Getypte brief of ambtelijk memorandum (doorslag). 21 oktober (jaartal niet expliciet vermeld, vermoedelijk rond 1918-1920). De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen). 3 21 October 9.
85/78/8 den Heer Wethouder voor de
Amsterdam. Levensmiddelen,

te zullen afnemen, wordt derhalve niet toegestaan een kraam
te plaatsen tusschen de kramen van een zijner vakgenooten,
dus op een plaats, die voor dezen is bestemd. Wel mag een
koopman, die beslist een kraam van adressant verlangt, van
plaats veranderen en dus eventueel op een beschikbare plaats
gaan staan, waar adressant een kraam mag zetten.
De adressant wordt door een en ander niet méér in de
uitoefening van zijn bedrijf gehinderd, dan al zijn vakge-
nooten. Wel ondervindt hij vaker moeilijkheden dan anderen,
omdat hij als eenige voortgaat te trachten alle ten deze door
de Gemeente en door de organisaties van belanghebbenden ge-
stelde regelen te ontduiken.
Ik geef U beleefd in overweging hem te doen berichten,
dat hij de door het Marktwezen in het belang der orde te geven
aanwijzingen dient op te volgen, die voor hem evenzeer als
voor zijn vakgenooten gelden, zodat van een bijzondere be-
nadeeling van zijn bedrijf geen sprake is.

                               De Directeur, Dit document betreft een ambtelijk advies aan de Amsterdamse wethouder voor Levensmiddelen. De kern van de zaak is een verzoek van een niet nader genoemde markthandelaar (‘adressant’) die een specifieke staanplaats claimt tussen zijn vakgenoten.

De directeur wijst dit verzoek af met de argumentatie dat deze plekken al bestemd zijn voor anderen. Er wordt een kleine concessie gedaan: als een andere koopman vrijwillig van plaats wil ruilen, is dat toegestaan. Opvallend is de scherpe toon over het gedrag van de handelaar; hij wordt ervan beschuldigd stelselmatig de regels van de Gemeente en brancheorganisaties te ‘ontduiken’. De directeur concludeert dat er geen sprake is van onterechte benadeling en adviseert de wethouder om de handelaar simpelweg te sommeren de geldende marktvoorschriften te volgen. De functie ‘Wethouder voor de Levensmiddelen’ was in Amsterdam een cruciale post tijdens en vlak na de Eerste Wereldoorlog (de periode van schaarste en distributie). Bekende wethouders op deze post waren bijvoorbeeld Floor Wibaut en Josephus Jitta.

Het document biedt een inkijkje in de dagelijkse praktijk van het Marktwezen in een tijd waarin de overheid steeds meer grip probeerde te krijgen op de handel en de openbare orde op de markten. De spanning tussen de individuele vrijheid van de koopman en de collectieve regels die door zowel de gemeente als opkomende belangenorganisaties (vroegtijdige vormen van brancheverenigingen) werden opgelegd, is hier duidelijk zichtbaar. De strikte handhaving van de standplaatsen was essentieel om chaos op de drukke Amsterdamse markten te voorkomen. Marktwezen