Getypt contractfragment (doorslag of origineel op schrijfmachine). 1939. -2-

C. Jamin betaalt de waarborgsom terug, ook bij tusschentijdsche beëindiging door een of meerdere ijsventers, op 1 September 1939 of op bedoelden lateren datum aan de ijsventers, naar evenredigheid van de door ieder van hen gestorte bedragen, nadat op het totaal van deze waarborgsommen de schade wegens te lage afdrachten of wegens andere tekortkomingen van eenige verplichting door een of meerdere ijsventers zal zijn verhaald.

1. Deze overeenkomst vangt aan op 1 Mei 1939 en eindigt op 31 Augustus 1939 of zooveel later als C. Jamin het verkoopseizoen wil doen voortduren.

2. De ijsventer verbindt zich bepaaldelijk jegens C. Jamin om gedurende het verkoop-ijsseizoen, ook indien hij de overeenkomst tusschentijds beëindigd mocht hebben, om welken reden ook, niet te handelen voor of met of werkzaam te zijn voor een concurreerende ijsverkoopzaak. Bij overtreding dezer verbintenis, alsmede indien de ijsventer de overeenkomst zonder wettigen reden beëindigt, verbeurt hij als straf jegens C. Jamin het waarborgbedrag, dat van hem is ingehouden in voege als onder 6 vermeld.

3. Onverminderd de wettelijke maatregelen welke C. Jamin kan nemen bij overtreding of niet nakoming van een der bovengenoemde verplichtingen door den ijsventer, kan C. Jamin zich wenden tot de Marktkoopliedenvereeniging "Vooruitgang zij ons Doel" tot het treffen van andere maatregelen tegen den ijsventer, die eenige bepaling overtreedt of niet nakomt.

4. Bij voornoemde vereeniging, gevestigd te Amsterdam, Wijttenbachstraat 61, bij wie een exemplaar van deze acte blijft berusten, kiest de ijsventer ter uitvoering van deze overeenkomst domicilie.

5. Voor het geval eenige vordering of eenig rechtsgeschil tusschen partijen mocht ontstaan, zal deze vordering of dit rechtsgeschil worden onderworpen aan den bevoegden rechter in het Arrondissement Rotterdam.

Geteekend te Amsterdam/Rotterdam, den ............. 1939. * Taal en Spelling: Het document is opgesteld in het vooroorlogse Nederlands (spelling-Marchant), herkenbaar aan woorden als "tusschentijdsche", "zooveel", "eenige" en "acte". Het taalgebruik is strikt zakelijk en juridisch.
* Juridische bepalingen:
* Waarborgsom: De ijsventers moesten een borg storten. Eventuele tekorten in de dagopbrengsten ("te lage afdrachten") werden hierop ingehouden. Het resterende bedrag werd pas na het seizoen (na 1 september) naar rato uitgekeerd.
* Flexibiliteit voor de werkgever: Hoewel er een einddatum wordt genoemd (31 augustus), behoudt Jamin zich het recht voor om het seizoen eenzijdig te verlengen.
* Concurrentiebeding: Artikel 8 bevat een zeer streng beding. Zelfs na ontslag mag de venter gedurende het lopende seizoen niet voor een concurrent werken, op straffe van het verbeuren van de volledige waarborgsom.
* Handhaving: Er is een opvallende rol weggelegd voor de Marktkoopliedenvereniging "Vooruitgang zij ons Doel". Deze fungeerde als een soort intermediair of tuchtraad, waar Jamin de venters kon aangeven bij wanprestatie. Dit document stamt uit 1939, een periode waarin de firma Jamin een dominante positie in de Nederlandse zoetwaren- en ijsmarkt innam. De ijsventers met hun handkarren waren een iconisch onderdeel van het straatbeeld.

De overeenkomst illustreert de precaire arbeidsverhoudingen van die tijd. Ijsventen was seizoensgebonden en de venters werkten onder strikte financiële controle van de fabrikant. De koppeling aan de Marktkoopliedenvereniging in Amsterdam enerzijds, en de rechtbank in Rotterdam anderzijds, weerspiegelt de spreiding van het bedrijf: Jamin had zijn hoofdkantoor en fabrieken in Rotterdam, maar een zeer grote afzetmarkt en pool van werkkrachten in Amsterdam. Het jaar 1939 is historisch saillant; dit ijsseizoen liep ten einde precies op de dag dat de Tweede Wereldoorlog uitbrak met de Duitse inval in Polen (1 september 1939).