Ambtsedig rapport (proces-verbaal). 28 december 1943. Dienst van het Marktwezen
te
AMSTERDAM.

No. 20/20/23 M. 1943 ^20/n

R A P P O R T

Ondergeteekende, J. H. de Grebber, Ambtenaar bij het Marktwezen, rapporteert U het navolgende:
Hedenmiddag, Dinsdag, 28 December 1943, bevond ik mij ter contrôle op de dagmarkt " TEN KATESTRAAT " alhier. Ik zag aldaar, dat door een man een standplaats was ingenomen voor den verkoop van appelen. Op zijn uitstalling had hij een kist appelen staan. Op deze appelen (goudrenetten) was een bord geplaatst met opschrift: " VOOR OUDE KAARTEN, 13e PERIODE ". Deze appelen zouden dus bestemd zijn voor vaste klanten. Zij waren echter niet geprijsd. Ik constateerde, dat hij de appelen aan het publiek verkocht tegen den prijs van F. 2,50 per k.g. De maximumprijs voor goudrenetten bedroeg dien dag F. 0,68 per k.g.
De hierboven bedoelde persoon gaf mij desgevraagd op te zijn genaamd:
----------------Bertus Hendrikus Blankenstijn,----------
geboren te Amsterdam, 11 Januari 1925, van beroep groentehandelaar en wonende te Amsterdam, Marco Polostraat no. 246, 2e etage en verklaarde mij; " Ik beken, dat ik zoojuist goudrenetten heb verkocht tegen den prijs van F. 2,50 per k.g. Ik heb deze appelen zelf ingekocht tegen den prijs van F. 2.-- per k.g. Het bordje met opschrift " voor oude kaarten 13e periode " heb ik er maar voor camouflage op gezet. Ik heb dan niet zoo gauw last van controleurs of Politie. Ik sta met toestemming van mijn vader op zijn marktplaats. Ik ben in dienst van mijn vader en ben in het bezit van een geldige toegangskaart van de Centrale markt PKP4474. "

[Handgeschreven in de linker kantlijn:]
/buiten de Centrale Markt om, [initialen]

[Handgeschreven onderaan in de linker kantlijn:]
F. De appelen zijn door mij tegen de maximumprijs t.b.v. ter plaatse aan het publiek verkocht. [initialen]

[Vervolg getypte tekst:]
Ik, rapporteur, heb Blankenstijn Proces-verbaal aangezegd terzake overtreding van art. 6 van het Prijsbeheerschinsbesluit, juncto art. 1 van de Prijzenbeschikking 1941 Groenten, Fruit en Vroege aardappelen.
Bertus, Tinus Gerardus Blankenstijn (VADER) is in het bezit van jaarkaart voor een vaste standplaats op de ten Katestraat. (nw 57)
Waarvan dit ~~pro~~ rapport te Amsterdam op 28 December 1943.

De Ambtenaar van het Marktwezen voornoemd,
[Handtekening: J.H. de Grebber]

[Onderaan handgeschreven notities in rood en blauw:]
[Rood:] Spoed! Afschrift af Insp. Prijsbeheersching 20/20/23 a '43
[Blauw:] PVB Opl S * De Overtreding: Bertus Blankenstijn verkocht 'Goudreinetten' (appels) voor 2,50 gulden per kilo, terwijl de wettelijk vastgestelde maximumprijs slechts 0,68 gulden was. Dit is een overschrijding van bijna 400%.
* Misleiding: De handelaar bekent dat hij een misleidend bordje gebruikte ("voor oude kaarten") als "camouflage" om inspecteurs en de politie te doen geloven dat het om een reguliere distributie aan vaste klanten ging, in de hoop zo controles te ontduiken.
* Directe sanctionering: De rapporteur (De Grebber) heeft direct ingegrepen door de resterende voorraad appels ter plekke tegen de correcte maximumprijs aan het aanwezige publiek te verkopen. Dit was een gebruikelijke methode om illegale winsten te voorkomen en het publiek direct te laten profiteren van de correcte prijzen.
* Juridische basis: Er wordt verwezen naar het 'Prijsbeheersingsbesluit' en de 'Prijzenbeschikking 1941', noodwetgeving die door de bezetter was ingevoerd om de economie en inflatie te beheersen. * Tweede Wereldoorlog: In december 1943 was Nederland ruim drie jaar bezet door nazi-Duitsland. Er heerste grote schaarste aan alles, inclusief fruit.
* Distributiesysteem: De tekst verwijst naar "kaarten" en "periodes". Voedsel was op de bon; men had distributiestamkaarten en bonnen nodig om basisbehoeften te kopen tegen gereguleerde prijzen.
* Zwarte Handel: Door de schaarste ontstond een levendige zwarte markt waarbij goederen 'onder de toonbank' of tegen veel te hoge prijzen werden verkocht. De 'Dienst van het Marktwezen' en de 'Inspectie voor de Prijsbeheersing' waren belast met de opsporing van deze economische delicten.
* Ten Katemarkt: Deze markt in Amsterdam-West was (en is) een belangrijke plek voor de voedselvoorziening van de buurt. In oorlogstijd was toezicht hier essentieel om te voorkomen dat handelaren misbruik maakten van de hongerige bevolking. F. De H. de Grebber J.H. de Grebber Marktwezen (Ambtenaar) Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie