Omstreeks maart/april 1941 (gebaseerd op interne data zoals "15 Maart 1941" en "1 April a.s.") ### [Pagina 2, Kolom 1]

De Koopman

Maar nu is het anders geworden.
Nu hebben deze „winkeliers" lak aan de markt en slijten hun omzet (die nota bene van de markt afkomstig is) in hun winkel.
Goederen, die zij voor verkoop op de markt toegewezen krijgen, worden niet op de markt ten verkoop aangeboden.
Aan dit euvel is voor een groot deel de achteruitgang van de markt te wijten.
Deze handelaren vergeten, dat het hun plicht is ook thans de markt te bezoeken.
Dat zij naast hun collega’s, die geen winkel drijven, op de markt hun standplaatsen behoren in te nemen.

NIEUWS VOOR DE TEXTIELHANDELAREN
Aan de hand van ingekomen vragen, is onderstaande nadere uitleg van handleiding No. 5 samengesteld
1. Onder kleding en benodigdheden voor kinderen beneden 3 jaar.
Vallen ook: wiegmatrassen, wiegedekens, wiegelakens, sloopjes en boxmatrassen.
Hetzelfde geldt voor kinderwagen-artikelen.
Deze artikelen zijn dus op stamkaart van het kind verkrijgbaar.
2. Vrijgestelde artikelen.
geprepareerde poetsdoeken
dameskraagjes, damesmanchetten (vrij als jabots, ruches e.d. witgoederen)
artikelen vervaardigd uit kunstleer
verbandgaas ed.d.
trek- (rits)sluiting
hospitaaldoek (z.g. rubberdoek)
gummischortjes (wordt niet beschouwd als textiel)
jute handwerkstoffen e.d.
ongevoerde tricothandschoenen en leren handschoenen
imitatiebont als garnering
tapijten, karpetten en lopers van papiergaren
celluloid boorden en manchetten (geen textiel-artikel)
stoffen, kennelijk alleen geschikt voor de vervaardiging van paramenten
karpetten, tapijten en lopers geheel uit jute vervaardigd
karpetten, tapijten en lopers indien meer dan 50 % papier bevattend
alle handwerk-gaasweefsels
„Dutch art" kleden beneden 1 M2
handschoenen met gebreide bovenkant.
broodzakken, gasmaskers-zakjes, naazizakjes
alle elastieke weefsels, bestemd voor de vervaardiging van buikbanden, corsetten en corseletten
transparante regenkleding, vervaardigd uit z.g. kunstrubber.
3. Niet vrijgesteld zijn:
witte bruidskleding
kleding voor machinearbeiders
restcoupons
imitatiestroken en afvalstroken
dweilenstof aan het stuk
corset-stoffen.

Voor puntenwaardering (art. 4 en 5) zie pagina 3

1. Vistra, celwol en fiocco zijn viscosevezels en als celvezels dus te rangschikken onder groep A.

[Pagina 2, Kolom 2]

Als de betrokkene handelaren hun plicht niet verstaan dan zullen zij ook hun recht op het bezit van een standplaats op de markt moeten verbeuren, terwijl bovendien minstens 50% van de hun toegewezen gedistribueerde producten dienen te vervallen.
De markt is een gemeenschapsbezit en niet een terrein waarvan naar willekeur door handelaren gebruik gemaakt kan worden.
We hebben dit vraagstuk hier niet aangesneden om het verder te laten rusten. De daad zal niet achterwege blijven.
De gemeenschap heeft het recht van elk individu te eisen, dat het zijn plichten kent, vooral in deze tijd.

1. Op leverings-vergunning verkrijgbare artikelen
   Aanvulling bijlagen 3, handleiding No. 5
   Afgepaste glasgordijnen anders dan uit kunstzijde
   overgordijnen
   Tenten en rugzakken
   Matrassen voor kinderledikantjes
   Gestikte en gewatteerde spreien
   Donzen, gestikte en gewatteerde dekens voor kinderledikantjes.
2. Wollen dekens zijn evenals lakens alleen verkrijgbaar op V.V. punten en Wehrmachtsbezugscheine, omdat de verkoop beperkt is. Daarom zijn deze toch onder de gewone waarderingslijst opgenomen.
3. Op pag. 32 vervallen de woorden: „lang en ¾ lang" achter: sportkousen.
   Katoenen ¾ meisjeskousen te waarderen op 4 punten
   Gebreide jacquard sportkousen op 7 of 8 punten.
4. Vrijgestelde artikelen mogen alleen volgens de regel: normale hoeveelheden aan geregelde afnemers worden geleverd.
5. Administratie:
   Alle ontvangen goederen moeten worden geboekt op de wijze als op pag. 20 van handleiding No. 5 is aangegeven. Wanneer aan de daargestelde eisen is voldaan, is de vergunninghouder in de wijze van boeking en inrichting van zijn administratie geheel vrij.
   De ontvangsten moeten steeds dagelijks geboekt worden, hetgeen is voorgeschreven, omdat de kleinhandel anders genoodzaakt had moeten worden een volledige voorraadadministratie, dus ook van de uitgaande goederen, per dag bij te houden.
6. Herbevoorrading:
   Speciaalzaken in vrijgestelde artikelen dienen bij het inzenden van hun inkoopfacturen van 12 Augustus tot 1 December 1940 de daarop vermelde artikelen, welke eerst op 1 Februari 1941 werden gewaardeerd op punten, volgens de nieuwe puntenlijst om te rekenen.
7. De omwisseling van de textielpunten der oude textielkaarten na 31 Jan. j.l. in de verhouding 2:1 was noodzakelijk, omdat teveel punten in omloop bleken te zijn, en anderszijds zo spoedig mogelijk een 1:1 verhouding moest worden ingevoerd. In een enkel geval kan dit tot moeilijkheden hebben aanleiding gegeven, maar bij een regeling als deze is hieraan niet te ontkomen.
   Een grossier, bij wien een afnemer een rekening-courant in puntencoupoures heeft, mag op verzoek van dezen afnemer geen puntencoupoures terug-

[Pagina 3, Kolom 1]

De Koopman

1. Puntenwaardering:
   Pyjama’s (tricot of gebreid) mannen (W. 30, K. 24, A. 18)
   " " " vrouwen (W. 20, K. 18, A. 20)
   Winterjekker jongens (50, 50)
   " meisjes (37, 25, 37)
   Aanknooppakje (18, 14, 18)
   Aanknoopbroekje (9, 9, 9)
   Kunstzijden stopzijde per 40 M. (1)
   Directoires korter dan 50 cm. totaal van stof (10, 6, 6)
   Japon met bolero (te waarderen als japon en bolerojasje)
   Badcape (te waarderen als badjas of badmantel)
   Kamerjas voor jongens of meisjes (meisjeskimono)
   Deux-pièces, trois-pièces (te combineren uit de losse artikelen)
   Wollen ongevoerde completmantel (ongevoerde zomermantel)
   Slaapsokken en bedschoenen (gebreide sokken)
   „Pils" kousbeschermers (kousvoeten)
   Overhemd met los of vast boord en 1 paar manchetten (overhemd)

indien met meer losse boorden of manchetten, dan gewoon de puntenwaardering voor die artikelen erbij tellen)
voorjaarsjekkers (voorjaarsjassen) (voor meisjes) (zomermantel)
voorjaarsjekkers (voorjaarsjassen) (voor jongens) (demi-saison)
korte kappersjas (korte stofjas)
camisole (dameshemd)
voetbalbroekje (turnbroek (kort))
voetbalshirt (turnhemd)
mannen en jongensflanellen (onderhemd)
corsetlijfjes (lijfjes)
Fronts of serviteurs (hemdfront)
wollen gevoerde completmantel (zomermantel)
overblouse (onderblouse)
zonnejurk (jurk)
strandjurk (jurk)
strandpakje voor kinderen (aanknooppakje)
strandpakje (voor dames) (blouse en short)
strandjas (vallende onder groep A of K) (badmantel)
" zomermantel (demi-saison of zomermantel)
strandjas (vallende onder groep W) (japon)
avondjapon
Voor alle artikelen, die in de puntenwaardering voorkomen als „langer dan" of „korter dan" een bepaald aantal cm. geldt voor de grensmaat de puntenwaardering van „langer dan".

1. Puntenwaardering uitsluitend geldig voor de herbevoorrading:
   Alle babyartikelen, welke niet gewaardeerd zijn voor 0—1 jaar, vallen onder de waardering van 1—3 jaar.
   (Tabel:)
   Baby-muts (W. 4, K. 6, A. 4)
   Baby-wanten (1, 1, 1)
   Kruippakje (1-delig) (te waarderen als blouse en broekje)

zenden, voorzien van een ander stamboeknummer.
14. Alle speciale vergunningen, welke gedateerd zijn vóór 1 Febr. 1941 en een geldigheidsduur hebben tot na 17 Febr. 1941 kunnen volgens de nieuwe punten-waardering op de gebruikelijke wijze worden ingewisseld tegen punten-coupures.
Alle speciale vergunningen na 1 Febr. 1941, welke door de distributie-diensten voor noodge-

[Pagina 3, Kolom 2]

vallen zijn uitgereikt, moeten vóór 15 Maart 1941 in goederen zijn omgezet. Deze speciale vergunningen moeten door de handel voor 1 April a.s. aan dit Rijksbureau op verzamelstaten zijn verantwoord.
15. Import:
De import wordt zoveel mogelijk bevorderd. Tot 22 Maart 1941 worden door het Crisis-Invoer-...

[Pagina 3, Kolom 3]

BEREIDING VAN Consumptie-ijs

De zomer is in aantocht, dus maken de bereiders en verkopers van consumptie-ijs zich gereed aan de slag te gaan.
Duizenden verdienen met de bereiding en verkoop van dit artikel in de zomermaanden een bestaan.
De grote en angstige vraag is: Zullen de benodigde ingrediënten (suiker, bindmiddelen, wafels en melk) beschikbaar worden gesteld?
Natuurlijk heeft deze zaak ook sterk de aandacht van het bondsbestuur gehad, zoals trouwens alle aangelegenheden, die aan het marktwezen verbonden zijn.
We kunnen nu — na weken van confereren — mededelen, dat het in de bedoeling ligt het consumptie-ijsbedrijf van de nodige grondstoffen te voorzien, zij het dan met enig voorbehoud.
Suiker zal worden verstrekt. De benodigde bindmiddelen, die schaars zijn, zullen gedistribueerd worden. (Belanghebbenden, die voor het verkrijgen van bindmiddelen nog geen circulaire ontvingen, moeten zich schriftelijk richten tot de Meelcentrale te ’s-Gravenhage).
Wafels, bekers, enz. zullen voor de volle 100 % beschikbaar zijn, en ook (het belangrijkste) melk zal hoogst waarschijnlijk geleverd en gebruikt mogen worden.
Hoe of de regeling voor de beschikbaarstelling van melk er precies uit zal zien, is thans nog niet volledig bekend. Dat zoveel mogelijk met de wensen van het bedrijf rekening gehouden zal worden, is zeker.
Door de betrokken instanties is aan onze bond volledig overleg verzekerd.
We hopen, ook voor deze categorie handelaren, goed werk te kunnen doen.
Zo is de Nederlandse Bond voor alles en ieder paraat.
Een zegen voor de marktkramers.

--- * Toon en Stijl: Het document heeft een autoritaire, instructieve toon, typerend voor overheidscommunicatie tijdens de bezettingsjaren. Er wordt geappelleerd aan het "gemeenschapsgevoel" en "plichten in deze tijd", wat vaak een eufemisme was voor collaboratie met de distributiemaatregelen.
* Kernboodschap: De handel wordt streng gereguleerd via een puntensysteem. Er is sprake van inflatie in het couponsysteem (de 2:1 ratio omruiling), wat duidt op schaarste. Daarnaast is er een conflict gaande tussen de markt- en winkelnering; handelaren die de markt verwaarlozen ten gunste van hun winkel worden bedreigd met sancties.
* Structuur: De tekst is strikt ingedeeld in genummerde paragrafen (1 t/m 15) voor de textielhandel, gevolgd door een redactioneel artikel over de ijsbereiding. De tabellen met W. (Wol), K. (Katoen) en A. (Anderen) tonen de gedetailleerde controle op elk kledingstuk.

--- Dit document stamt uit de vroege jaren van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). De textielvoorraden waren destijds zeer schaars omdat de Duitse oorlogsindustrie voorrang kreeg op grondstoffen.
* V.V. punten: De Verbruiks-Vergunning was onderdeel van het distributiestelsel. Burgers moesten punten inleveren voor kleding; handelaren moesten deze punten weer verantwoorden bij het Rijksbureau om nieuwe voorraad te krijgen.
* Wehrmachtsbezugscheine: De vermelding hiervan (art. 8) wijst direct op de aanwezigheid van de bezetter; dit waren aankoopbewijzen voor goederen bestemd voor de Duitse weermacht.
* Schaarste en Substitutie: De vermelding van "papiergaren", "kunstrubber" en "celwol" (vistra) typeert de Ersatz-cultuur van de oorlog: men zocht naar alternatieven voor natuurlijke stoffen die niet meer beschikbaar waren.
* Ijsbereiding: Het artikel over consumptie-ijs toont hoe zelfs kleine luxegoederen volledig afhankelijk waren geworden van centrale toewijzingen van suiker en melk door instanties als de "Meelcentrale". De optimistische toon van de "Nederlandse Bond" suggereert een mate van coördinatie met de nieuwe orde-structuren. Marktwezen Rijksbureau