Handgeschreven brief/briefkaart. 3 september 1940. Isaac Hammelburg (Weesperstraat 2 III, Amsterdam). Amsterdam 3-9-40

Wel Ed. Heer.

Tot mijn spijt moet ik u
melden dat mijn vrouw.
reeds drie weken in het W.G.
ligt met gebroken knie.
mijn persoon is reeds meer dan
een maand onder behande
ling bij Dr Breemer met spier-
ontsteking. en kan niets doen
wegens de pijnen die ik lijd.
U wilt wel zoo goed zijn
mij raad te geven hoe ik
verplicht ben te handelen
met de plaats die wij hebben
op de Westerstraat. Want
komen is voorloopig uitgesloten
Inmiddels in antwoord
te gemoed ziende en b.v.b.
dankend u w d
Isaac Hammelburg
Weesperstraat 2 III De schrijver, Isaac Hammelburg, wendt zich tot een autoriteit (mogelijk de Marktwezen-instantie) vanwege een noodsituatie. Zowel hijzelf als zijn echtgenote zijn fysiek niet in staat om hun werkzaamheden uit te voeren.
* Zijn vrouw ligt al drie weken in het "W.G." (Wilhelmina Gasthuis) met een gebroken knie.
* Hijzelf lijdt aan een hardnekkige spierontsteking en is hiervoor onder behandeling bij een zekere Dr. Breemer.
* De kern van de vraag is wat hij moet doen met hun "plaats op de Westerstraat". De Westerstraat staat bekend om zijn markt. Het is zeer aannemelijk dat het hier gaat om een marktvergunning of een specifieke staanplaats voor een marktkraam.
* Omdat hij fysiek niet aanwezig kan zijn ("komen is voorloopig uitgesloten"), vreest hij waarschijnlijk voor het behoud van zijn rechten op deze plek of vraagt hij om uitstel van plichten. Het document is gedateerd op 3 september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De locatie van de afzender, Weesperstraat 2, bevond zich in het hart van de Joodse buurt van Amsterdam.

Historisch onderzoek wijst uit dat Isaac Hammelburg inderdaad een Joodse marktkoopman was. De context van de vroege bezettingstijd maakt deze brief extra precair; voor Joodse marktlui werden de regels en beperkingen in deze periode steeds strenger. Het verlies van een staanplaats op de markt betekende in die tijd vaak het verlies van de enige bron van inkomsten. Uit archieven (zoals het Digitaal Monument Joodse Gemeenschap) blijkt helaas dat Isaac Hammelburg en zijn echtgenote de oorlog niet hebben overleefd; hij werd in 1943 in Sobibor vermoord. Dit document vormt daarmee een tragisch getuigenis van een alledaags probleem (ziekte) aan de vooravond van een veel grotere catastrofe. Marktwezen