Getypte brief (doorslag). 17 juli 1941. De Directeur (vermoedelijk van de Marktwezen van de gemeente Amsterdam). [Handgeschreven: Extra]

HG.

25/89/2 m.j.

17 Juli 1941.

den Heer M. Haringman,
Nieuwe Kerkstraat 57 I,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 10.

Naar aanleiding van Uw brief d.d. 9 Juli j.l.
verleen ik U hierby tot wederopzegging toestemming zich op Uw
plaats op de markt(en) Albert Cuypstraat
te laten bystaan - niet vervangen - door A. van Moppes, geboren
14 October 1873.

De Directeur, Deze brief is een officiële beschikking waarin de directeur van een Amsterdamse gemeentelijke dienst (zeer waarschijnlijk de Marktwezen) toestemming verleent aan de heer M. Haringman om zich op zijn marktplaats op de Albert Cuypmarkt te laten bijstaan door een zekere A. van Moppes.

De tekst benadrukt dat het gaat om bijstand en niet om vervanging. Dit duidt op strikte regelgeving omtrent het persoonlijk drijven van handel op de markt. De toestemming is verleend "tot wederopzegging", wat betekent dat de overheid het recht behoudt om deze gunst op elk moment in te trekken. Het document dateert van juli 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden de maatregelen tegen Joodse burgers steeds stringenter.

De geadresseerde, M. (Mozes) Haringman, woonde in de Nieuwe Kerkstraat, een straat in de Joodse buurt van Amsterdam. Ook de naam Van Moppes is een bekende Joodse naam in Amsterdam. Archiefonderzoek (o.a. Joods Monument) bevestigt dat Mozes Haringman (geboren in 1904) op dit adres woonde; hij werd in 1942 in Mauthausen vermoord. Abraham van Moppes (geboren in 1873) werd in 1943 in Sobibor vermoord.

In 1941 probeerde de bezetter de Joodse invloed op het economisch leven te elimineren. Joodse marktkooplieden werden aanvankelijk nog gedoogd op algemene markten zoals de Albert Cuypstraat, maar kregen te maken met steeds meer bureaucratische belemmeringen. Kort na deze brief, in september 1941, werden Joodse marktkooplieden verbannen van de reguliere markten en gedwongen hun nering te drijven op speciale "Joodsche markten" (zoals op het Waterlooplein en in de Gaaspstraat). Deze brief is een illustratie van de administratieve registratie en controle die voorafging aan de totale uitsluiting en latere deportatie van de Joodse bevolking. A. van Moppes M. Haringman Gemeente Amsterdam Marktwezen