglement. De brief is een reactie op een eerdere brief van de heer Reiss van 20 september 1940, waarin hij mogelijk een reden gaf voor zijn afwezigheid. Het document is kort en zakelijk van toon en wijst op strikte handhaving van de regels voor marktkooplieden.
Getypte officiële brief/kennisgeving.
De brief is een formele waarschuwing aan de heer B. Reiss betreffende zijn staanplaats op de markt aan het Mosplein in Amsterdam-Noord. De strekking is administratief en dwingend: de geadresseerde wordt gesommeerd zijn plek regelmatig in te nemen, op straffe van intrekking van zijn vergunning op basis van het marktreglement. Opvallend is dat de brief een reactie is op een schrijven van de heer Reiss zelf van twee weken daarvoor (20 september 1940). De term "extra" bovenaan kan duiden op een specifieke administratieve categorie of een kopie voor een extra dossier.
Handgeschreven register/lijst van marktkooplieden.
Dit document is een administratieve lijst van Joodse marktkooplieden ("Isr." staat voor "Israëlitisch") met een vaste staanplaats op de Nieuwmarkt in Amsterdam. De lijst is gestructureerd per standplaatsnummer (kolom 1), naam van de houder (kolom 2) en het type goederen dat wordt verkocht (overige kolommen). Opvallend is de verdeling van de producten: de eerste helft van de lijst (nummers 100-155) betreft voornamelijk textiel, stoffen, zijde en kleding (zoals korsetten en ondergoederen). De tweede helft van de lijst (nummers 196-220) betreft voedingsmiddelen zoals groenten, fruit, vis en dranken. Sommige handelaren beslaan meerdere nummers (bijv. S. Reiss op 146 en 147).
Medisch getuigschrift / doktersverklaring.
Het betreft een officiële doktersverklaring geschreven door Dr. Philip Arons voor zijn patiënt, de heer B. Reiss. De arts verklaart hierin kort en bondig dat de patiënt vanwege ziekte niet in staat is om zijn werkzaamheden op de markt uit te voeren. De gedrukte tekst aan de linkerzijde bevat afkortingen van diverse ziekenfondsen (zoals de Algemeene Ziekenkas Amsterdam - A.Z.A. en de Rijkswerkinrichting - R.Z.). De handgeschreven krabbels onderaan lijken administratieve verwerkingsnotities van een controlerende instantie. De afkorting "Pl: n: 8" zou kunnen verwijzen naar een standplaatsnummer ("Plaats nummer 8") op een markt.
Verklaring van opname in een ziekenhuis.
Deze verklaring, ondertekend door de adjunct-directrice D. Stam, dient als officieel bewijs dat de heer/mevrouw B. Reiss sinds 15 juli 1942 is opgenomen in het Spinoza Ziekenhuis aan de Spinozastraat in Amsterdam. De betrokkene woonde op de Van Musschenbroekstraat 25-II. Onderaan het document staan aanvullende aantekeningen die lijken te verwijzen naar administratieve verwerking buiten het ziekenhuis om, mogelijk door de Joodse Raad of een inspectiedienst. De vermelding "Waterlooplein" en "pl: n: 8" (mogelijk "plaats nummer" of een lijstverwijzing) duidt op de bureaucratische registratie van Joodse inwoners in die periode.
Archieflijst-vermeldingen
Getypte lijst van personen met persoonsgegevens en marktregistratie.
| B.Reiss | 18-2-89 | Musschenbroekstr.25 | | | 1 | |
Koopliedenlijsten
Nieuwmarkt — standplaats N
Uilenburg — standplaats 1
Relevante Archieffragmenten
# TRANSCRIPTIE B. Menist, p.b. 25 Joubertstraat Hr. Rens, om advies, 2-3-'43 de Haan
# TRANSCRIPTIE [Links bovenin een klein merkje, mogelijk een 'i' of vinkje] Molenaar 'B <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> <s>IIII</s> 16/12 '43 Markt Dapperstraat B [onderstreept]
v. Praag | 21- 7- 80. | Ruyschstraat 106 | Schoor: suikerwerk | 19- 1- 42. | " | | J. Reiss | 14- 2- 80 | Vekerstraat 20 II | Zijde enz. | 19- 1- 42. | Gaaspstraat. | vervolg z.o.z
# TRANSCRIPTIE Mr. Rens. Spoedig advies. 29/9. [Grote, gestileerde paraaf of handtekening, mogelijk J.H. of H.v.D.]
(Bovenaan midden) @ A. Hegeman A. Lopes Dias L. Caransa