Oprichtingsakte/Overeenkomst voor een Handelsvennootschap onder firma. Niet expliciet vermeld op deze pagina, maar de terminologie ("byzondere omstandigheden", "Gemachtigde voor de Prijzen") wijst op de periode van de Duitse bezetting (1940-1945). Ondergeteekenden:
(namen volledig en juist opgegeven zoo mogelijk met bijbehoorende
adressen)
allen grossiers in groenten te Amsterdam en omstreken

overwegende:
dat in verband met de byzondere omstandigheden een regeling gewenscht
is om te komen tot den verkoop van bepaalde soorten groenten te weten
rapen, wortelen en uien en voorts die land- en tuinbouwproducten welke
daarvoor in aanmerking kunnen komen, bestemd voor Amsterdam en omstre-
ken:
dat het in verband daarmede noodig is dezen verkoop in combinatie te
doen plaats hebben

verklaren te zijn overeengekomen
gelijk zij overeenkomen bij deze:

art. 1.
Partijen verplichten zich alle soorten land- en tuinbouwproducten,
welke door de Combinatie van Grossiers in Grove Groenten enz. "Amster-
dam" worden aangevoerd, alsmede die voor eigen rekening worden aange-
voerd te koopen en te verkoopen voor de prijzen, aangegeven en vast-
gesteld door de daartoe bevoegde instanties als de Nederlandsche
Groenten- en Fruitcentrale, de Gemachtigde voor de Prijzen enzovoort.

art. 2.
Partijen gaan met elkander aan eene "Handelsvennootschap onder firma"
onder de navolgende bepalingen.

art. 3.
De vennootschap wordt gevestigd te Amsterdam onder den naam "Combinatie
van Grossiers in Grove Groenten enz. "Amsterdam"."

art. 4.
De vennootschap heeft ten doel het gemeenschappelijk drijven van een
handel in rapen, wortelen en uien en andere daarvoor in aanmerking ko-
mende land- en tuinbouwproducten ten behoeve van de voorziening van de
bevolking van Amsterdam en omstreken (en al hetgeen daarmede in den
ruimsten zin des woords in verband staat.)

art. 5.
De vennootschap wordt beheerd door een commissie bestaande uit vier der
vennooten te weten de heeren W.F.Dijkstra, F.Draaisma, G.Kramer en
P.Bood.

art. 6.
1. Door de vennooten worden ingebracht in contanten zooveel malen
f 100.-- als hun "punten" zijn toegekend.
De inbreng wordt ten gunste van de vennootschap gestort op haar re-
kening bij de Nederlandsche Middenstandsbank N.V. o.m. kantoor hou-
dende te Amsterdam, J.P.Heyestraat 75, waartegenover een kwitantie
wordt uitgereikt.
2. Voorts brengen de vennooten in hunne kennis, arbeid en vlijt.
3. Het aan ieder der vennooten toekomende aantal punten wordt vastge-
steld door de commissie vermeld in art. 5, waarbij zooveel mogelijk
rekening moet worden gehouden met de positie, welke de zaak van de
vennoot op de markt inneemt.

art. 7.
Ieder vennoot wordt voor zijn inbreng in geld op zijn kapitaal-rekening
in de boeken der vennootschap gecrediteerd ten beloope van het bedrag,
van dezen inbreng.

art. 8.
1. De commissie genoemd in art. 5 heeft het recht, overtreders van deze
overeenkomst onmiddellijk te schorsen, ongeacht maatregelen, welke ge-
nomen kunnen worden in overleg met de Directie van het Marktwezen te
Amsterdam.
2. Aan deze schorsing kan een overtredende vennoot niet het recht ont-
leenen het bedrag zijner financieele deelname terstond op te vorde-
ren. Het hem toekomende bedrag is uiterlijk 3 maanden na de beëindi-
ging van de vennootschap opeischbaar. Zijn aandeel in de winst komt
geheel te vervallen terwijl hij echter wel aansprakelijk is voor
verliezen welke de vennootschap mocht lijden. Het document betreft een getypte overeenkomst waarbij Amsterdamse groentegrossiers zich verenigen in een "Handelsvennootschap onder firma" (V.O.F.). De kern van de overeenkomst is de centralisatie van de in- en verkoop van "grove groenten" (met name wortelen, uien en rapen).

Opvallende elementen zijn:
* Puntenstelsel: De financiële inbreng en de positie binnen de vennootschap worden bepaald door een puntensysteem, gebaseerd op de marktomvang van de individuele grossier.
* Strikte prijsvoorschriften: Er wordt expliciet verwezen naar prijzen vastgesteld door externe instanties, wat duidt op een gereguleerde economie.
* Sancties: Artikel 8 bevat strenge bepalingen voor overtreders, waaronder schorsing en het vervallen van winstaandeel, in overleg met de Directie van het Marktwezen.
* Taalgebruik: Het gebruik van de oude spelling (zoals "byzondere", "Nederlandsche", "vennooten") is typerend voor de vroege 20e eeuw tot midden jaren '40. Hoewel er geen jaar over de tekst staat, plaatsen de termen "byzondere omstandigheden", de "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale" en de "Gemachtigde voor de Prijzen" dit document vrijwel zeker in de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Tijdens de oorlog werd de voedselvoorziening strikt centraal geleid door de bezetter om distributie te controleren en prijsopdrijving (zwarte handel) tegen te gaan. De grossiers werden gedwongen of gestimuleerd zich te verenigen in dergelijke "combinaties" om de aanvoer naar grote steden als Amsterdam beheersbaar te houden onder toezicht van overheidsorganen. De "Gemachtigde voor de Prijzen" was een specifieke functie die in 1941 werd ingesteld om de prijsbeheersing te handhaven. F. Draaisma G. Kramer P. Bood W.F. Dijkstra Marktwezen