Inspectierapport / Afschrift van een proces-verbaal. Betreft marktcontroles op 7 en 8 mei 1943. De Controleur, nummer 708. Den Heer Visscher. - 6 -

De vischverkoop aan de Lindengracht was al aan de gang, toen ik aankwam, zoodat ik alleen Bosbaan en juffr. Bos heb kunnen turven.

De Controleur,
708

A F S C H R I F T

Aan den Heer Visscher
de Id
Alhier.

Betreffende marktcontrôle.

Contrôle op 7 Mei 1943 op markt Stadionplein.

aanvoerder soort volg werkelijk opmerking
briefje

C. Mossel schol III 50 kg 44 kg onderwicht op
vracht

De schol is aangevoerd voor C. Mossel door C. Broek (Mossel heeft mankement aan zijn beenen). Getrafd door marktmeester Verbrugge. Deze heeft zich in verbinding gesteld met Marktwezen in verband met onderwicht. Rapport van marktmeester aan Marktwezen. Volgens Snoek niets van te voren afgeleverd.

Contrôle op 7 Mei 1943 op markt Albert Cuypstraat.

aanvoerder soort volg werkelijk opmerking
briefje

D. Sier schol III 50 kg 46 1/2 kg gewogen met
doorslag af-
wijking van
7/2 kg op 100/2
kg behoeft
geen opmerking

Om vlotte afwijking te krijgen, wordt gewogen met doorslag zoodat het tijd roovend op juist gewicht gewicht brengen, vermeden wordt. Er wordt dan 5 cts meer per kg. berekend op verkoopen het nadeel te besparen.

Contrôle op 8 Mei 1943 op markt Albert Cuypstraat.

aanvoerder geb.aal toew. gerookt
natte aal op aangevoerd
Volendam

J. Zwarthoed 1-4-19 20 kg } te samen aange-
D. Vuser 3-4-19 40 kg } 32 kg voerd d.i. 53% val
J. Tol (schar) 20 kg 12 kg d.i. 60% nat

De Volendammers krijgen in Volendam de natte aal toegewezen en hebben hiervan afslagbriefjes. Wanneer zij de aal gerookt aanvoeren, rekent men het gewicht naar 60% van de hoeveelheid natte aal. Eenige afwijking mogelijk.

Hier volgt een persoonlijke opvatting mijnerzijds.
De contrôle door middel van het z.g. turven is als preventief en hulpmiddel wel bruikbaar, doch niet zeker. Vergissingen niet uitgesloten (lastig publiek b.v.).
Op markten met overdekte verkoopruimte wordt blijkens mijn ondervinding, ook gecontroleerd door de marktmeester, zoodat ik mij als een vijfde rad aan den wagen gevoelde. Bij geringe aanvoer is het vanzelfsprekend haast, dan Dit document is een verslag van visserij-inspecties op verschillende markten in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

• Gewichtscontroles: Er wordt streng gecontroleerd op de hoeveelheid aangevoerde vis (schol en aal) vergeleken met de officiële toewijzing ("volg briefje").
• Onderwicht: Bij aanvoerder C. Mossel wordt een tekort van 6 kg schol geconstateerd, wat leidt tot een melding bij het "Marktwezen".
• Meetmethodiek: Er wordt gesproken over "wegen met doorslag", een snellere maar minder nauwkeurige methode, waarvoor de consument blijkbaar 5 cent per kilo extra betaalt ter compensatie van het risico voor de handelaar.
• Berekening gerookte vis: Voor gerookte aal wordt een vaste omrekenfactor gehanteerd (60% van het gewicht van de natte aal).

• Zelfreflectie van de controleur: De controleur uit aan het eind zijn twijfels over de effectiviteit van het "turven" en zijn eigen rol, die hij soms als overbodig ervaart ("vijfde rad aan den wagen") naast de marktmeester. Het document dateert van mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was er sprake van schaarste en een streng distributiesysteem.

• Voedselvoorziening: Visserijproducten waren strikt gereguleerd. Elke handelaar had een specifieke toewijzing. Controles waren essentieel om zwarte handel en diefstal te voorkomen.

• Marktwezen: De overheidsinstantie die toezag op de eerlijke handel en distributie op de markten.
• Volendamse handel: De vermelding van Volendammers die natte aal toegewezen krijgen, verwijst naar de traditionele aanvoerlijnen die ook tijdens de oorlog (onder toezicht) bleven bestaan.
• Taalgebruik: Het gebruik van de 'oude' spelling (bijv. "vischverkoop", "beenen", "contrôle") is kenmerkend voor officiële documenten uit die tijd. De term "getrafd" lijkt een typefout of specifieke term voor "getroffen" of "geconstateerd" door de marktmeester. C. Broek C. Mossel D. Sier D. Vuser J. Tol J. Zwarthoed Marktwezen