5 november 1940. No.395 Bur.G.1940. Afschrift.

DIRECTIE VAN HANDEL EN NIJVERHEID
VAN HET DEPARTEMENT VAN
HANDEL, NIJVERHEID EN SCHEEPVAART.

No.50521 D.

Betreft:
Bestellingen van Nederlandsche
Overheidslichamen in Duitsland.

's-Gravenhage, 5 November 1940.
Bezuidenhoutscheweg 30
Telefoonnummer 720060
Telegramadres "Commerce"
Postrekening No.43700.

Men wordt verzocht bij de beantwoording datum en nummer nauwkeurig te vermelden.
Correspondentie uitsluitend te richten aan de Directie van Handel en Nijverheid en niet aan ambtenaren persoonlijk.

In verband met Uw opgaven aan het Nederlandsch Clearing-instituut terzake van rechtstreeks dan wel indirect uit Duitsland betrokken goederen bestemd voor Nederlandsche overheidsinstellingen, welke opgave mij ter behandeling werd toegezonden, deel ik U mede, dat dergelijke opgaven met ingang van 31 Augustus j.l. geheel zijn komen te vervallen.

De nieuwe voorschriften zijn vervat in mijn circulaire No.42551 D dd.26 Augustus j.l., waarvan U reeds een exemplaar werd toegezonden.

EL DE DIRECTEUR-GENERAAL VAN HANDEL EN NIJVERHEID,
Voor dezen:
(get.) onleesbaar.
Voor eensluidend afschrift,
de Secretaris van Amsterdam,
VAN LIER. Dit document is een officieel afschrift van een schrijven van de Directie van Handel en Nijverheid, gericht aan een (niet expliciet genoemde) overheidsinstantie, waarschijnlijk de gemeente Amsterdam gezien de ondertekening door de gemeentesecretaris.

De kern van de boodschap is administratief van aard: per 31 augustus 1940 zijn oude rapportageverplichtingen aan het Nederlandsch Clearing-instituut (NCI) komen te vervallen voor goederen die door Nederlandse overheidsinstellingen uit Duitsland worden betrokken. Er wordt verwezen naar nieuwe voorschriften die al eerder in augustus 1940 zijn verspreid.

De toon is zakelijk en formeel. De aanwezigheid van diverse referentienummers en strakke instructies voor correspondentie wijzen op de bureaucratische processen van die tijd. De ondertekening "Voor eensluidend afschrift" door de Secretaris van Amsterdam, Van Lier, duidt op de formele afhandeling van deze nationale richtlijn op lokaal niveau. Het document dateert van november 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode begon de herstructurering van de Nederlandse economie en het bestuur onder toezicht van het Reichskommissariat Niederlande.

Het Nederlandsch Clearing-instituut (NCI) speelde een cruciale rol in de internationale betalingsverkeer, vooral in de handel met landen waarmee clearing-overeenkomsten bestonden (zoals Duitsland voor de oorlog). Na de invasie werd het Nederlandse financiële systeem steeds verder geïntegreerd met dat van het Duitse Rijk. De verandering in rapportagevoorschriften zoals in deze brief beschreven, markeert waarschijnlijk een overgang naar een directer systeem van controle en afrekening met Duitsland, passend binnen de nieuwe bezettingsrealiteit.

De vermelding van de Bezuidenhoutscheweg 30 in Den Haag is historisch relevant; dit was de locatie van het ministerie van Economische Zaken. De brief illustreert hoe de Nederlandse ambtenarij onder de bezetter bleef functioneren en hoe nationale richtlijnen werden doorgegeven aan grote gemeenten zoals Amsterdam. De genoemde Van Lier was Mr. P.J. van Lier, die gedurende de eerste oorlogsjaren secretaris van de gemeente Amsterdam was. P.J. van Lier Gemeente Amsterdam