Medische verklaring / doktersbriefje.
Origineel
Medische verklaring / doktersbriefje. 25 juli 1940. J. S. van der Hal, Arts (Genees-, heel- en verloskundige). [Gedrukt briefhoofd:]
J. S. VAN DER HAL,
ARTS.
GENEES-, HEEL- EN
VERLOSKUNDIGE.
N. HEERENGRACHT 45.
TELEFOON 46242.
SPREEKUUR: 1-2.
ZIEKENFONDS : 8-9½.
[Handgeschreven tekst:]
AMSTERDAM, 25/7 1940
22.
R.
De heer S. de Vries mag nog niet op de
markt staan wegens rheuma.
[Ondertekening/paraf:]
v.d. H. Het document is een kort, handgeschreven briefje op officieel briefpapier van een Amsterdamse arts, J.S. van der Hal. De arts verklaart dat zijn patiënt, de heer S. de Vries, om medische redenen ("rheuma" ofwel reuma) zijn werkzaamheden als marktkoopman nog niet kan hervatten.
De opbouw is typisch voor een medisch attest uit die tijd:
* Briefhoofd: Vermeldt de specialismen van de arts (destijds was een huisarts vaak ook chirurg/heelmeester en verloskundige) en de spreekuurtijden voor particuliere patiënten versus ziekenfondspatiënten.
* R.: Staat voor Recipe (neem), een standaard aanhef op doktersrecepten en medische briefjes.
* Inhoud: Kort en zakelijk, gericht op een werkgever, marktmeester of instantie om afwezigheid te rechtvaardigen. Dit document is gedateerd op 25 juli 1940, slechts twee maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De locatie, Nieuwe Heerengracht 45, lag aan de rand van de toenmalige Jodenbuurt in Amsterdam. Veel bewoners in deze wijk waren werkzaam als marktkooplieden (bijvoorbeeld op de nabijgelegen Waterloopleinmarkt).
In de context van de bezetting kregen medische verklaringen vaak een extra gewicht, omdat ze gebruikt konden worden om vrijstelling te krijgen van verplichte arbeid of om sociale voorzieningen te behouden in een tijd van toenemende restricties. Hoewel dit specifiek een medische reden (reuma) noemt, past het in de bredere administratieve geschiedenis van Amsterdamse burgers die hun dagelijks bestaan trachtten voort te zetten onder veranderende omstandigheden. N. Heerengracht R.