Getypte nota/instructie op papier. Vermoedelijk 1940 (gebaseerd op het kenmerk). Nº 20/36/ M. 1940

DE AMSTERDAMSCHE MARKTKOOPMAN EN ZIJN VERHOUDING TOT DE AMSTERDAMSCHE MARKTEN.

Als een der belangrijkste factoren om marktkoopman te worden is het verzekerd zijn van een marktplaats te beschouwen. In korte trekken komen de volgende vraagstukken voor den adspirant-marktkoopman naar voren:
1. Hoe kom ik aan een vaste marktplaats?
2. Hoe krijg ik een betere plaats.

Antwoord:
Een adspirant-koopman begint, om zich te laten inschrijven op een sollicitantenlijst, welke gedeponeerd is voor elke markt in Amsterdam op het hoofdkantoor van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14. Daar wordt hij genoteerd en hem medegedeeld, onder welk nummer hij sollicitant is geworden, benevens de datum en het uur van inschrijving. Deze inschrijving wordt schriftelijk doorgegeven aan de marktmeesters der diverse markten.

Een systeem, waar geen speld tusschen kan.

Ingeschreven kunnen alleen worden meerderjarige personen van Nederlandsche nationaliteit, bovendien een groep Duitsche joden, die al jaren de Amsterdamsche markten bezoeken en toestemming van B.& W. hebben gekregen om in dezelfde rechten te deelen als de Nederlanders, één en ander op voorstel van den Directeur van het Marktwezen.

Is een adspirant-koopman nu ingeschreven, dan moet hij wachten, tot er plaatsen beschikbaar komen, daar uit den aard der zaak een markt, wat plaatsruimte betreft, beperkt is. (De Alb.Cuypmarkt heeft bijv. 327 marktplaatsen, die allen toegewezen zijn aan vaste plaatshouders.)

De vaste plaatsen worden niet elken dag door de vaste plaatshouders bezet. Zijn deze plaatsen op een bepaald uur niet door de rechthebbende bezet, (op de Alb.Cuypmarkt bijv. om 10.30 uur en 's Zaterdags om 10 uur) dan komen daarvoor in de eerste plaats in aanmerking die kooplieden met een vaste plaats, die naar hun oordeel minder goed is, terwijl daarna de sollicitanten aan de beurt komen. Dezen worden onderscheiden naar twee groepen, n.l. voorkeurskaarthouders en sollicitanten, ingeschreven op de sollicitantenlijst. De voorkeurskaarthouders zijn in de eerste plaats de reservisten voor de vrijzijnde plaatsen. Hun aantal wordt bepaald door de practijk, daar de bedoeling voorzit, een zoodanig aantal sollicitanten van een voorkeurskaart te voorzien, dat hun dagelijks ook werkelijk een plaats kan worden toegewezen en a.h.w. een vaste kern van invallers ontstaat. De voorkeurskaarthouders worden gerecruteerd uit de sollicitanten. Precies in volgorde hunner inschrijving op de sollicitantenlijst heeft op diverse willekeurige tijdstippen een oproeping plaats. Per post krijgen dan de sollicitanten het bericht thuisgestuurd, om een voorkeurskaart af te halen aan het hoofdkantoor. Doen zij dit niet, dan worden zij zeer terecht van de sollicitantenlijst geschrapt. Dit systeem laat geen bevoorrechting toe, en is af. Uit deze groep wordt, naar volgorde der inschrijving, te zijner tijd de groep vaste-plaatshouder aangevuld. Dit document beschrijft de bureaucratische procedure voor het verkrijgen van een standplaats op de Amsterdamse markten. Het legt een strikte hiërarchie uit die bedoeld is om vriendjespolitiek tegen te gaan ("geen speld tusschen kan"). De route naar een vaste plek loopt via een wachtlijst van sollicitanten naar de status van 'voorkeurskaarthouder' (reservist), om uiteindelijk door te stromen naar een vaste plek wanneer er ruimte vrijkomt. De tekst noemt specifieke details zoals de locatie van het Marktwezen (Jan van Galenstraat 14) en de capaciteit van de Albert Cuypmarkt (327 plaatsen). Het document dateert uit 1940, het jaar van de Duitse inval in Nederland. Het is historisch zeer relevant vanwege de expliciete vermelding van "Duitsche joden". De tekst stelt dat zij op dat moment nog dezelfde rechten genoten als Nederlandse marktkooplieden op basis van een besluit van Burgemeester en Wethouders. Dit geeft een beeld van de situatie vlak voor de invoering van de anti-Joodse maatregelen door de bezetter. Kort na het verschijnen van dit type documenten zouden Joodse kooplieden namelijk stelselmatig van de algemene markten worden geweerd en verbannen naar afgezonderde 'Joodse markten', alvorens hun werkzaamheden volledig onmogelijk werden gemaakt.