Dienstverslag / Rapport 13 november 1942 [Links- en rechtsboven]
№ 37/137/1 M. 1942 $^{18}/_{11}$
R A P P O R T.

[Hoofdtekst]
Naar aanleiding van een rapport van controleur Pietersma, betref-
fende aanhouding van Mej: Schillemans, op het terrein der Centrale
markt, kan ik U het volgende rapporteeren: Kost grossier van Pier D
verklaarde het volgende: Mej: Schillemans is bij mij als dienstbode
werkzaam. Ik had haar opgedragen er voor te zorgen dat zij Zaterdag
7 November 1942 omstreeks 9.30 uur ~~er voor te zorgen~~ bij het in-
gangshek der Centrale Markt moest zijn, om wat groente en wat voer
voor de konijnen te halen. Ik was om dien tijd zelf bij het ingangs-
hek der Centrale Markt en heb haar toen door het middelste toegangs
hek de Markt mee opgenomen, naar mijn pakhuis op pier D. Zij heeft
vier bloemkolen en wat bladeren medegenomen. Deze bloemkolen waren
bestemd voor eigen gebruik. Op genoemd tijdsstip deden de controleurs
H. de Vries en R. Hooft dienst als portier aan genoemd toegangshek,
doch konden zij zich niet herinneren bedoelde juffrouw te hebben
doorgelaten.

[Rechtsonder]
Amsterdam 13 November 1942
de controleur,
[Signatuur: onleesbaar]

[Linksonder]
Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Aantekeningen in rood potlood, midden en rechtsonder]
Gez
[Paraaf]

hier geen willekeur
koopster.
Echter ook in deze
gevallen geen toegang
tot de markt.
= Gu Dit rapport betreft een onderzoek naar een incident op 7 november 1942 op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Een zekere Mejuffrouw Schillemans werd daar aangehouden door controleur Pietersma. Uit de verklaring van de grossier Kost blijkt dat zij zijn dienstbode was en in zijn opdracht groente en konijnenvoer kwam ophalen voor privégebruik.

De kern van het geschil is de rechtmatigheid van haar aanwezigheid: de grossier beweert haar persoonlijk te hebben binnengeleid via het middelste hek, terwijl de dienstdoende portiers (De Vries en Hooft) verklaren haar niet te hebben gezien. De handgeschreven rode notitie onderaan is een beleidsmatige beslissing: ondanks dat er wellicht geen sprake was van opzet ("geen willekeur"), wordt benadrukt dat dergelijke personen (zoals dienstboden of particuliere kopers) onder geen beding toegang tot het marktterrein mogen hebben. Het document dateert uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 1942 was de voedselvoorziening in Amsterdam strikt gereguleerd via een distributiesysteem. De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was een strategisch knooppunt waar strenge toegangscontroles golden om de zwarte handel tegen te gaan en de officiële rantsoenering te handhaven.

Zelfs het meenemen van "vier bloemkolen" buiten de officiële kanalen om werd in deze periode zeer serieus genomen. De strikte toon in de rode kanttekening ("geen toegang tot de markt") weerspiegelt de bureaucratische strengheid waarmee de marktreglementen in oorlogstijd werden gehandhaafd om lekken in de voedselketen te voorkomen. D. Zij H. de Vries Pietersma (Controleur) R. Hooft