Officieel rapport van de Marktopzichter betreffende diefstal. № 77/36/ M. 1039

R A P P O R T.

Vrydag 5 Mei 1939 te ongeveer 7.30 uur voormiddags heeft H.Lut, oud 23 jaar, wonende Ombilinstraat 11 III 17 ledige kisten ingeleverd voor rekening van zyn patroon F.Looyen(kooper)by den grossier M.C.van Smeerdyk, pakhuishouder pier B. Smeerdyk betaalde hem 17X Fl.0.30 en Lut vertrok naar de vrachtauto van Looyen, welke door een anderen knecht een stukje was opgereden. Hier verklaarde hy den anderen knecht, genaamd J.H.Fleury dat hy even moest wateren. Dit bleek echter een verzinsel te zyn. Hy heeft zich namelyk onmiddellyk naar de achterzyde van het pakhuis van van Smeerdyk begeven, waar hy even tevoren met Fleury de besproken 17 kisten had afgegeven aan den knecht van van Smeerdyk. Toen Lut achter het pakhuis verscheen was deze knecht, genaamd A.Hartog, niet aanwezig. Hy meende dan ook niet bespied te worden en pakte van de zoojuist door hem ingeleverde kisten een 3 tal kisten, gemerkt Rotterdam, weg. Dit werd echter geconstateerd door K.van Herfden, knecht van H.G.Ruhe, die zich achter het pakhuis van zyn patroon op pier B. bevond. Van Herfden waarschuwde Hartog en men hield Lut staande, juist op het oogenblik dat deze zou trachten om de kisten by Italiaander te gelde te maken. Van Herfden verklaarde nog dat Lut voor hy de kisten wegnam even had rondgekeken en zich veilig wanende, zyn daad had bedreven. Lut geeft allerlei verwarrende verklaringen voor het wegnemen van de kisten. Hy zou gemeend hebben dat er een vergissing had plaatsgevonden by het inleveren van de 17 kisten en dat er onder deze kisten een 3 tal exemplaren van Italiaander terechtgekomen zouden zyn. Aangenomen dat hy zoo gedacht heeft dan was het logisch geweest dat hy dit den ouderen knecht van Looyen medegedeeld had in plaats van naar de kisten te loopen onder voorwendsel van te moeten wateren. Lut is pas een week by Looyen in dienst en hy bezoekt ook de Centrale Markt eerst vanaf 29 April j.l. Hy geeft toe de kisten weggenomen te hebben. Looyen heeft hem onmiddellyk ontslagen. M.C. van Smeerdyk heeft aangifte van diefstal gedaan.

Den Heer Bedryfschef v/h Marktwezen.
Amsterdam, 6 Mei 1939
(getekend)
Marktopzichter.

(handgeschreven noten)
14 d. ontzegging m.i.v. 8-5-'39
Weth. voorstellen 6 maanden, met bericht, dat wij hem t.z.t. als indien hij ergens weer knecht kon worden, toegang zullen geven. (hij is ontslagen). Dit rapport beschrijft een geval van kleine diefstal op de Centrale Markt in Amsterdam. De jonge knecht H. Lut, die nog maar een week in dienst was, probeerde drie zojuist ingeleverde emballagekisten te ontvreemden om deze door te verkopen aan een zekere Italiaander. Hij werd echter op heterdaad betrapt door een oplettende getuige van een naburig pakhuis.

Ondanks een ongeloofwaardig excuus (hij zou per ongeluk kisten van een ander hebben ingeleverd), gaf de verdachte uiteindelijk de diefstal toe. De directe gevolgen voor de dader waren aanzienlijk: onmiddellijk ontslag door zijn werkgever en een aangifte bij de autoriteiten. De administratieve afhandeling onderaan het document toont aan dat het Marktwezen hard optrad: een onmiddellijke ontzegging van de markt voor 14 dagen en een voorstel aan de wethouder voor een verbod van 6 maanden. Het document dateert van mei 1939, een periode van economische spanning en sociale controle vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De Centrale Markt van Amsterdam (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat) was een vitaal logistiek knooppunt.

In deze tijd was eerlijkheid binnen de handel op de markt essentieel voor het functioneren van het systeem. De emballage (kisten) vertegenwoordigde een concrete waarde (hier 30 cent per stuk, een bedrag dat in 1939 niet verwaarloosbaar was voor een arbeider). Het snelle ingrijpen van zowel de werkgever als de marktopzichter illustreert de strenge handhaving van orde en moraal binnen de Amsterdamse handelswereld van die tijd. De verwijzing naar de 'Wethouder' in de kantlijn laat zien dat beslissingen over de toegang tot de markt een politiek-bestuurlijk karakter hadden. A. Hartog B. Smeerdyk F. Looyen H. Lut H.G. Ruhe J.H. Fleury K. van Herfden M.C. van Smeerdyk Marktwezen