H. de Vries

Slotblad van een handgeschreven sollicitatiebrief.

De tekst betreft de afsluiting van een formele sollicitatiebrief. De schrijver, J.M. Kramer, hanteert een uiterst beleefde en ietwat nederige toon die kenmerkend was voor de zakelijke correspondentie uit de eerste helft van de 20e eeuw. Termen als "de eer te beurt mag vallen" en de afsluiting "teeken ik" (in plaats van het modernere "verblijf ik") wijzen op een traditionele opvoeding en een respectvolle houding ten opzichte van de potentiële werkgever. De interpunctie is verzorgd en het handschrift is een duidelijk, geoefend lopend schrift.

Ambtelijk advies / Memo.

Het document is een kort, formeel advies betreffende een marktvergunning. De kern van het schrijven is het verzoek van een zekere heer J.H. van Bienen. Hij wenst op het Amstelveld (een bekend plein en marktlocatie in Amsterdam) mosselen te bereiden ("koken") of warm te houden voor de verkoop. De schrijver, H. de Vries, adviseert positief ("geen bezwaar"), maar stelt hierbij een expliciete voorwaarde met betrekking tot de openbare hygiëne. De verzoeker moet erop gewezen worden dat hij verplicht is de mosselschelpen op te ruimen bij het verlaten van zijn standplaats. Dit duidt op de handhaving van marktreglementen en de zorg voor de reinheid van de publieke ruimte in die periode.

Document

Dit document dient als een administratief spoor ("audit trail") voor de behandeling van een dossierstuk. * **Procesgang**: Het stuk werd op 21 oktober 1939 in behandeling genomen of doorgezonden. Op 23 oktober maakte een ambtenaar genaamd De Haan een notitie betreffende "Amstelveld" en "H. de Vries", gemarkeerd als geheugensteun ("ter herinnering"). * **Afhandeling**: Na een tussenstap op 24 oktober (gezien de paraaf), gaf De Haan op 25 oktober de definitieve instructie "Opbergen". Dit betekent dat de actieve behandeling van dit specifieke onderdeel van het dossier was afgerond. Een tweede functionaris heeft dit diezelfde dag geviseerd met een grote handtekening/paraaf. * **Formulierdetails**: Het gebruik van "Model No. 14" wijst op gestandaardiseerde bureaucratie. De code "10.000-10-1937" onderaan geeft aan dat deze specifieke batch formulieren in oktober 1937 is gedrukt in een oplage van 10.000 stuks.

Doorslag van een getypte brief (ambtelijke correspondentie).

In deze zakelijke brief krijgt de heer J. Wijnschenk toestemming van de directeur van de marktdienst om zich op zijn marktplaats aan de Albert Cuypstraat te laten bijstaan door een zekere H. Kloots. De toestemming is strikt geformuleerd: 1. **Tijdelijkheid:** Het betreft een proefperiode van maximaal drie maanden. 2. **Voorbehoud:** De toestemming geldt "tot wederopzegging", wat de directie de macht geeft de hulp op elk moment te verbieden. 3. **Geen vervanging:** Er wordt expliciet benadrukt dat het gaat om *bijstaan* en nadrukkelijk *niet om vervanging*. Wijnschenk moet zelf fysiek aanwezig blijven op zijn kraam. De ambtelijke toon en de strikte voorwaarden wijzen op een strak gereguleerd marktbeheer in Amsterdam tijdens deze periode.

Handgeschreven ambtelijk rapport.

Het betreft een kort verslag van een inspectieronde door een controleur van de Amsterdamse gemeentedienst Marktwezen. De controleur had de specifieke opdracht om toezicht te houden op een venter (straatverkoper) genaamd H. de Vries. De controle vond plaats in de directe nabijheid van scholen in Amsterdam-Zuid (het Museumkwartier). De controleur rapporteert een negatief resultaat: de betreffende persoon is niet gevonden. De reden hiervoor wordt gezocht in de weersomstandigheden en het feit dat de scholen gesloten waren vanwege de kerstvakantie, waardoor de gebruikelijke klandizie voor de venter ontbrak. De ambtelijke afkorting 'Opb' onderaan duidt waarschijnlijk op 'Opbergen', wat betekent dat het rapport ter archivering is afgelegd nadat het is gezien (*m/z* - waarschijnlijk 'met zie' of 'meisje/zoon' als paraaf van een administratief medewerker).

Handgeschreven rapportage/conclusie van een inspectie.

* **Inhoud:** Het document betreft de afronding van een onderzoek naar de kwaliteit van 'trekrozen' (rozen die in kassen vervroegd tot bloei zijn gebracht) die op de Amsterdamse markt worden aangeboden. De marktopzichter erkent dat de kwaliteit lager is en dat de wortels enigszins uitdrogen, maar concludeert dat de planten nog steeds levensvatbaar zijn. * **Terminologie:** De term *"non valeur"* wordt hier gebruikt in de zin van 'waardeloos product'. De afkorting *"m. i."* staat voor 'mijns inziens'. * **Status van de auteur:** De ondertekenaar is een gediplomeerd expert, opgeleid aan de Rijkstuinbouwwinterschool (R.T.W.S.) in Aalsmeer, wat zijn oordeel over de kwaliteit van de rozen extra gewicht geeft. * **Toon:** De tekst is formeel, objectief en concluderend van aard.

Administratief bijblad/schutblad (Model No. 14, Algemene Zaken).

Het document bevat ambtelijke aantekeningen over een niet nader gespecificeerd verzoek of dossier. De kern van de besluitvorming is de opmerking: *"geen bezwaar, geen vaste plaatsen, dus is voldoende als ambtenaar het weet."* Dit suggereert dat het gaat om een toestemming voor activiteiten of objecten waarvoor geen vaste locatie-aanwijzing nodig is, zolang de toezichthoudende ambtenaar ter plaatse maar op de hoogte is. Er staan verschillende parafen op van functionarissen die het document hebben ingezien ("Gezien") en afgehandeld tussen de datum van binnenkomst en de uiteindelijke afhandeling op 21 april 1940. De afkorting "t.K. en g.g." staat waarschijnlijk voor "ter kennisneming en gunstige beschikking" of een vergelijkbare administratieve term.

Ambtelijk memorandum/bijblad met handgeschreven correspondentie.

Dit document betreft een intern ambtelijk advies binnen de Amsterdamse Marktdienst. De essentie van het schrijven is een positief advies van marktambtenaar H. de Vries aan zijn inspecteur betreffende een verzoek van marktkoopman G. J. Visser. Visser heeft waarschijnlijk een verzoek ingediend om zijn dochter (Wimpje Cornelia, toen 20 jaar oud) als assistente op zijn "plaats" (marktstandplaats) te laten werken. De argumentatie hiervoor is dat Visser het erg druk heeft en zijn echtgenote nooit op de markt aanwezig kan zijn. Interessant is de administratieve gang van zaken: 1. Het dossier start op 1 augustus (stempel linksboven). 2. Op 3 augustus vraagt de controleur (De Wolff) om advies. 3. Op 11 augustus rapporteert De Vries zijn bevindingen. 4. Er wordt onderaan gevraagd naar de specifieke gegevens van de dochter ("naam en geb datum dochter s.v.p."), waarna deze links onderaan zijn toegevoegd. 5. Uiteindelijk volgt er een "Acc." (Akkoord) op 13 augustus.

Handgeschreven ambtelijke notitie op een voorgedrukt bijblad.

* **Inhoud:** De notitie betreft een verslag van een overleg met een zekere H. de Vries over een besluit van de Winkeliersraad. De raad heeft een regeling in behandeling genomen voor een uurvergoeding. * **Kerngegevens:** Er is een specifieke financiële afspraak vastgelegd: een vergoeding van 3 gulden per uur, met een limiet van 6 uur per dag. De uitvoering of ingangsdatum hiervan is gekoppeld aan maandag 13 oktober 1941 ("ma 13. 10."). * **Handschrift:** Een vlot, ambtelijk cursief handschrift. De term "vergoeding" in regel 5 is met een snelle haal geschreven, wat typisch is voor administratieve notities uit deze periode. De paraaf "Vs" onderaan dient als autorisatie of kennisgeving van de behandelend ambtenaar. * **Formulierdetails:** Het formulier is een standaardmodel (No. 14) van de afdeling Algemene Zaken, gedrukt in oktober 1937 (code 10-1937) in een oplage van 10.000 stuks.

Officiële brief (afschrift) van de Gemeente Amsterdam.

Dit document is een formele bevestiging van de personeelsregistratie van straatventers door de gemeente Amsterdam. Het dient als bewijs dat de vermelde personen officieel geregistreerd staan als werknemers van de geadresseerde organisatie en over de benodigde vergunningen beschikken. Opvallend is het onderscheid tussen de 24 venters met een "permanente vergunning" (genummerd in reeksen zoals 17-176) en de 4 venters met een "tydelyke vergunning" (gekenmerkt door een 'Y'-prefix). Eén persoon, H. de Vries, heeft een permanente status maar op dat moment geen specifiek nummer vermeld. Het gebruik van de spelling met "y" in plaats van "ij" (tydelyke, schryven, zyn, Mazyk) is kenmerkend voor de ambtelijke spelling van die tijd.

Administratief dossierblad/notitieblad met handgeschreven instructies en stempels.

Het document is een ambtelijk advies- en besluitvormingsblad betreffende een vergunningskwestie voor een marktkoopman genaamd Van Bennekom. Van Bennekom heeft blijkbaar verzocht om gedurende drie maanden zijn standplaats op de markt aan het Amstelveld niet te hoeven bezetten, zonder daarbij zijn rechten op die plek te verliezen. Het procesverloop is als volgt: 1. **12 maart 1941:** De aanvraag komt binnen en er wordt gevraagd om eerdere stukken toe te voegen. 2. **14 maart 1941:** H. de Vries brengt een (vermoedelijk positief) advies uit. 3. **20 maart 1941:** De ambtenaar 'de Haar' accordeert het verzoek ("m.i. worden toegestaan"). 4. **22 maart 1941:** Er wordt een standaardbrief (modelbriefje) verzonden aan de aanvrager met de beslissing. 5. **Mei 1941:** Het dossier wordt definitief gearchiveerd of doorgezonden onder nummer 24/5/1.

Ambtelijke notitie op een voorgedrukt bijblad (Alg. Zaken Model No. 14).

Het document is een interne ambtelijke notitie betreffende de administratie van marktplaatsen. De kern van de zaak is een verzoek tot ruiling van een marktplaats door een handelaar ("Klant m/ Reis-pas"). Er wordt specifiek verwezen naar locaties zoals "Rottenberg" (of Ratfenberg) en de "Fleischhal" (vleeshal). Het proces van afhandeling is zichtbaar door de verschillende data: van de eerste melding op 2 mei, de bespreking op 5 mei, de oproep van de betrokkene op 7 mei, tot de uiteindelijke afwikkeling op 19 mei na overleg met een collega (Jansen). De ambtenaar "Deltaer" lijkt de verantwoordelijke voor dit dossier te zijn.

Administratieve lijst / Correspondentie.

Dit document is een interne lijst van de Amsterdamse marktadministratie (waarschijnlijk het Marktwezen, gezien de "M" in de stempels). De lijst inventariseert marktkooplieden die verzuimd hebben de door de gemeente in bruikleen gegeven "snoeren" (elektriciteitskabels voor de verlichting van marktkramen) in te leveren. Het document bevat 15 namen, maar onderaan staat "Totaal 17 snoeren". Dit verklaart de aanduiding "2 X" achter de namen van J. Reiss en E. Kleerekoper; zij hadden blijkbaar twee snoeren in bezit. De aantekening in blauw potlood ("Aanschrijven") duidt op de vervolgactie: het versturen van een formele aanmaning naar de genoemde personen.

Officieel schrijven (pagina 2) van de Luchtbeschermingsdienst.

Dit document betreft de tweede pagina van een formele brief van de **Luchtbeschermingsdienst (LBD)**. De LBD was een Nederlandse organisatie die tijdens de Tweede Wereldoorlog verantwoordelijk was voor civiele bescherming tegen luchtaanvallen. De hoofdtekst op deze pagina is kort en administratief: "De stukken ontvangt U ingesloten terug." Dit wijst op het beëindigen van een procedure waarbij eerder ingezonden documenten (zoals bouwplannen of inspectierapporten) aan de afzender worden geretourneerd, waarschijnlijk na goedkeuring of verwerking. De zeer vage, onderliggende tekst (mogelijk een doorslag of een brief op de achterzijde) is inhoudelijk interessanter. Deze bevat technische voorschriften voor de plaatsing van brandblussers ("blusschers"). Er wordt gesproken over de montage op plankjes en de vereiste hoogte. De verwijzing naar "October" en "November 1940" plaatst de correspondentie in de eerste maanden van de Duitse bezetting, een periode waarin de LBD haar activiteiten onder Duits toezicht sterk intensiveerde om steden voor te bereiden op geallieerde bombardementen.

Document

De tekst is een verzoek van een ambtenaar of opzichter (J. Renz) aan een collega of superieur (waarschijnlijk H. de Vries). De kern van de zaak is dat een marktkoopman genaamd J. Cohen een elektrisch snoer van de marktverlichting niet heeft geretourneerd aan "de dienst" (vermoedelijk de Dienst der Markten). Renz vraagt of de geadresseerde een officiële aanmaning ("aanschrijven") naar Cohen kan sturen. De vermelding van het Waterlooplein en de datum suggereren een administratieve handeling binnen het beheer van de Amsterdamse markten.

Dienstbrief / Rapport.

Het document is een formeel ambtelijk schrijven uit de oorlogsjaren (1941), hoewel de inhoud puur civieltechnisch van aard is. De Gebroeders Van Capelle, die een ligplaats hebben aan de Brandstoffenmarkt aan de Da Costakade in Amsterdam, hebben geklaagd over de diepte van de gracht. De kernpunten van de klacht zijn: 1. **Toegankelijkheid:** Het is voor de schepen moeilijk om de wal te bereiken. 2. **Manoeuvreerbaarheid:** Ze ondervinden problemen bij het 'verhalen' (het verplaatsen van een schip langs de kade met behulp van trossen). 3. **Specifieke locatie:** Het betreft het weggedeelte ter hoogte van de huisnummers 133 tot en met 165 aan de Da Costakade. De kanttekening "Doorgezonden als P.W." wijst erop dat de brief is doorgeleid naar de afdeling Publieke Werken, de instantie die verantwoordelijk was voor het onderhoud van de Amsterdamse grachten en het baggerwerk.

Officieel rapport/notitie op een bijblad (Algemene Zaken Model No. 14).

Het document is een ambtelijk rapport over een onderzoek naar een anonieme klacht tegen een Amsterdamse straatventer genaamd H. Voet. De controleur, H.F. de Vries, vermoedt dat de klager een zekere Jacob Wegloop is. De essentie van de klacht is dat Voet zijn woning aan de Retiefstraat 78 feitelijk als winkel gebruikt door klanten te bedienen vanaf zijn handkar wanneer deze voor de deur staat. Uit de kanttekeningen blijkt de afhandeling: 1. Er is eerst een controlerapport opgemaakt op 29 december 1941. 2. Voet wordt opgeroepen voor verhoor op maandag 13 januari 1942. 3. Er wordt opdracht gegeven om te controleren of hij een officiële standplaats voor zijn deur heeft. 4. Uiteindelijk wordt het dossier op 19 januari 1942 gesloten door 'Dekker' met de mededeling dat de man niet meer vent ("Vent niet meer").

Handgeschreven enquêteformulier / stemlijst op een voorgedrukt formulier ("Ventverordening model 15").

Dit document is een administratieve vastlegging van de meningen van marktkraamhouders of aanwonenden (gezien de huisnummers voor de namen) over het verplaatsen van de markt in de Sumatrastraat. Uit de turflijst blijkt een overweldigende meerderheid tegen de verplaatsing: van de 14 genoteerde personen stemden er 13 "Tegen" en slechts 1 "Voor" (Ph. v/d Berge op nummer 86). De namen in de lijst zijn voorzien van huisnummers, wat suggereert dat het hier gaat om belanghebbenden die direct aan het markttraject in de Sumatrastraat woonden of werkten. Het woord "Transporteeren" onderaan de kolommen duidt aan dat dit een tussenstand is die naar een volgende pagina of een verzamelstaat wordt overgebracht.

Doorslag van een officiële disciplinaire brief.

* **Inhoud:** De brief is een formele kennisgeving van een toegangsontzegging tot de Centrale Markt in Amsterdam. De geadresseerde, H. de Vries, wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan de diefstal van een kist rabarber op 3 april 1941. * **Sancties:** Er wordt een directe uitsluiting opgelegd van twee weken (van 5 tot en met 18 april). Daarnaast wordt de zaak geëscaleerd naar de Regeringscommissaris om te bepalen of een uitsluiting voor langere termijn noodzakelijk is. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar artikel 35 lid 1 van het Reglement op de Centrale Markt. Dit duidt op een strakke handhaving van de marktorde. * **Administratieve details:** De vermelding "Wijk 25" en het dossiernummer tonen de nauwkeurige gemeentelijke administratie van die tijd. De handgeschreven aantekening "Verzonden 4/4" bevestigt dat de brief direct op de dag van datering is verstuurd.

Doorslag van een officiële brief (typewerk).

In deze brief wordt de heer H. de Vries officieel op de hoogte gesteld van een tijdelijk toegangsverbod voor de Centrale Markt in Amsterdam. De directe aanleiding is zijn vermeende betrokkenheid (medeplichtigheid) bij de diefstal van een kist rabarber op 3 april 1941. De sanctie is gebaseerd op het marktreglement (artikel 35, lid 1) en houdt in dat de ontvanger voor twee weken de toegang wordt ontzegd. De directeur laat bovendien weten dat de zaak is voorgelegd aan de Regeringscommissaris om te bepalen of een definitieve of langdurige uitsluiting noodzakelijk is. De toon is formeel en juridisch-administratief van aard.

Administratief kasboek/grootboekblad (mogelijk een salarislijst of gratificatielijst).

Het document is een administratief overzicht, waarschijnlijk bedoeld voor het berekenen van bonussen, eindejaarsuitkeringen of een specifiek toeslagpercentage over het jaar 1941. 1. **Berekeningswijze:** Bij de eerste groep namen staat een basisbedrag vermeld met een percentage (veelal 50%, soms 45% of 40%). Dit resulteert in een uitgekeerd bedrag in de rechterkolom. Bij de tweede groep (vanaf Van Meukelen) ontbreekt de berekening, maar is enkel het eindbedrag genoteerd. 2. **Correcties:** Er zijn diverse omcirkelingen (bijvoorbeeld bij Hoofdambtenaar, Kerkhoff en Stronk) die duiden op controle of afwijkingen. De vinkjes suggereren dat de bedragen zijn gecontroleerd of uitbetaald. 3. **Functies:** Bovenaan de lijst staan de 'Directeur' en 'Secretaris' gemarkeerd met een 'X', wat kan betekenen dat zij buiten deze specifieke regeling vallen of dat hun bedragen elders zijn verwerkt.

Ambtelijk schrijven/kennisgeving.

Dit document is een formele afwijzing van een verzoek of bezwaarschrift. De heer H. de Vries heeft op 21 oktober 1941 geprobeerd een besluit van de burgemeester aan te vechten. Dit besluit, daterend van 18 april 1941, hield in dat De Vries de toegang tot de Centrale Markt in Amsterdam definitief ("voorgoed") werd ontzegd. De toon van de brief is kortaf en resoluut. De burgemeester stelt dat er geen nieuwe argumenten zijn aangevoerd en weigert zelfs een gesprek ("bespreking") over de zaak, omdat dit "geen nut" zou hebben. Het document weerspiegelt de autoritaire bestuursstijl van die tijd, waarbij tegen besluiten van het openbaar bestuur nauwelijks ruimte voor verweer was.

Bijlage bij een brief ("Staat van Dienst").

Dit document is een officiële staat van dienst van twee personeelsleden in tijdelijke dienst bij de gemeente Amsterdam. De tabel bevat de volgende gegevens: * **Persoonsgegevens:** Namen, geboortedata en woonadressen (beiden in Amsterdam: de Reyer Anslostraat in Oud-West en de Ceintuurbaan in de Pijp). * **Aanstelling:** Beiden zijn op exact dezelfde datum, 18 augustus 1942, in tijdelijke dienst getreden. * **Gedrag:** Onder "Aanteekeningen" staat vermeld dat beiden "geen straf" hebben, wat wijst op een blanco disciplinair dossier binnen de gemeentelijke organisatie. * **Opmaak:** Het betreft een getypte doorslag op dun papier, typerend voor de administratieve verslaglegging in die periode.

Afschrift van een ambtelijk rapport.

* **Inhoud:** Het document is een interne tuchtrapportage. De rapporteur, C. Blom, betrapt drie controleurs (Smit, Pietersma en De Vries) op het niet uitvoeren van hun surveillance-taken. In plaats van op het terrein te surveilleren, bevonden zij zich geruime tijd (ruim een uur) in de portiersloge. Ook bij de hondenwacht werd een vergelijkbare situatie aangetroffen. * **Toon:** De toon is zakelijk, streng en feitelijk. Blom noteert exacte tijdstippen om de plichtsverzaking te onderbouwen. * **Opvallend:** Blom kiest ervoor om eerst ruim een uur te posten bij de nabijgelegen sigarenwinkel van Marcanti (een bekende uitgaansgelegenheid/locatie nabij de Jan van Galenstraat in Amsterdam) om de duur van de afwezigheid van de controleurs op het terrein onomstotelijk vast te stellen voordat hij hen confronteert. * **Administratieve weg:** Dit afschrift is gestuurd aan de Wethouder voor de Levensmiddelen, wat aangeeft dat dergelijke disciplinaire zaken hoog werden opgenomen, zeker gezien de context van de voedselvoorziening in oorlogstijd.

Getypte ambtelijke brief (doorslag/minuut).

* **Administratieve procedure:** De brief is een formele kennisgeving van een personeelsbesluit. De directeur van een gemeentelijke dienst schorst twee tijdelijke controleurs en vraagt de verantwoordelijke wethouder om formele goedkeuring van dit besluit. * **Bureaucratie:** Het gebruik van kenmerken (8a/70/2 M.), de hiërarchische toon ("heb ik de eer U te doen toekomen", "beleefd verzoek") en de handgeschreven instructies voor de interne route van het document ("ter kennisneming", "retour hoofdkantoor") zijn typerend voor de ambtelijke werkwijze van die tijd. * **Toestand document:** Het betreft een doorslag op dun papier. De handgeschreven opmerking bovenaan met de datum 23/12 lijkt ouder dan de getypte datum van 29 december, wat kan duiden op een voorbereidend proces of een fout in de datering. ---

Getypte brief (doorslag of kopie).

* **Kernboodschap:** De brief betreft een formele aanvraag tot goedkeuring van de schorsing van twee ambtenaren: J. Pietersma en H. de Vries. Zij waren werkzaam als "contrôleurs in tijdelijken dienst". * **Stijl:** Het taalgebruik is uiterst formeel en ambtelijk ("heb ik de eer U te doen toekomen", "benevens", "goedkeuring hieraan te willen hechten"). Dit is kenmerkend voor de correspondentie tussen verschillende niveaus binnen een gemeentelijk apparaat in de eerste helft van de 20e eeuw. * **Structuur:** De brief is zakelijk en kort; de feitelijke besluitvorming bevindt zich in de genoemde bijlagen (die hier ontbreken). De term "Alhier" onder de adressering geeft aan dat de brief binnen dezelfde gemeente wordt verstuurd.

Officieel afschrift van een tuchtbesluit.

* **Inhoud:** Het document is een formele berisping en strafmaatregel tegen een tijdelijk werknemer van de gemeente Amsterdam. De bewuste ambtenaar, H. de Vries, heeft zijn surveillance-taken verzaakt door tijdens zijn nachtdienst ruim een uur in de portiersloge te verblijven in plaats van op het terrein te patrouilleren. * **Strafmaat:** De straf is relatief licht: een schorsing van één dag met inhouding van loon. * **Administratieve proces:** Het document toont de ambtelijke weg van die tijd: een rapport wordt gevolgd door een officieel verhoor (proces-verbaal), waarna een besluit wordt genomen op basis van het geldende Ambtenarenreglement. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele, ambtelijke spelling en stijl van voor de oorlog (bijv. "tijdelijken", "den nacht", "voorneemd"). ---

Document

Deze brief is een formeel bericht van disciplinaire aard, verzonden door de directeur van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen aan een van zijn werknemers, de heer H. de Vries. De kern van de zaak is een plichtsverzuim: de heer De Vries, werkzaam als controleur, heeft tijdens een nachtdienst op 2 december 1942 zijn post verlaten. In plaats van te surveilleren op het marktterrein, heeft hij zich ruim een uur en twintig minuten opgehouden in de portiersloge. De opgelegde sanctie is een schorsing van één dag zonder behoud van salaris. De brief hanteert een strikt zakelijke en autoritaire toon ("Mij is gebleken, dat gij U hebt misdragen"). De handgeschreven toevoeging is juridisch van belang; deze wijst de ambtenaar op zijn rechten volgens de Ambtenarenwet 1929, wat de bureaucratische zorgvuldigheid van de dienst onderstreept, zelfs bij relatief kleine vergrijpen. ---

Getypte lijst / Registerpagina

Het document is een overzichtslijst van Amsterdamse marktkooplieden, waarschijnlijk uit de jaren '30 of het begin van de jaren '40. De kolommen bevatten respectievelijk de naam van de handelaar, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen markt (standplaats) en het type goederen dat wordt verhandeld. Opvallend is de variëteit aan handelswaar: van levensmiddelen (vis, groenten, fruit, zuurwaren) tot textiel (manufacturen, kousen, corsetten) en overige artikelen (ijzerwaren, rijwielonderdelen). Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (") om herhalingen van voorgaande regels aan te duiden (ditto-tekens). De typografie vertoont de kenmerken van een standaard kantoormachine uit die tijd.

Registerblad / administratieve lijst van marktkooplieden.

Dit document bevat een lijst van Amsterdamse marktkooplieden die zijn "afgevoerd" uit het officiële register van vergunninghouders. De kolommen bevatten achtereenvolgens de naam, de geboortedatum, het woonadres, de toegewezen marktlocatie en het type handel. Opvallende zaken in de transcriptie: * **Herhalingstekens:** Er wordt veelvuldig gebruik gemaakt van aanhalingstekens (ditto's) om dezelfde marktlocatie of hetzelfde product als de regel erboven aan te duiden. * **Afkortingen:** Locaties zoals "mospl." (Mosveldplein), "Al. Cuypstr." (Albert Cuypstraat) en producten zoals "gr. en fruit" (groenten en fruit) en "rijwielonderd." (rijwielonderdelen) zijn gebruikelijk voor dit type administratie. * **Toevoegingen:** Bij namen als Molenaar staan toevoegingen tussen haakjes om verschillende personen met dezelfde achternaam te onderscheiden (bijv. v. Rijst of de bijnaam Plop.).

Brief (verzoekschrift)

In deze brief verzoekt de heer H. de Vries om teruggave van zijn marktkaart (zijn ventvergunning), die hem meer dan een jaar eerder (waarschijnlijk rond april 1941) is afgenomen. Hij benadrukt dat hij door het verlies van zijn inkomsten afhankelijk is geworden van de steun (sociale bijstand) en dat zijn gezin hieronder lijdt. Zijn pleidooi wordt versterkt door de vermelding dat hij invalide is en daardoor geen ander werk kan vinden. De brief is formeel en beleefd van toon, maar getuigt van een wanhopige financiële situatie. De kanttekening "Model brief" suggereert dat dit schrijven mogelijk als voorbeeld diende voor anderen in een vergelijkbare positie, of dat de afzender hulp heeft gehad bij het opstellen van een standaardformulering voor een bezwaarschrift. De ambtelijke codes bovenin wijzen op een systematische registratie door de ontvangende instantie.

Getypte brief (waarschijnlijk een doorslag of officieel bericht) met handgeschreven kanttekening.

Het document is een zeer kort en zakelijk schrijven aan een particulier, de heer H. de Vries in Amsterdam. De toon is strikt bureaucratisch en afstandelijk. Er wordt gerefeerd aan een eerdere brief van de geadresseerde van 8 juni (j.l. staat voor *jongstleden*), maar de inhoud van dat verzoek wordt niet gespecificeerd. Opvallend is de handgeschreven toevoeging "Muiden". Dit suggereert dat de afzender of de betreffende instantie zich in Muiden bevond, of dat het document daar is gearchiveerd. De ondertekening is algemeen ("De Directeur") zonder naamsvermelding of stempel van een specifieke instantie, wat vaak voorkwam bij gestandaardiseerde afwijzingen door overheidsinstellingen of nutsbedrijven. De vermelding "Wijk 12" duidt op een administratieve indeling van de stad Amsterdam die destijds door diverse instanties (waaronder de gemeente en de Joodse Raad) werd gebruikt voor bevolkingsregistratie.

Officiële brief/besluit van de gemeente.

In deze brief wijst de burgemeester van Amsterdam een verzoek van de heer H. de Vries af. Het verzoek werd gedaan op 2 november 1942 en had waarschijnlijk betrekking op een handelsvergunning of marktvergunning (gezien de aantekening 'Marktw'). De weigering is gebaseerd op twee gronden: 1. **Geloofwaardigheid:** De burgemeester gelooft de verklaring van De Vries niet over het transport van goederen naar het pakhuis van zijn zoon. Er wordt gesuggereerd dat er sprake was van illegale praktijken of voorkennis. 2. **Moreel beraad/Strafblad:** Er wordt expliciet verwezen naar een eerder strafblad voor diefstal als reden om het verzoek niet in te willigen. De toon is autoritair en wantrouwend, typerend voor het bestuurlijk apparaat in oorlogstijd.

Typoscript op papier, vermoedelijk een fragment van een alfabetische index of ledenlijst.

Het document betreft een alfabetische opsomming van personen (beginnend bij de letters T t/m Z). De structuur bestaat uit initialen gevolgd door een achternaam. In de meeste gevallen is daarachter een datum genoteerd (formaat dag-maand-jaar), die waarschijnlijk de geboortedatum representeert (variërend van 1879 tot 1916). Opvallende afwijkingen in de lijst zijn: * **K. Visser:** Hier is een adres ("Koninginneweg") genoteerd in plaats van een datum. * **J. de Vries Stadelaar:** Hier ontbreekt een datum en wordt een samengestelde naam gebruikt. * **P. Vrees:** Er is onderscheid gemaakt tussen "Jr." en "Sr.".

Administratief register (lijst van sancties/ontzeggingen).

Het document is een overzicht van personen die wegens diverse vergrijpen zijn gesanctioneerd op de Amsterdamse Centrale Markt tijdens de bezettingsjaren. * **Delicten:** De meest voorkomende reden is 'diefstal'. Daarnaast worden 'overtreding prijsvoorschriften' (vaak gerelateerd aan zwarte handel), 'heling' en 'vervalsching van afslagbonnen' vermeld. * **Sancties:** De strafmaat lijkt vaak een ontzegging van de toegang tot de markt te zijn, ofwel voor een bepaalde periode (bijv. "1/6 - 13/12.42"), ofwel voor "onbepaalde tijd". * **Doorgestreepte tekst:** Enkele namen en data zijn doorgestreept, wat kan duiden op een herziening van de straf, het verstrijken van de termijn of een administratieve correctie. * **Terminologie:** De afkorting "v.a." staat voor "vanaf", "t/m" voor "tot en met", en "hs." voor "huis" (begane grond). "z.o.z." bij B.A.G. Smit suggereert dat er aanvullende informatie op de achterzijde van het blad staat.

Getypte lijst op papier.

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam. Bij de meeste personen staat een geboortedatum (DD-MM-JJ), bij anderen een adres of enkel een straatnaam. * **Geografie:** De genoemde adressen (Aalsmeerweg, Jan Evertsenstraat, Nieuwe Spiegelstraat, Spaarndammerstraat, Koninginneweg) duiden op Amsterdam. * **Personen:** De lijst bevat diverse familieleden, aangeduid met "Sr." en "Jr." (bijv. Schindeler, Schoos, Sterkenburg en Vrees). De geboortedata variëren van 1879 tot 1923. * **Opmerkelijke details:** Bij "J. de Vries Stadelaar" en "Schoos" ontbreken verdere gegevens. De spelling "Spaarndammerstraat" bevat in het origineel een typfout of spatie ("Spaarndan erstraat").

Administratieve notitie of memorandum op een los blad (mogelijk een kaart of strook papier).

* **Onderwerp:** De notitie gaat over het intrekken en opnieuw toewijzen van een "plaats". Gezien de term "nieuwkom" (waarschijnlijk nieuwkomer) en "goederen", zou dit kunnen gaan over een standplaats op een markt, een opslagruimte of een plek in een opvangcentrum/instelling. * **Personen:** Er worden namen genoemd zoals "Vissers" (geadresseerde), "H. de Vries" (waarschijnlijk de opsteller of behandelaar), en "Mw. Zwaalf-morgens" (de oorspronkelijke houder van de plaats). "Mw. Z." verwijst vermoedelijk naar dezelfde persoon of een familielid. * **Proces:** De instructie "mondeling afdoen" suggereert een informele of snelle afhandeling. De rode annotaties in de marge wijzen op een revisie van het besluit, waarbij verwezen wordt naar een eerdere brief uit 1941. De opmerking "kan niet" bij de datum 9/9 '42 duidt op een aanvankelijke afwijzing of complicatie voordat het "Accoord" (Acc.) op 11-9-'42 werd gegeven. * **Taal:** Nederlands, ambtelijke stijl uit de jaren '40.

Handgeschreven notitie op een los vel papier.

Het document is een eenvoudige lijst met drie namen, geschreven in een vlot cursief handschrift dat typerend is voor de 20e eeuw. De initialen en achternamen zijn duidelijk leesbaar als "U. Sieburgh", "M. Pietersma" en "H. de Vries". Het gebruik van potlood en de informele bladspiegel wijzen op een kladnotitie of een kortstondig memorandum. De vage markeringen elders op het blad lijken ofwel uitgegumde tekst, ofwel doordruk van een ander document te zijn.

Getypte brief/memorandum.

De brief is een administratieve kennisgeving aan de nationaalsocialistische hulporganisatie Winterhulp Nederland (WHN). De afzender, een niet nader genoemde directeur, geeft een lijst door van vier personeelsleden die bereid zijn een loonoffer te brengen. Opvallend is de vermelding bij H. Steenbeek, die zijn eerdere toezegging van een half procent voor het hele jaar intrekt ten gunste van de nieuwe regeling (1% gedurende de wintermaanden). Dit suggereert een actieve administratie van dergelijke 'vrijwillige' bijdragen. De toon van de brief is strikt zakelijk en bureaucratisch, wat kenmerkend is voor de wijze waarop de bezettingsautoriteiten en collaborerende instanties hun administratie voerden.

Dienstverslag / Rapportage

Het document is een kort, formeel verslag van een avondcontrole bij de Centrale Markthallen (C.M.) in Amsterdam. De toon is zakelijk en hiërarchisch ("rapporteert u"). Opvallende elementen: * **Personele bezetting:** Naast P. Blom worden de controleurs Piersma (mogelijk gecorrigeerd naar Pietersma in rode inkt), Smit en H. de Vries genoemd. * **Taakverdeling:** Er is sprake van een vaste post ("aan de poort") en actieve surveillance op het terrein zelf. * **Administratie:** Het document bevat een officieel archiefstempel met een volgnummer, wat duidt op een strikte administratieve verwerking van beveiligingsrapportages. * **Visueel detail:** Rechtsonder is een kleine tekening van een pet te zien (waarschijnlijk een dienpet van de bewaking of politie). Dit zou een informele toevoeging kunnen zijn of een herkenningsteken.

Doorslag van een officiële brief/kennisgeving.

* **Inhoud:** Het betreft een korte, zakelijke afwijzing van een verzoek dat op 8 juni 1942 door H. de Vries was ingediend. Het verzoek is beoordeeld door een commissie binnen de Visscherijcentrale, die heeft besloten er niet op in te gaan. De aard van het verzoek wordt in deze brief niet gespecificeerd. * **Vorm:** Het document is een typisch voorbeeld van ambtelijke correspondentie uit de bezettingstijd. Het taalgebruik is formeel en afstandelijk. De handgeschreven notitie "Verzonden 19/6" boven de adressering dient voor de administratieve vastlegging van de verzenddatum. * **Organisatie:** De "Visscherijcentrale" was een organisatie die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter werd gebruikt (of onder toezicht stond) om de visserijsector en de distributie van visproducten strikt te reguleren en te centraliseren.

Dienstverslag / Rapport

Dit rapport betreft een onderzoek naar een incident op 7 november 1942 op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam. Een zekere Mejuffrouw Schillemans werd daar aangehouden door controleur Pietersma. Uit de verklaring van de grossier Kost blijkt dat zij zijn dienstbode was en in zijn opdracht groente en konijnenvoer kwam ophalen voor privégebruik. De kern van het geschil is de rechtmatigheid van haar aanwezigheid: de grossier beweert haar persoonlijk te hebben binnengeleid via het middelste hek, terwijl de dienstdoende portiers (De Vries en Hooft) verklaren haar niet te hebben gezien. De handgeschreven rode notitie onderaan is een beleidsmatige beslissing: ondanks dat er wellicht geen sprake was van opzet ("geen willekeur"), wordt benadrukt dat dergelijke personen (zoals dienstboden of particuliere kopers) onder geen beding toegang tot het marktterrein mogen hebben.

Dienstverslag / Rapportage van de Marktmeester.

Dit rapport beschrijft een incident met betrekking tot de beveiliging en toegangscontrole op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de nachtelijke uren. De essentie van de melding is dat een handelaar, de heer A.W. Schijft, zich onder valse voorwendselen toegang heeft verschaft tot het terrein voordat de markt officieel geopend was. **Kernpunten:** * **Beveiligingslek:** Controleur Vos heeft verzuimd de papieren van Schijft daadwerkelijk te controleren. Hij vertrouwde op de mondelinge verklaring dat Schijft een 'expediteurskaart' had. * **Misleiding:** Schijft bekent dat hij heeft gelogen over zijn status (expediteur vs. koper) om vervroegd zijn lege kisten te kunnen lossen. * **Interne controle:** Uit het rapport blijkt een strikte hiërarchie en controle; de marktmeester (Blom) voert onverwachte nachtelijke inspecties uit om de alertheid van de bewaking te testen.

Handgeschreven antwoordblad of instructievel betreffende juridische procedures.

* **Inhoud:** Het document bevat genummerde antwoorden op juridische vragen die direct gerelateerd zijn aan het Wetboek van Strafvordering. * **Punt 2** is een nagenoeg letterlijke weergave van de definitie van een verdachte (destijds artikel 27 Sv). * **Punt 6** suggereert een vraag over de bevoegdheid tot fouillering (beperkt tot de kleding). * **Punt 7** beschrijft de regels voor inbeslagname van goederen (*instrumenta delicti* en *producta delicti*). * **Punt 10** noemt situaties waarbij de politie optreedt, maar die niet altijd tot een standaard strafrechtelijke vervolging leiden (zelfmoord is geen misdrijf, dierenmishandeling was vaak een overtreding). * **Functie:** Gezien de opzet lijkt het te gaan om een controle-instrument of een ingevuld examenformulier voor een (aspirant-)veldwachter. De ondertekening door een "controleur" duidt op een officiële toetsing of inspectie. * **Schrift:** Het handschrift is een vlot maar duidelijk leesbaar 20e-eeuws cursief.

Handgeschreven ambtelijke notitie of instructie.

* **Inhoud:** Het document betreft een instructie voor de formele uitreiking van aanstellingsbescheiden. Het gaat om de benoeming van vier personen tot "onbezoldigd gemeente-veldwachter". * **Personen:** De genoemde heren zijn H. de Vries, Y. Pietema, J.W. de Vos en A.H. Bijland. * **Terminologie:** De term "zorgvuldigst" onderstreept het officiële en gewichtige karakter van de uitreiking, ook al betreft het een onbezoldigde (niet-betaalde) functie. Het woord "Heeren" was de gebruikelijke beleefdheidsvorm in ambtelijke correspondentie van die tijd. * **Handschrift:** Een vlot, geoefend ambtelijk handschrift (lopend schrift) met karakteristieke lussen. De inktkleur is typerend voor die periode (vaak vervaardigd op basis van aniline).

Handgeschreven rapportage.

* **Onderwerp:** Melding van een inbraak in het veilingkantoor. * **Markt/Gebied:** Centrale Markt * **Oorlog & Vervolging:** Jodenster/Maatregelen * **Personen:** H. de Vries * **Organisaties:** Politie * **Product/Handel:** A.G.F. (Groenten): Groente, A.G.F. (Groenten): Sla, Dieren: Kat, Olie & Techniek: Lood, Olie & Techniek: Olie, Textiel & Kleding: Band, Textiel & Kleding: Kleding, Textiel & Kleding: Stof, Textiel & Kleding: Textiel, Vis & Zee: Aal, Vis & Zee: Vis * **Locatie:** Een veilingkantoor, waarschijnlijk op het terrein van de Centrale Markthallen in Amsterdam (gezien de doordruk op de achterzijde en de vermelding van politiebureau Kattenburg). * **Schade:** Meerdere kasten en bureaus zijn opengebroken.

Handgeschreven brief met ambtelijke aantekeningen.

De brief is geschreven door A. Roodveldt, wonende aan het Pretoriusplein 21 in Amsterdam. De afzender verzoekt om een uitstel van een gepland onderhoud (gesprek) vanwege ziekte ("lichte ongesteldheid"). Roodveldt vraagt om het gesprek een week te verzetten naar de volgende woensdag. Uit de ambtelijke kanttekeningen blijkt dat dit schrijven deel uitmaakt van een administratief proces rondom de marktvergunningen op het Waterlooplein. Er wordt specifiek gevraagd om contact op te nemen met "Renz" (waarschijnlijk een marktmeester of opzichter) om te controleren of een zekere "Mw. Winants-Barend" haar standplaats nog inneemt. Er zijn diverse data genoteerd voor opvolging (oproepen van personen op 15-2-43 en 22-2-43).

Dienstverslag / Rapport.

Het document is een officieel rapport van een controleur aan de bedrijfschef betreffende een overtreding op het werkterrein. De kern van de rapportage is tweeledig: 1. **Verkeersovertreding:** Twee werknemers van de "Firma Cuyong" bestuurden een vrachtwagen (merk Dodge, kenteken GZ-57589) zonder rijbewijs en op gevaarlijke wijze. 2. **Legitimatiefout:** Bij controle konden de heren niet onmiddellijk hun 'marktkaart' (toegangsbewijs voor de markthallen) tonen. De administratieve afhandeling onderaan het document toont aan dat er direct een sanctie werd voorgesteld: een schorsing ("uitsluiting") van 14 dagen voor beide betrokkenen. Het kenteken "GZ" duidt op de provincie Noord-Holland, wat de locatie Amsterdam (Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat) zeer aannemelijk maakt.

Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen en stempels.

* **Incident:** Een koetsier (Kakon) probeerde een nieuwe collega, die nog niet over de juiste papieren beschikte, de markt op te smokkelen onder een dekzeil. De controleur ontdekte de man en nam direct de toegangskaart van de koetsier in. * **Strafmaat:** Uit de handgeschreven kanttekeningen blijkt de interne afhandeling van het incident. In eerste instantie werd in blauwe inkt een uitsluiting van één dag voorgesteld voor de week erop. Echter, de rode aantekening (vaak een teken van een definitief of hoger besluit) spreekt van een zwaardere sanctie: "3 dagen uitsluiting". * **Taal en Vorm:** Het rapport is opgesteld in de formele, ambtelijke stijl van de jaren '40 (bijv. "den koetsier van den paard"). Opvallend zijn de typefouten die handmatig of door de context zijn gecorrigeerd (zoals "wa" aan het einde van een regel waar "was" bedoeld werd). * **Administratie:** Het document is zorgvuldig gekoppeld aan een dossiernummer (77/51/1), wat duidt op een strakke bureaucratische controle op de markttoegang. ---

Dienstverslag / Rapport van de marktpolitie/controle.

Het document betreft een proces-verbaal van een incident op de Centrale Markt tijdens de bezettingsjaren. * **Het incident:** Controleur De Vries rapporteert dat een zekere Van der Helm (aangeduid met 'p.k.', wat waarschijnlijk staat voor 'Pachterskaart-houder') probeerde zijn broertje de markt op te smokkelen door hem te verstoppen in zakken op zijn handkar. * **De procedure:** De toegangskaart is direct geconfisqueerd. In de kantlijn is de administratieve afhandeling zichtbaar: een ambtenaar stelt op 27 augustus (één dag later) een straf voor van één dag ontzegging van de toegang. * **Het besluit:** Een hogere autoriteit heeft dit voorstel overruled en de straf in blauwe inkt verzwaard naar "2 dagen ontzeg" (twee dagen uitsluiting).

Getypte brief / administratieve mededeling.

Dit document is een strikt zakelijke, administratieve kennisgeving betreffende een salariskwestie tijdens de bezettingstijd. De kern van de brief is de stopzetting van de reguliere salarisbetaling aan drie ambtenaren die zijn overgeplaatst naar de **Hulppolitie**. De brief stelt vast dat: 1. De betaling vanuit de oorspronkelijke dienst (aangeduid als "mijn dienst") wordt stopgezet met terugwerkende kracht vanaf 7 februari 1943. 2. De betrokkenen zelf hun bezoldiging (salaris) moeten regelen via de politie-commandant. 3. Er een teveel betaald salaris over de rest van de maand februari (7 t/m 28 februari) moet worden terugbetaald aan de oorspronkelijke dienst. Het stempel "D/SV" staat waarschijnlijk voor een specifieke afdeling van de gemeente Amsterdam, mogelijk de *Dienst der Stadsverlichting* of een verwante technische dienst, aangezien dergelijk personeel vaak werd geronseld voor hulptaken.

Handgeschreven conceptbrief of interne notitie.

* **Administratieve correctie:** Het document is een concept voor een officiële mededeling aan een ambtenaar of werknemer die is overgegaan naar de Hulppolitie. Omdat de persoon langer dan vijf dagen in die nieuwe functie dient, wordt zijn reguliere salaris stopgezet met terugwerkende kracht vanaf de datum van indiensttreding (7 februari 1943). * **Financiële implicaties:** Er is sprake van een overlappende betaling. Omdat het salaris vanuit de oorspronkelijke dienst al tot eind februari was voldaan, wordt de ontvanger gesommeerd dit bedrag over de bewuste periode terug te betalen. Hij wordt verwezen naar zijn nieuwe commandant voor de reguliere bezoldiging via de politie. * **Staat van het document:** De tekst bevat verschillende doorhalingen en tussenvoegingen, wat duidt op een kladversie die nog geredigeerd werd voor verzending.

Getypte personeels- en salarislijst (doorslag of origineel op dun papier).

* **Structuur:** Het document is een vervolgblad (gezien de term "Transport") van een groter financieel overzicht. Het is onderverdeeld in drie hoofdgroepen: algemeen personeel (onder de transportpost), "Werklieden" en "Reservisten". * **Financiële details:** Bedragen zijn in Nederlandse guldens (f.). De "transport"-post van ruim 145.000 gulden suggereert een aanzienlijk personeelsbestand voor de gehele organisatie. * **Annotaties:** De voetnoten geven inzicht in de administratieve complexiteit: * **Detachering:** Personeel werd uitgewisseld tussen de dienst "Sociale Zaken" en "Marktwezen". * **Inkoop Pensioen:** Er werden bedragen ingehouden voor de opbouw van pensioen over eerdere tijdelijke dienstverbanden. * **Rijwieltoelage:** Een vergoeding van 12 gulden voor het gebruik van een eigen fiets, wat in die tijd een gebruikelijk vervoermiddel voor werk was. * **Namen:** De lijst bevat voornamelijk namen die beginnen met de letter V en W, wat bevestigt dat dit een alfabetisch gesorteerd deel van een grotere lijst is.

Financiële loonlijst of afrekening.

* **Administratieve Structuur:** Het document is onderverdeeld in categorieën: regulier personeel (onder Transport), "Werklieden" en "Reservisten dienstdoende als ambtenaar". Dit duidt op een hiërarchische of functionele indeling van het personeelsbestand. * **Financiële Details:** De bedragen zijn in Nederlandse guldens (f.). De post "Transport" geeft aan dat dit een vervolgpagina is van een langere lijst. * **Specifieke Vergoedingen en Inhoudingen:** * Er wordt melding gemaakt van een fietstoelage (f. 12,--), wat in die tijd een gebruikelijke vergoeding was voor ambtenaren die hun eigen vervoermiddel gebruikten voor het werk. * De "inkoop pensioen" verwijst naar de regeling waarbij tijdelijke diensttijd wordt meegeteld voor de pensioenopbouw, waarvoor een eenmalige of periodieke inhouding nodig was. * **Detacheringen:** De namen Viëtor en Cobussen worden genoemd in de voetnoot als zijnde gedetacheerd vanuit Sociale Zaken, wat inzicht geeft in de interdepartementale samenwerking of personeelsverschuivingen tijdens de oorlogsjaren.

Administratieve salarislijst.

Dit document is een indringend voorbeeld van de Nederlandse bureaucratie onder Duitse bezetting. Terwijl het op het eerste gezicht een droge financiële lijst lijkt, onthullen de voetnoten de persoonlijke drama's en politieke keuzes van die tijd: * **Vervolging:** Voetnoot 4 toont de werking van de rassenwetten; een ambtenaar (R. Hooft) werd ontslagen vanwege een "gemengd huwelijk" (meestal een huwelijk tussen een niet-Jood en een Jood). * **Verzet/Repressie:** Voetnoot 7 vermeldt een ambtenaar (D.H.V. Schiermeier) wiens salaris stopte vanwege arrestatie door de *Sicherheitsdienst* (SD). * **Collaboratie:** Voetnoot 6 laat zien dat een werknemer (R. Poelstra) vrijwillig dienst nam bij de *Waffen S.S.*. * **Arbeidseinsatz:** Voetnoot 1 documenteert de gedwongen tewerkstelling in Duitsland. * **Bestuurlijke aanpassingen:** Voetnoten 8 en 9 verwijzen naar de "Gevolmachtigde voor Gross.bedrijven", wat duidt op de reorganisatie van de handel en distributie onder toezicht van de bezetter.

Administratief kasboek / Personeelslijst.

* **Administratieve opzet:** Het document fungeert als een sluitende loonlijst. De totalen worden onderaan berekend en gecorrigeerd. De verdeling tussen 'Ambtenaren', 'Werklieden' en 'Reservisten' is typerend voor de toenmalige overheidsstructuur. * **Handschrift:** Een duidelijk, geoefend kantoorschrift. De toevoegingen en correcties (zoals de rijwiellijst linksonder) lijken van dezelfde hand, maar op een later moment toegevoegd. * **Opvallende details:** De voetnoten onthullen persoonlijke drama's en politieke keuzes: ontslag wegens een 'gemengd huwelijk' (antisemitische maatregel), aanmelding bij de 'Waffen S.S.' (collaboratie), en arrestatie door de 'Sicherheitsdienst' (verzet of vervolging). Dit maakt het document van louter boekhoudkundig naar historisch zeer relevant.

Dienstverslag / Rapport van ordehandhaving.

Het document is een formeel rapport van een marktcontroleur over een incident op een niet nader gespecificeerd marktterrein tijdens de Duitse bezetting. De kern van het incident is de weigering van een onbekende man om zich te legitimeren, wat escaleert tot fysiek ingrijpen ("handtastelijkheden") door de controleur. Een derde partij, W. Pijffers, probeert tussenbeide te komen om de verwijdering van de onbekende man te belemmeren. Pijffers wordt hierop zelf aangehouden en naar de portiersloge gebracht. Omdat hij geen "marktkaart" (een bewijs van toegang of vergunning) kan tonen, wordt hem de toegang tot de markt ontzegd in afwachting van een definitief besluit door de bedrijfschef. De tekst is zakelijk en ambtelijk geschreven, kenmerkend voor de rapportagecultuur van die tijd. De afkorting "V.P." voor de naam van Pijffers staat waarschijnlijk voor "Verdachte Persoon".

Ambtsverslag / Rapport.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een onderzoek naar een incident op 10 juli 1943 waarbij de 17-jarige elektricien Willem Pijffers een marktcontroleur (H. de Vries) hinderde bij diens werkzaamheden. Pijffers, die officieel geen toegangskaart had maar een handelaar hielp, gaf toe de controleur te hebben belemmerd. Zijn motief was echter niet moedwillige ordeverstoring, maar een reactie op het vermeende hardhandige optreden van de controleur tegen een derde (onbekende) persoon. * **Administratieve afhandeling:** De handgeschreven rode notitie onderaan geeft aan dat de zaak is afgehandeld ("afdoen") en dat het rapport is toegevoegd aan het persoonlijke dossier van Pijffers. Ook wordt er verwezen naar een besluit over de toelating van "hulpers" (assistenten van kooplieden), wat suggereert dat dit incident mogelijk invloed had op het beleid voor onofficieel personeel op de markt. * **Toon:** De tekst is zakelijk en ambtelijk, waarbij de verklaring van de verdachte (Pijffers) neutraal wordt weergegeven zonder direct oordeel over de waarheid van zijn claim over de "hardhandigheid".

Personeelslijst (typewerk).

Dit document is een administratief overzicht van het personeel werkzaam bij de veiling in Amsterdam aan het einde van 1943. Enkele opvallende zaken: * **Demografie:** Het personeel varieert sterk in leeftijd, met geboortejaren tussen 1879 (K.J. Bauer) en 1924 (G.F.A. Baerts). * **Loonsverhoudingen:** De lonen (waarschijnlijk weeklonen) variëren van 19,50 gulden voor de jongste medewerker tot 56,00 gulden voor Jac. van Itterzon, wat wijst op een hiërarchie op basis van ervaring of functie. * **Personeelsmutaties:** Een opvallend groot aantal medewerkers (11 van de 34) is gemarkeerd als "Ontslagen". Slechts één persoon (W. Koster) is als "Aangesteld" gemarkeerd. De herhaalde vermelding van "Ontslagen" suggereert een significante inkrimping of zuivering van het personeelsbestand op die specifieke datum.

Dienstbrief / Ambtelijke correspondentie.

* **Inhoud:** De burgemeester van Amsterdam verzoekt om de definitieve vrijstelling van vier ambtenaren van de Dienst van het Marktwezen voor hun dienst bij de Vrijwillige Hulppolitie. Eerder was er al een tijdelijke vrijstelling verleend, maar de gemeente claimt dat deze mannen onmisbaar zijn voor de eigen gemeentelijke diensten. * **Genoemde personen en locaties:** * **J. Pietersma, J. de Vos, H. de Vries, A.H. Bijland:** Ambtenaren die blijkbaar dubbele functies bekleedden of opgeroepen waren voor politietaken. * **Grüne Polizei (Mairitskade):** De Mauritskade in Amsterdam was een beruchte kazerne van de Ordnungspolizei. * **Districtshuis N.S.B. (J.W. Brouwersplein):** Het huidige Concertgebouwplein, waar tijdens de bezetting belangrijke NSB-instellingen gevestigd waren. * **Ondertekening:** De brief is ondertekend namens burgemeester Edward Voûte door de gemeentesecretaris J.F. Franken. Beiden waren tijdens de bezetting collaborateurs.

Document

* **Structuur:** Het document is georganiseerd op basis van marktlocaties. De meest voorkomende markten zijn de Albert Cuypstraat, Lindengracht en Ten Katestraat. * **Tijdsbeeld:** De massale datum van 1 oktober 1943 wijst op een algemene administratieve actie, zoals een herregistratie van alle marktkooplieden onder de toenmalige bezettingsautoriteiten. * **Artikelen:** Er is een duidelijke aanwezigheid van tweedehands goederen ("2e h. art.") en specifieke oorlogsartikelen zoals "synthetisch rubber", wat wijst op de schaarste aan nieuwe grondstoffen in 1943. * **Handschrift:** Het betreft een net cursief archiefschrift, waarschijnlijk ingevuld door een ambtenaar van de Marktdienst.

Administratieve lijst (waarschijnlijk een presentielijst, enquêteresultaat of controlelijst).

* **Structuur:** Het document is opgezet als een tabel met twee kolommen. De linker kolom bevat de namen van personen (voorletter + achternaam), de rechter kolom bevat het antwoord op een niet-gespecificeerde vraag. * **Inhoud:** Bij bijna alle niet-doorgehaalde namen is handgeschreven "neen" (of een variant daarvan) ingevuld. Dit duidt op een negatieve beantwoording van een vraag of de afwezigheid van een persoon bij een oproep. * **Correcties:** Vier namen zijn met een stevige streep doorgehaald (Kleysman, Groot, Klaassens en De Vries). Dit suggereert dat deze personen niet langer relevant waren voor de lijst, mogelijk door vertrek, overlijden of een veranderde status. Bij "H. de Vries" is de toevoeging "/ M" geplaatst voordat de naam werd doorgehaald. * **Materialiteit:** Het gebruik van paarse inkt voor zowel de typemachine als het handgeschreven gedeelte wijst op een administratieve context uit de eerste helft van de 20e eeuw.

Document

Dit document is een register van de distributie van goederen of bonnen (aangeduid als "stuks") tijdens de bezettingsjaren. De namenlijst in de eerste twee kolommen bevat veel familienamen die kenmerkend zijn voor Volendam (zoals Veerman, Zwaan en Zwarthoed), wat de locatie van het distributiekantoor nader specificeert. De getallen achter de namen duiden waarschijnlijk op het aantal rantsoenbonnen dat aan specifieke winkeliers of distributiepunten werd verstrekt voor verdere verdeling. In de rechterkolom is een consolidatie van de cijfers te zien, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de reguliere kleinhandel, de Joodsche Raad en publieke diensten. De doorhalingen en correcties wijzen op een actief gebruikt administratief werkdocument.

Handgeschreven verklaring/notitie op papier.

Dit document is een korte, zakelijke verklaring waarin J. Kreng bevestigt dat hij een specifieke notariële akte heeft ingezien. Het betreft een "algemeene volmacht" die enkele maanden eerder (oktober 1942) is opgesteld door notaris Marinus Deurvorst. In deze akte draagt W. Schaap de zakelijke en/of juridische bevoegdheid over aan zijn echtgenote, R. Saltiel. Daarnaast wordt een specifiek nummer van een textielvergunning (textielverg. 9416 M) genoteerd, gekoppeld aan de "Firma Wolf Schaap". Dit suggereert dat de notitie dient om de legitimiteit van de bedrijfsvoering door R. Saltiel te onderbouwen tegenover instanties of zakenpartners.

Handgeschreven notitie op een klein papierfragment met kartelrand aan de bovenzijde.

* **Persoon:** De notitie betreft een persoon genaamd H. de Vries, geboren op 29 maart 1915. * **Adres:** Het genoemde adres is Liniestraat 45 bis. Gezien de straatnaam en de toevoeging 'bis' is het zeer waarschijnlijk dat dit een adres in Utrecht is. * **Dienstverband:** De tekst "in tijd. dienst sinds 10.8.'42" wijst op een tijdelijk dienstverband dat is ingegaan op 10 augustus 1942. * **Status:** De onderstreepte vermelding "geen straf." onderaan het briefje geeft aan dat de betreffende persoon geen strafblad of openstaande sancties had op het moment van controle.

Handgeschreven verslag of getuigenverklaring (vermoedelijk onderdeel van een proces-verbaal of intern onderzoek).

* **Inhoud:** Het document beschrijft een confrontatie met tegenstrijdige getuigenverklaringen over een incident met een "hondenwacht" die gebeten was. De ondervrager stelt vast dat de oorspronkelijke verklaringen van drie personen (Smit, De Vries en Pietersma) feitelijk onmogelijk zijn, omdat de bezetting van de loge anders niet verklaard kan worden. * **Correctie:** H. de Vries komt terug op zijn eerdere verklaring en geeft toe dat hij niet bij de ontmoeting was, maar in de portiersloge verbleef. Smit houdt echter vol dat hij en Pietersma de wacht wel hebben ontmoet. * **Schrifttype:** Een vlot, enigszins hellend currens-handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw. De onderstreping van het woord "niet" in regel 14 duidt op het belang van deze rectificatie.

Document

* **Inhoud:** Het document is een zakelijke verklaring van H. de Vries over de gebeurtenissen tijdens zijn nachtdienst op 2 december 1942. Hij beschrijft hoe hij en zijn collega Smit een gewonde hondenbegeleider (Brassing) aantroffen die door zijn eigen hond was gebeten. Na eerste hulp te hebben verleend in de "loje" (loge) en het "kaartenkantoor", zetten zij hun surveillance voort. Er wordt melding gemaakt van diverse locaties op het terrein (pieren A, B, C) en andere aanwezige personeelsleden (Pieterma, Varik, Chef Blom). * **Taalgebruik:** Het betreft ambtelijk/formeel Nederlands uit de oorlogsperiode, met specifieke termen zoals "jl." (jongstleden) en "v." (van). Opvallend is de fonetische spelling van "loje" voor loge. * **Fysieke staat:** De tekst is geschreven in een duidelijk leesbaar cursief handschrift op bruinachtig papier. De tekst breekt onderaan de pagina abrupt af midden in een zin ("Ik geef toe, dat ik vergeet"), wat suggereert dat er een tweede blad aanwezig was.

Document

Dit document betreft een disciplinair verhoor van een ambtenaar (contrôleur) van het Amsterdamse Marktwezen tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is plichtsverzuim: de contrôleur, H. de Vries, werd door zijn superieur (Chef Blom) aangetroffen in de wachtloge terwijl hij buiten surveillancedienst had moeten draaien. De verklaring van De Vries is een poging tot rechtvaardiging. Hij voert een incident aan waarbij een hondenwacht werd gebeten door zijn eigen hond als reden voor zijn aanwezigheid in de loge. Desondanks bevat de tekst een expliciete schuldbekentenis ("Ik geef toe..."). De marginale correcties zijn interessant: de vervanging van het woord "vanaf" door "tusschen" duidt op een zeer precieze juridische afbakening van de tijd waarin de overtreding plaatsvond. De initialen 'HD' bij de goedkeuring van de doorhaling wijzen op een formele verificatie door een superieur of secretaris.

Afschrift van een rapport (inspectieverslag).

Dit document is een zakelijk rapport over een controle op de nachtwacht van de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van het rapport is de vaststelling van **plichtsverzaking**. De hoofdpunten zijn: 1. **Hete hangijzers:** Drie controleurs (Smit, Pietersma en De Vries) die buiten op het terrein of in de hallen hadden moeten surveilleren, zaten gezamenlijk ruim een uur lang (van 2:15 tot 3:20 uur) in de warme portiersloge ("in een rustige houding"). 2. **Systematisch falen:** Zelfs de 'hondenwacht' (de bewaking met honden) bleek niet naar behoren te functioneren; een van hen zat binnen bij een andere wachter, waardoor het terrein feitelijk onbeheerd was. 3. **Bureaucracie:** Het document is een 'afschrift' dat uiteindelijk bestemd was voor de Wethouder van Levensmiddelen, wat aangeeft dat dergelijke incidenten hoog werden opgenomen in de gemeentelijke hiërarchie.

Handgeschreven ambtelijke notitie op bruin papier.

Dit document is een administratieve aantekening over de handelsrechten of toewijzingen van een visverkoper genaamd H. de Vries. Uit de tekst blijkt dat een eerdere toewijzing (mogelijk voor garnalen) is ingetrokken. De heer De Vries probeert deze beslissing aan te vechten door te stellen dat hij in 1940 reeds zeevis verkocht, wat hem waarschijnlijk recht zou geven op een historische toewijzing of vergunning. De ambtenaar die het dossier heeft beoordeeld, is echter onverbiddelijk en heeft met een schuin handschrift "afwijzen" genoteerd, gedateerd op 10 maart 1943. De verschillende getallen en codes onderaan wijzen op een systematische archivering of dossierregistratie.

Handgeschreven inspectierapport of proces-verbaal van controle op grijs papier.

Dit document is een kort officieel verslag van een controlebezoek. De controleur, Reyinga, rapporteert aan Inspecteur de Vries over een controle bij de koopman H. Kooy op 24 november 1943. De controle betrof een partij van 40 pond snoekbaars. De uitslag van de controle was positief: "In orde bevonden". Het document vertoont de typische kenmerken van een ambtelijke hiërarchie: de controleur rapporteert, waarna de inspecteur en de directeur het document voorzien van een "gezien"-tekening ter goedkeuring of archivering. De aantekening "dossier controle" wijst op een systematische administratie van dergelijke inspecties.

Getypt afschrift van een zakelijke brief.

* **Kern van de brief:** De firma Kwakkelstein uit Vlaardingen bekent dat zij buiten de officiële kanalen om (de Vischmarkt) "zeebliek" (een soort kleine vis, vaak jonge haring of sprot) hebben geleverd aan Amsterdamse klanten. Na ontdekking van deze overtreding van de distributieregels, verzoeken zij de centrale instantie om deze klanten officieel te registreren voor toewijzing, zodat de levering gecontinueerd kan worden. * **Distributiesysteem:** De brief illustreert de strikte controle op de voedselvoorziening tijdens de bezettingsjaren. Handelaren mochten niet vrij verkopen; alles moest via centrale markten en toewijzingen verlopen om de rantsoenering te handhaven. * **Lijst van afnemers:** De lijst bevat 23 specifieke adressen in Amsterdam. Opvallend zijn adressen in de Jodenbreestraat en Weesperstraat, wat in december 1942 (midden in de deportaties) een wrange context geeft aan de dagelijkse behoefte aan voedselvoorziening in deze wijken. * **Terminologie:** "Zeebliek" was destijds een goedkoop en toegankelijk volksvoedsel, essentieel in tijden van schaarste.

Kennisgeving van ziektegeval (kopie).

* **Administratieve efficiëntie:** Het document is een standaardformulier waarbij onnodige opties (zoals geslacht, aard van het dienstverband en woonsituatie) simpelweg werden doorgehaald. Dit getuigt van een gestandaardiseerde bureaucratie bij de gemeente Amsterdam. * **Identificatie:** De betrokkene, H. de Vries, was een 27-jarige man. Zijn functie als "tijdelijke controleur" kan wijzen op diverse gemeentelijke inspectiediensten. * **Salarisstructuur:** Hij was ingedeeld in "Loon- of salarisgroep II", wat destijds een lagere tot middenklasse schaal was voor uitvoerend personeel. * **Tijdperk:** De spelling (bijv. "den dienst", "zoo ja") is conform de toen geldende spelling-De Vries en Te Winkel, die pas in 1947 officieel werd gemoderniseerd.

Registerblad / Administratieve lijst (waarschijnlijk afkomstig uit een inventarisatie van de Joodse Raad of een roofinstantie zoals de Lippmann, Rosenthal & Co. bank).

* **Namen:** De lijst bevat uitsluitend Joodse namen (zoals Porcelijn, Beugeltas, Brilleslijper, Bolle). * **Geografie:** De adressen concentreren zich in de toenmalige Joodse wijken van Amsterdam, zoals de Jodenbuurt (Waterlooplein, Rapenburg, Zwanenburgwal) en de Transvaalbuurt (Tugelaweg, Retiefstraat, President Brandstraat). * **Annotaties:** De kolom "Datum Inlevering" bevat cruciale informatie. Veel data liggen rond 26 en 27 januari 1942. De opmerkingen "Sicherheitspol" (Sicherheitspolizei), "gevangenis scheveningen" (het Oranjehotel) en "V.V. bij M.S." (vermoedelijk Vrijwillige Vertrek bij Maatschappelijk Steun, een eufemisme voor deportatie of ontruiming) duiden op actieve vervolging. * **Administratieve tekens:** Er staan kruisjes (x) voor sommige regels, wat kan duiden op een controle of een afwijkende status van die specifieke personen. De Romeinse cijfers achter de huisnummers geven de verdieping aan (hs = huis/begane grond).

Proces-verbaal / Dossierstuk van de Centrale Controledienst (CCD).

Dit document is een officieel proces-verbaal uit de Tweede Wereldoorlog, opgesteld tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Het werpt licht op de strikte economische controle en de opsporing van "zwarte handel". * **De Overtreding:** De Amsterdamse visboer Harmen de Vries wordt ervan verdacht dat hij gerookte vis (wijting en schar) rechtstreeks heeft ingekocht bij een rokerij in Monnikendam (K. de Groot). Volgens het *Visscherijbesluit 1941* was dit illegaal; alle vis moest via de officiële gemeentelijke visafslag verhandeld worden om prijscontrole en distributie te waarborgen. * **De Controleur:** Johannes Pieter Bouma werkte voor de Centrale Controledienst (CCD), een gevreesde organisatie die toezag op de naleving van de distributiewetten. Vaak opereerden zij op basis van "dienstinlichtingen" (vermoedelijk verraad of tips). * **Interne Besluitvorming:** De handgeschreven krabbels onderaan zijn van een juridisch medewerker of ambtenaar (v. Meurs). Hij adviseert om de zaak tegen De Vries niet door te zetten ("niet verder opzetten"). Hij motiveert dit door te wijzen op een vergelijkbare zaak ("Fromme e.a.") die ook niet bestraft is, waardoor hij de kans op een veroordeling als nihil ("blank") inschat. * **Getypte versus handgeschreven info:** Bovenaan staat "WIL SCHIKKEN", maar dit is doorgehaald. Dit suggereert dat er aanvankelijk sprake was van een boete-voorstel (schikking), maar dat men er later van afzag na de notitie van v. Meurs.

Ambtelijk rapport/proces-verbaal van de Dienst van het Marktwezen.

Dit document is een officieel rapport van de Amsterdamse Dienst van het Marktwezen uit de Tweede Wereldoorlog. Het legt vast dat een groep visdetailhandelaars een proces-verbaal (p.v.) heeft gekregen omdat zij buiten de officiële distributiekanalen om vis hebben ingekocht bij rokerijen in Monnickendam en IJmuiden. * **Handhaving:** De "Centrale Controledienst" (CCD) voerde boekonderzoek uit bij de leveranciers (de Groot en Gorter) om de illegale leveranties aan de winkeliers te bewijzen. * **Verweer:** Onderaan is de verklaring van één van de winkeliers, Th. Frommé, genoteerd. Hij voert een klassiek verweer aan: de goederen zouden buiten zijn medeweten om in zijn winkel zijn afgeleverd en al zijn verkocht voordat hij kon ingrijpen. Hij claimt de leverancier daarna te hebben gewezen op de distributieregels. * **Distributie:** De opmerking in de kantlijn bevestigt dat de officiële rantsoenering/verdeling van zeevis op 15 oktober 1942 was ingegaan, wat de directe handel vanaf die datum strafbaar maakte.

Handgeschreven ambtelijke notitie / rapportage.

Het document is een verslag van een onderzoek naar de distributieketen van vis-toewijzingen tijdens de Duitse bezetting. De kernvraag lijkt te zijn wie de vis die formeel aan "H. Wijmschenk" is toegewezen, daadwerkelijk ontvangt. Uit het onderzoek blijkt een complexe route: 1. De toewijzing staat op naam van Wijmschenk (Amsterdam). 2. De officiële bestemming is echter verschoven naar de Maatschappij "Inmere" te IJmuiden. 3. Een tussenpersoon in Den Helder (H. de Vries) neemt de vis fysiek in ontvangst op de afslag. 4. In opdracht van "Inmere" stuurt deze De Vries de vis vervolgens door naar het privéadres van Wijmschenk aan de Amstellaan in Amsterdam. Opvallend is de laatste zin, waarin wordt vermeld dat bepaalde vissoorten (sardien en zeebliek) direct gereserveerd zijn voor de *Wehrmacht*. Dit duidt op de prioriteit die de bezettingsmacht gaf aan de eigen voedselvoorziening.

Handgeschreven administratieve notitie / memo.

* **Inhoud:** Het document betreft de administratie van vis- en garnalentoewijzingen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Er wordt melding gemaakt van een tekort aan aanvoer gedurende twee maanden, wat typerend was voor de schaarste tijdens de bezettingsjaren. * **Personen:** * **M. Wijnschenk / H. Wijnschenk:** Waarschijnlijk de vishandelaar voor wie de toewijzing bestemd was. De naam Wijnschenk is een bekende Joodse naam in de Amsterdamse vishandel. * **H. de Vries:** Mogelijk een controleur of tussenpersoon die de goederen heeft opgenomen. * **Locaties:** * **Amstellaan 67, Amsterdam:** Het adres van de heer Wijnschenk. De Amstellaan (tegenwoordig Vrijheidslaan) lag in een buurt met veel Joodse bewoners. * **Texel:** Genoemd als bron of locatie van de 'bliek' (kleine vis). * **Terminologie:** * **"Amere":** Waarschijnlijk de naam van een vaartuig (kotter) of een specifieke handelsonderneming. * **Vischprins:** Verwijst vermoedelijk naar de firma 'De Vischprins', een groothandel of visverwerkingsbedrijf. * **Sprot en bliek:** Goedkope vissoorten die tijdens de oorlog veelvuldig werden geconsumeerd bij gebrek aan luxere soorten.

Officieel formulier voor ziektemelding (COPIE).

* **Inhoud:** Het document is een administratieve kennisgeving van ziekteverzuim van een gemeenteambtenaar. Het dient om de uitbetaling van loon en de medische controle door de gemeente-arts te reguleren. * **Status van de persoon:** H. de Vries was een 28-jarige controleur bij de Dienst Marktwezen. Uit de doorhalingen blijkt dat hij een mannelijke ambtenaar was in tijdelijke dienst, ingedeeld in salarisgroep II. * **Administratieve details:** Het formulier is een doorslag (copie). Het paarse stempel met het dossiernummer bevat de breuk "3/12", wat vermoedelijk verwijst naar de datum van registratie (3 december). * **Fysieke staat:** De tekst is een combinatie van voorgedrukte tekst, getypte gegevens en handmatige doorhalingen. De typemachine-inkt is donker en duidelijk leesbaar tegen de verkleurde papierachtergrond.

Ziekmeldingsformulier (kopie) van een gemeenteambtenaar.

Dit document is een administratieve vastlegging van de eerste ziekmelding in 1944 van de heer H. de Vries, een 28-jarige controleur bij de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam. * **Status en Dienstverband:** De Vries wordt aangemerkt als een ambtenaar in "tijdelijken en vollen dienst". Hij valt in salarisgroep II. De doorhalingen op het formulier tonen de strikte categorisering van het gemeentepersoneel op basis van geslacht, burgerlijke staat en type aanstelling. * **Woonlocatie:** Hij woonde op de Ceintuurbaan 49 (huis), een locatie in de Amsterdamse Pijp. * **Medische Controle:** De melding is gericht aan Dr. J.P. Hofstee. In die tijd was de controlerend gemeentearts verantwoordelijk voor het verifiëren van ziekteverzuim om misbruik of werkweigering te voorkomen. * **Drukwerk:** Het formulier (Model S.G.A. 058) is gedrukt door de Stadsdrukkerij Amsterdam in september 1943 (af te leiden uit de code '9-43' onderaan).

Administratief register / presentielijst.

De kolommen suggereren een logistieke toewijzing aan personen: * **X:** Waarschijnlijk een teken van aanwezigheid of inschrijving. * **ges. vol. bew.:** Mogelijk "geselecteerd volledige bewapening". De cijfers 1 en 2 verwijzen vermoedelijk naar categorieën uitrusting. * **gep. gew.:** Mogelijk "gepakt geweren" (munitie of aantallen). De variabele cijfers (1 t/m 6) duiden op specifieke toewijzingen per persoon. * **ges. toeg.:** Mogelijk "geselecteerd toegewezen". De constante '1' wijst op een individuele status. De geografische spreiding van de adressen over heel Amsterdam (van Noord naar Zuid en van de Jordaan naar de Indische Buurt) duidt op een centrale stedelijke organisatie.

Handgeschreven administratieve lijst (mogelijk een ledenlijst, debiteurenlijst of distributielijst).

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch gesorteerd op achternaam (sectie K t/m W). De kolommen bevatten achtereenvolgens: Naam, een viercijferig identificatienummer, een bedrag of factor (vaak met breuken zoals ½ en ¼, wat wijst op bedragen in guldens of een specifieke distributie-eenheid), en het woonadres. * **Mutaties:** Het document vertoont actieve administratieve bijwerkingen. Namen die met rode inkt zijn doorgestreept, wijzen op personen die zijn afgemeld, verhuisd of overleden. De vinkjes ([v]) duiden op een controleproces. * **Topografie:** Alle genoemde adressen bevinden zich in Amsterdam, verspreid over de stad (o.a. Noord, Centrum, West, Zuid en de Pijp).

Getypte brief met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een interne ambtelijke mededeling waarin een overzicht wordt gegeven van afwezige NSB-functionarissen binnen een specifieke (niet nader genoemde) dienst in Amsterdam. De lijst bevat vier namen met hun woonadressen, functies (voornamelijk controleurs en een plaatsvervangend directeur) en de reden van hun afwezigheid. Opvallend is dat twee van de vier personen expliciet hebben gemeld dat zij "naar buiten" (het platteland of weg uit de stad) zijn vertrokken.

Getypte brief/memo met handgeschreven kanttekeningen.

Dit document is een administratieve rapportage van afwezige NSB-functionarissen binnen een niet nader genoemde gemeentelijke dienst in Amsterdam. De datum, 6 september 1944, is cruciaal: dit is de dag direct na "Dolle Dinsdag" (5 september 1944). De lijst bevat vier namen met hun functie en de reden van afwezigheid: 1. **A.H. Bijland:** Vertrok op 5 september (Dolle Dinsdag) "naar buiten" (het platteland of richting Duitsland). 2. **J.J. Sieburgh:** Sinds 4 september met verlof. 3. **J.W. de Vos:** Ziek sinds 28 augustus (vóór de paniek van Dolle Dinsdag). 4. **H. de Vries:** Was al met verlof sinds 4 september, maar meldt op de dag van schrijven (6 september) dat hij ook "naar buiten" vertrekt. De formulering "naar buiten vertrok" is een eufemisme voor de vlucht van collaborateurs die vreesden voor de naderende geallieerde legers.

Interne ambtelijke notitie/memo.

* **Inhoud:** Het document is een antwoord op een telefonisch verzoek om een lijst van NSB-leden die werkzaam waren bij de gemeente (waarschijnlijk als controleurs bij de Afdeling Arbeidszaken) en die op dat moment afwezig waren. * **Personen:** Er worden vier specifieke personen genoemd met hun adres en de reden van afwezigheid: 1. **A.H. Bijland:** Vertrokken "naar buiten" (provincie of buitenland) op 5 september. 2. **J.J. Silburgh:** Met verlof sinds 4 september. 3. **J.W. de Vos:** Ziek sinds 28 augustus. 4. **H. de Vries:** Met verlof sinds 4 september en op 6 september gemeld dat hij "naar buiten" vertrok. * **Terminologie:** "Naar buiten vertrekken" was in deze periode een eufemisme voor het vluchten uit de Randstad naar het oosten/noorden van Nederland of naar Duitsland.

Dienstverslag / Rapport.

* **Inhoud:** Het rapport betreft een onregelmatigheid op de werkvloer van de Centrale Markt. Een controleur (Ewouds) stelt vast dat er 19 manden bessen onbeheerd buiten de box van een handelaar (Paparvine) stonden, terwijl de hal-deuren openstonden. De bessen zijn vervolgens veiliggesteld bij een andere handelaar (Beugel). * **Taal en Stijl:** Formeel-ambtelijk Nederlands. Opvallend is de zinsconstructie "terwijl verzuimd moeten de deuren gesloten zijn", wat duidt op een haastige of minder taalvaardige verslaglegging, waarschijnlijk bedoeld als "terwijl ze volgens voorschrift gesloten hadden moeten zijn". * **Annotaties:** De rode aantekening "datum?" wijst op een latere administratieve controle; hoewel het stempel juli 1944 aangeeft, ontbrak een expliciete datum in de handgeschreven tekst zelf. De term "Gekend" onderaan geeft aan dat een superieur het rapport heeft ingezien en goedgekeurd.

Getypt rapport met handgeschreven kanttekeningen en correcties.

Dit rapport is een verslag van plichtsverzuim en onregelmatigheden tijdens de nachtdienst op de Centrale Markt in Amsterdam. De rapporteur, C. Blom, constateert drie grote fouten: 1. **Gebrek aan toezicht bij de poort:** De chauffeur van de firma Heeremans moet zelf de poort openen en sluiten terwijl de portier (De Vries) aanwezig is. 2. **Onreglementaire aflossing:** De controleurs De Vries en Smit houden zich niet aan de officiële aflossingstijden (om het uur), maar maken onderling eigen afspraken. 3. **Slapen tijdens de dienst:** De portier De Vries is in slaap gevallen, waardoor personeel van de firma Maasen (die met toestemming sinaasappelen aan het sorteren waren) het terrein niet kon verlaten. De rode markeringen (kruisen en een vraagteken bij de passage over het slapen) en de handgeschreven kanttekeningen suggereren dat dit rapport hoog is opgenomen door de directie of een toezichthouder. De kanttekeningen bevestigen dat de aanwezige werknemers van Maasen legitiem aanwezig waren, wat het verzuim van de portier (die hen niet had opgemerkt) zwaarder aanzet.

Dienstverslag / Rapportage.

Dit document is een kort nachtrapport van de marktmeester van de Centrale Markt in Amsterdam aan zijn directeur. De inhoud is louter administratief en toezichthoudend van aard. Het doel is om vast te leggen dat er controle is uitgevoerd op de aanwezigheid en de werkzaamheden van het personeel tijdens de vroege ochtenduren (tussen 05:08 en 05:40 uur). Er worden specifieke namen en locaties genoemd: * **H. de Vries:** Controleur, op dat moment dienstdoend als portier in de loge. * **Postema:** Controleur, belast met het registreren van arriverende schippers bij pier A. * **Roozendaal en Monsees:** Beiden aangeduid als "hondenwacht" (nachtwaker, al dan niet met hond), patrouillerend bij respectievelijk pier C en de Keucheniusstraat. De term "alles accoord" geeft aan dat er geen onregelmatigheden zijn geconstateerd. De focus van de controle lag op de logistieke afhandeling (schippers) en de fysieke beveiliging van het terrein.

Handgeschreven ambtelijke notitie/conceptbrief.

Het document is een interne ambtelijke mededeling of een concept voor een officiële aanvraag. De kern van het schrijven is het verzoek om toestemming ("verg." kort voor vergunning) voor de aankoop van toerrijwielbanden voor vijf specifieke ambtenaren: S. Tykema, M. Reygwart, G. Smit, H. de Vries en E.A. Engelen. De argumentatie voor dit verzoek is tweeledig: 1. **Functionele noodzaak:** De ambtenaren hebben hun fiets ("rijwiel") nodig voor hun dagelijkse werkzaamheden, namelijk het houden van toezicht en controles op de Amsterdamse markten. 2. **Overmacht:** Voor de laatste twee genoemde ambtenaren (De Vries en Engelen) wordt extra bewijslast bijgevoegd in de vorm van een verklaring van de Amsterdamse politie. Hun fietsen zijn namelijk gestolen ("ontvreemd"), wat de noodzaak voor nieuwe materialen (mogelijk voor vervangende fietsen) onderstreept. De toon is zakelijk en formeel ("Beleefd verzoek ik u enz."). De afkorting "enz." aan het einde van de eerste alinea suggereert dat dit een kladversie is waarbij de standaard beleefdheidsformule bij het uitwerken zou worden ingevuld.

Administratieve lijst (distributielijst voor schoeisel)

Het document is een personeelslijst van de Dienst van het Marktwezen in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Uit de kolom "Maat" en de voetnoten blijkt dat dit een overzicht is voor de toewijzing van schoeisel, een schaars goed dat destijds op rantsoen was. * **Administratieve nauwkeurigheid:** Van elke persoon worden de volledige naam, geboortedatum, adres en het nummer van de distributiestamkaart genoteerd. Dit was essentieel voor de controle op de rechtmatige distributie van goederen. * **Annotaties:** De rode kruisjes (X) en de handgeschreven aantekeningen onderaan tonen de dynamiek van het proces: wie heeft de schoenen al ontvangen en wie moet ze nog krijgen. De doorgestreepte namen (zoals N. van Burg en Jac. Broerse) wijzen op personen die om onbekende redenen (ontslag, deportatie, overlijden of reeds voorzien) van de lijst zijn verwijderd. * **Locatie:** De adressen beslaan een groot deel van Amsterdam (o.a. De Pijp, Oud-West, de Indische Buurt) en omliggende gemeenten zoals Landsmeer.

Handgeschreven notitie of conceptbrief op grijsachtig papier.

* **Inhoud:** De tekst beschrijft een tekort aan dienstrijwielen. Vanwege de "huidige schaarschte aan materialen" is het aantal beschikbare fietsen voor de betreffende dienst sterk afgenomen. Hierdoor is het personeel genoodzaakt om hun eigen privéfietsen te gebruiken voor werkzaamheden. * **Afkortingen:** * *id.*: Idem (dezelfde functie als hierboven vermeld). * *C.D.*: Waarschijnlijk de 'Centrale Distributiedienst' of een vergelijkbare crisisinstantie. * **Correcties:** In de vierde regel is boven de regel "schaarschte aan materialen" ingevoegd ter vervanging van een doorgestreept woord. In de zesde regel zijn woorden als "van" en "aan" doorgestreept om de zin vloeiend te maken naar "veel door het personeel".

Dienstbrief (getypt).

In dit schrijven reageert de Directeur van het Marktwezen op een verzoek van de burgemeester om personeel beschikbaar te stellen voor koeriersdiensten ("overbrengen van berichten"). De directeur wijst drie controleurs van de Centrale Markt (C.M.) aan: J. Pietersma, J.W. de Vos en H. de Vries. Er worden echter twee belangrijke kanttekeningen geplaatst die typerend zijn voor de bureaucratische realiteit in oorlogstijd: 1. **Personeelstekort door prioriteitstelling:** De Voedselvoorziening is de kerntaak van de dienst en mag niet in gevaar komen. 2. **Logistieke gebreken:** Er is een nijpend gebrek aan deugdelijk vervoer. De "slechte toestand" van de dienstrijwielen (waarschijnlijk door gebrek aan rubberbanden en onderdelen) maakt de inzetbaarheid van de koeriers onzeker.

Ambtelijke correspondentie (brief/memorandum).

Dit document betreft de logistieke voorbereidingen van de gemeente Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. In reactie op een circulaire van de burgemeester wijst een directeur drie ambtenaren (controleurs) aan die ingezet kunnen worden als koerier voor het overbrengen van berichten. **Belangrijke elementen in de tekst:** * **Prioriteit:** De afzender maakt een voorbehoud: de inzetbaarheid van deze mannen is ondergeschikt aan de taken voor de **Voedselvoorziening**. Dit geeft aan dat de continuïteit van de voedseldistributie, die in 1944 al onder grote druk stond, prioriteit had boven andere administratieve taken. * **Gebrek aan vervoer:** De opmerking over de "slechte toestand waarin de dienstrijwielen verkeeren" is typerend voor de late oorlogsjaren. Door vorderingen door de bezetter en een totaal gebrek aan rubber (banden) en reserveonderdelen was zelfs een fiets een schaars en onbetrouwbaar goed geworden. * **Personeel:** De handgeschreven namen onderaan identificeren drie specifieke Amsterdammers (J. Pietersma, J.W. de Vos en H. de Vries) met hun geboortedata en adressen. De afkorting "C.M." bij hun functie 'controleur' staat waarschijnlijk voor **Crisis Maatregelen** (onderdeel van de distributieorganisatie).

Postkaart (briefkaart), adreszijde.

* **Administratieve context:** De kaart is gericht aan de directeur van het 'Marktwezen' in Amsterdam. Het grote paarse stempel met "M. 1944" en het dossiernummer suggereert dat dit document na ontvangst is ingeboekt in de gemeentelijke administratie. De Jan van Galenstraat 14 was (en is deels nog steeds) de locatie van de Centrale Markthallen. * **Posthistorie:** De kaart is afgestempeld op het Centraal Station van Amsterdam op 26 juli 1944 tussen 18:00 en 19:00 uur. * **Luchtbescherming:** Het propagandastempel ("Zand en water zijn bij brandbom inslag de beste bluschmiddelen") is kenmerkend voor de Tweede Wereldoorlog. De Nederlandse bevolking werd via de post aangemoedigd om voorzorgsmaatregelen te treffen tegen geallieerde en Duitse luchtaanvallen. * **Sociaal-geografisch:** De afzender, H. de Vries, woonde in de Balthasar Floriszstraat (Amsterdam-Zuid), een straat nabij het Museumplein.

Dienstverslag / Rapport van een marktcontroleur.

Dit rapport beschrijft een overtreding op het terrein van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Controleur H. de Vries constateert dat koetsier J.H. Burger illegaal personen (jongens) onder dekzeilen het marktterein op- of afsmokkelt. Als directe maatregel neemt de controleur de toegangskaart van de koetsier in. Interessant is de afhandeling in de kantlijn: aanvankelijk wordt een schorsing van 3 dagen voorgesteld door een functionaris, maar dit wordt (vermoedelijk door een hogere hiërarchie, gezien het rode potlood) verzwaard naar 14 dagen ontzegging van de toegang tot de Centrale Markt (C.M.). Dit duidt op een streng handhavingsbeleid in een tijd van schaarste en strenge controle op bewegingen van personen en goederen.

Document

Dit rapport doet verslag van een incident waarbij een koper (P. de Vries) probeerde een veertienjarige jongen (G. Bosgieter) illegaal het terrein van de Centrale Markthallen (C.M.) op te smokkelen. De jongen werd door de dienstdoende controleur, H. de Vries, ontdekt terwijl hij onder kisten verstopt zat. Als direct gevolg van deze overtreding is de toegangskaart van de koper in beslag genomen. Uit de handgeschreven notitie diagonaal over de tekst blijkt dat er direct opdracht is gegeven voor een nader onderzoek naar het voorval. De verschillende data en parafen onderaan wijzen op een administratieve afwikkeling die tot eind april 1944 voortduurde.

Handgeschreven rapport/proces-verbaal van een marktcontroleur.

Het document is een zakelijk rapport over een overtreding van de marktreglementen op de Centrale Markt (zeer waarschijnlijk die van Amsterdam). Controleur De Vries rapporteert de vondst van een 18-jarige verstekeling in de paardenwagen van koper J. van Gurne. De kern van het rapport is de verdenking van medeplichtigheid: hoewel de koper ontkent, gelooft de controleur hem niet ("mijn indruk is dat hij er wel van af wist"). Als direct gevolg is de toegangskaart van de koper geconfisqueerd en als bewijsstuk bij het rapport gevoegd. De afhandeling van het incident is zichtbaar in de kantlijn: er wordt voorgesteld om de koper voor de duur van één dag de toegang tot de markt te ontzeggen ("1 dag uit te sluiten").

# TRANSCRIPTIE H. de Vries, geb. 29.3.15 adres: Liniestraat 45 bis in tijd. dienst sinds 10.8.'42 _________ geen straf.

# TRANSCRIPTIE H. P. de Vries Kinkerstraat 30^2 Groentenventer Wacht b. Blankesteijn Z. O. Z.

# TRANSCRIPTIE extra VP/HG. den Heer M.de Vries, Peperstraat 11 I, <u>Amsterdam-Centrum.</u> Wijk 2. 90/58/2 M. 9 Augustus 1940. Naar aanleiding van Uw brief ingekomen op 24 Juli jl. bericht ik U, dat het daarin vervatte verzoek <u>niet</u> voor inwilli- ging in aanmerking kan komen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE HB. *Verzonden 19/6* den Heer H. de Vries, Balth. Florisstraat 57, Amsterdam-Zuid. Wijk 24. 46A/330/2 M. 19 Juni 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 8 Juni j.l. deel ik U mede, dat na behandeling van Uw verzoek in de door de Visscherijcentrale ingestelde Commissie is gebleken, dat er geen aanleiding bestaat aan Uw verzoek te voldoen. De Directeur,

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] Verzonden 2/12 [Rechtsboven getypt:] HB. Mevrouw A. de Vries-v.d.Woude, Vinkenstraat 118 II, Amsterdam-Centrum. Wijk 9. 46a/888/2 M. 2 December 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d.24 November jl. bericht ik U, dat aan Uw verzoek niet kan worden voldaan, aangezien U reeds jaren niet meer in den handel is. De Directeur, wnd.