N. Heerengracht

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De 21-jarige Isaac de Mesquita verzoekt om de marktplaats van zijn vader te mogen overnemen. Zijn vader verkocht al ruim twintig jaar grammofoonplaten op de markt in de Nieuwe Uilenburgerstraat. De schrijver geeft aan dat hij bereid is een pasfoto aan te leveren en de vergunning ('kaart') van zijn vader in te leveren. * **Motivatie:** De belangrijkste reden voor het verzoek is van financiële aard: "Wandt het gaat over de steun van mijn ouders." De zoon wil de handel voortzetten om in het levensonderhoud van zijn ouders te kunnen voorzien. * **Taalgebruik:** De brief is geschreven in een beleefde toon, maar bevat enkele spelfouten die kenmerkend zijn voor de tijd of het opleidingsniveau (bijv. "plaatswaar" in plaats van "plaats waar", "Wandt" in plaats van "Want"). * **Locatie:** De genoemde adressen (Nieuwe Uilenburgerstraat voor de standplaats en Nieuwe Heerengracht 81 voor het woonhuis) bevinden zich in de Joodse buurt van Amsterdam.

Handgeschreven brief (verzoek/kennisgeving).

* **Doel van de brief:** De schrijfster dient een officieel doktersbewijs in om de afwezigheid van haar echtgenoot op zijn marktplaatsen te rechtvaardigen. * **Inhoud:** De echtgenoot van mevrouw Swalef-de Lara is ziek en heeft daardoor al twee keer verstek moeten laten gaan op de Albert Cuypmarkt en de markt op het Waterlooplein. De schrijfster verklaart dat zij zelf ook niet op de markt kon staan (of de zaken kon waarnemen) omdat zij de zorg voor het huishouden alleen draagt. * **Taalgebruik:** Formeel en beleefd, kenmerkend voor correspondentie met officiële instanties in die tijd. De zinsbouw is ietwat gehaast (het ontbreken van een voegwoord tussen 'blijven' en 'Hopende'). * **Handgeschreven kenmerken:** De brief is geschreven in een duidelijk, vlot lopend handschrift. Onderaan rechts is met potlood het getal "25" genoteerd, waarschijnlijk een paginanummering voor het archiefdossier.

Getypte lijst / tabel.

* **Structuur:** Het document is een administratieve opsomming in drie kolommen. De kolommen bevatten de persoons- of bedrijfsnaam, het vestigingsadres en de geschatte wekelijkse omzet (vermoedelijk in guldens). * **Economische gegevens:** De vermelde wekelijkse omzetten variëren sterk, van 25 gulden (Aaron en Schmidt, J. Bier) tot 600 gulden (W. de Graaf). Bedrijven zoals S. de Boer en Gebr. Jonk behoren met 500 gulden ook tot de grotere ondernemingen op de lijst. * **Geografische spreiding:** De poeliers zijn verspreid over heel Amsterdam, van de Jordaan (2e Goudsbloemdwarsstraat) en het Centrum (Jodenbreestraat) tot Zuid (Beethovenstraat, Minervalaan) en Oost (Javastraat, Oosterparkstraat). * **Bijzonderheden:** * Bij de firma Engels wordt geen numerieke omzet vermeld, maar de notitie "? Export". * Sommige ondernemers hebben meerdere vestigingen, aangeduid met aanhalingstekens (bijv. G.v.d. Berg en E. de Boer). * Niet alle adressen zijn voorzien van een huisnummer (bijv. J. Bier, J. de Boer, D. Grim).

Medische verklaring / doktersbriefje.

Het document is een kort, handgeschreven briefje op officieel briefpapier van een Amsterdamse arts, J.S. van der Hal. De arts verklaart dat zijn patiënt, de heer S. de Vries, om medische redenen ("rheuma" ofwel reuma) zijn werkzaamheden als marktkoopman nog niet kan hervatten. De opbouw is typisch voor een medisch attest uit die tijd: * **Briefhoofd:** Vermeldt de specialismen van de arts (destijds was een huisarts vaak ook chirurg/heelmeester en verloskundige) en de spreekuurtijden voor particuliere patiënten versus ziekenfondspatiënten. * **R.:** Staat voor *Recipe* (neem), een standaard aanhef op doktersrecepten en medische briefjes. * **Inhoud:** Kort en zakelijk, gericht op een werkgever, marktmeester of instantie om afwezigheid te rechtvaardigen.

Document

* **Structuur:** De lijst is alfabetisch geordend op achternaam (H t/m K). Per persoon is er een serie- en volgnummer en een woonadres vermeld. * **Annotaties:** De handgeschreven blauwe aantekeningen voegen een "K-nummer" toe (waarschijnlijk een kaartnummer of dossierreferentie) en een datum tot wanneer een bepaalde status of vergunning geldig was (bijv. "t/m 1/7 '41"). * **Locaties:** Alle vermelde adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een opvallende concentratie van adressen in de voormalige Joodse buurt (o.a. Jodenbreestraat, Rapenburgerstraat, Gelderschekade) en de Transvaalbuurt (o.a. Kraaipanstraat, Tugelaweg). * **Terminologie:** "hs" staat voor huis (begane grond), Romeinse cijfers (I, II, III) duiden de verdieping aan. "Fa." bij Hofman duidt op een firma.

Medisch attest / Doktersverklaring op briefpapier van de arts.

Het document is een korte medische verklaring ten behoeve van een patiënte, geïdentificeerd als Mej. R. Resenburg (mogelijk een verschrijving van Rosenberg). De arts verklaart dat zij wegens ziekte haar werkzaamheden op de markt niet kan uitvoeren. In de linkerkolom staan afkortingen van diverse Amsterdamse ziekenfondsen uit die tijd, zoals het A.Z.A. (Amsterdamsch Ziekenfonds der Artsen) en het A.O.Z. (Algemeen Onderling Ziekenfonds). Dergelijke verklaringen waren noodzakelijk voor de administratie van deze fondsen of voor het verkrijgen van een vrijstelling van werkverplichtingen.

Medische verklaring (attest) op officieel briefpapier.

Het document is een kort medisch attest waarin dokter Van der Hal verklaart dat zijn patiënt, de heer V. Coster, rust moet houden. De tekst is sober en direct. De afkorting "R." bovenaan de tekst staat waarschijnlijk voor *Recipe* (recept/voorschrift), hoewel het hier een verklaring betreft en geen medicatievoorschrift. Het handschrift is een typisch dokters-cursief uit het midden van de 20e eeuw, vlot geschreven met een vulpen. De stempel van 22 december 1941 bevestigt de datum die bovenaan handmatig is ingevuld. De notitie rechtsonder ("Serie 297-12-'41") wijst op een administratieve ordening, mogelijk van een ziekenfonds of een controlerende instantie.

Handgeschreven brief (verzoekschrift).

* **Inhoud:** De brief is een formeel verzoek van Abraham Simon aan de Amsterdamse marktinspectie. Hij vraagt om een officieel bewijsstuk van zijn vergunning als koopman op de Joodse markt aan het Waterlooplein. * **Doel:** Dit bewijs is noodzakelijk voor procedures in Den Haag. Simon geeft aan dat dit document via de Joodsche Raad moet worden ingeleverd bij de Duitse autoriteiten. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de formele stijl die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties ("Gaarne zoude", "den Heer"). * **Persoonlijke gegevens:** De afzender is geboren in Rotterdam op 8 november 1890. Ten tijde van schrijven woonde hij op de Nieuwe Herengracht 145-III in Amsterdam, maar hij refereert ook aan zijn eerdere adres in Den Haag (Westeinde 165).

Administratieve brief/mededeling.

In dit schrijven informeert A. Simons de Inspecteur van het Marktwezen dat hij/zij inmiddels elders werk heeft gevonden ("in betrekking ben gegaan"). De strekking van de brief is het opschorten van een eerdere aanvraag. Simons verzoekt impliciet om de aanvraag voor "een plaats" – wat in deze context vrijwel zeker een standplaats op een Amsterdamse markt betekent – aan te houden voor een later moment. De brief is kort en zakelijk, geschreven in de formele stijl die destijds gebruikelijk was voor correspondentie met overheidsinstanties. De afkorting "M M" in de aanhef staat voor "Mijne Heren".

Medische verklaring / doktersbriefje.

* **Inhoud:** De arts verklaart dat patiënt R. Leser lijdt aan *Morbilli* (mazelen). De patiënt is nog niet hersteld ("nog niet beter") en krijgt het dringende advies of verbod om de markt nog niet te bezoeken. Dit kan duiden op een marktkoopman die vanwege ziekte niet kan werken, of een patiënt die vanwege besmettingsgevaar publieke ruimtes moet mijden. * **Administratie:** De lijst met afkortingen aan de linkerzijde (zoals A.Z.A. voor Algemeen Ziekenfonds Amsterdam) wijst erop dat dit een standaardformulier was voor correspondentie met verschillende ziekenfondsen. De stempel "Gezien de Inspecteur" met de handtekening (waarschijnlijk 'De Haar') bevestigt dat de verklaring medisch-administratief is getoetst. * **Handschrift:** Het handschrift is een typisch medici-handschrift uit de eerste helft van de 20e eeuw, geschreven met vulpen.

Medische verklaring / Doktersbriefje.

Dit document is een medisch attest geschreven door dr. Izak Dasberg op zijn praktijkpapier. De arts verklaart dat zijn patiënte, Hendrika Susan-de Leeuw, "ziekelijk" is. De strekking van de verklaring is dat zij niet langer in staat is zelfstandig haar huishoudelijke of professionele werkzaamheden te verrichten en dat zij dringend hulp (assistentie) nodig heeft. Opmerkelijk is de kolom aan de linkerzijde met afkortingen van Amsterdamse ziekenfondsen (zoals het Amsterdamsch Ziekenfonds voor Arbeiders - A.Z.A.). De brief is sober en zakelijk van aard, geschreven op een klein formaat briefkaart of receptenbriefje.

Handgeschreven namenlijst (transport- of kampregistratie).

Dit document bevat de registratie van 14 Joodse mannen die tewerkgesteld waren in Kamp Diever (ook wel bekend als kamp Vledder), een van de 'werkverruimingskampen' in Noord-Nederland. De kolommen geven een systematisch overzicht van persoonsgegevens: achternaam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, de expliciete vermelding van de Nederlandse nationaliteit en hun laatste woonadres in Amsterdam (met uitzondering van Marcus de Jong, die uit Hilversum kwam). De meeste adressen bevinden zich in de Joodse buurten van Amsterdam (zoals Waterlooplein en de Transvaalbuurt). De namen zijn nagenoeg alfabetisch geordend. De diagonale potloodstreep door de namen Waterman tot en met de Jong duidt waarschijnlijk op een administratieve wijziging, zoals een overplaatsing of het vertrek van deze groep uit het specifieke kamponderdeel 'B'.

# TRANSCRIPTIE <u>Haarlemmermeer</u> A. v.d. Assem Ruigehoek 26 Nieuw Vennep

# TRANSCRIPTIE Den Heer. Directeur v/h. Marktwezen Jan van Galenstraat Amsterdam (W.)

# TRANSCRIPTIE A.B. Adriaanse - Recht Boomssloot 79 H. Roelofs - Lastageweg 5 G. J. de Vre - W. Pastoorstraat 59 J. Nelen - St. Antoniesbreestr. 60 M. M. Siebbeles - Molensteeg 6 II F.O. vd Bergh - Monnikenstr. 1² I

# TRANSCRIPTIE Den Heer P. Hoekhouder v. Marktwezen. Jan v. Galenstraat 14.

# TRANSCRIPTIE 46a/151/5 M. Verzonden 2/6 VD/SV 2 Juni 1943. Den Heer J. Nanne Swierstra Heerengracht 334 Amsterdam-Centrum. wijk 6 ================== Naar aanleiding van Uw brief d.d. 5 Mei jl. deel ik U mede, dat S. de Ruijg inmiddels in de ve...