Doorslag van een officiële brief/beschikking. 22 October 1940 (verzonden op 23 oktober 1940, blijkens handgeschreven aantekening). De Directeur (naam niet vermeld op deze kopie). [Handgeschreven bovenin:] Verzonden 23/10
[Handgeschreven rechtsboven:] M. Moene [?]
[Getypte initialen rechtsboven:] HG.

den Heer H. Polak,
Oude IJsselstraat 42,
Amsterdam-Zuid.
Wijk 22B.

37/156/3 M. 22 October 1940.

Mij is gerapporteerd, dat U op Vrijdag 18 October jl. een vaatje zuurkool heeft betrokken van een niet op de Centrale Markt gevestigden grossier. Dit is in strijd met artikel 5 van het Reglement op de Centrale Markt. In verband hiermede heb ik U, ingevolge artikel 35 lid 1 van dit Reglement, voorwaardelijk gestraft met ontneming van het recht van toegang tot de Centrale Markt voor den tijd van één dag. Deze straf zal ten uitvoer worden gelegd, indien U zich binnen één jaar na dato dezes andermaal aan overtreding van het Reglement op de Centrale Markt schuldig maakt.

De Directeur, * Inhoud: De brief betreft een officiële berisping en de oplegging van een voorwaardelijke straf aan de heer H. Polak. Hij heeft de regels van de Centrale Markt overtreden door zuurkool in te kopen bij een grossier die niet officieel op de markt gevestigd was (illegale handel of omzeiling van het marktcircuit).
* Juridische grondslag: Er wordt verwezen naar de artikelen 5 (verbod op betrekken van goederen buiten de markt om) en 35 lid 1 (strafbepaling) van het 'Reglement op de Centrale Markt'.
* Sanctie: Een voorwaardelijke ontzegging van de toegang tot de markt voor de duur van één dag, met een proeftijd van één jaar. Dit was een effectieve maatregel, aangezien een marktkoopman voor zijn broodwinning afhankelijk was van toegang tot deze centrale distributieplaats.
* Toon: De toon is strikt zakelijk en autoritair, kenmerkend voor de ambtelijke communicatie in de jaren '40. * Tijdsbeeld: Het document dateert van oktober 1940, enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode werden de distributieregels en marktcontroles aangescherpt om de zwarte handel te bestrijden en de voedselvoorziening te controleren.
* De Centrale Markt: De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat waren het kloppende hart van de Amsterdamse voedselvoorziening. Toegang was streng gereguleerd via vergunningen en reglementen.
* Sociaal-historisch aspect: De naam Polak en het adres in de Oude IJsselstraat (de Rivierenbuurt) wijzen op een geadresseerde met een Joodse achtergrond. Hoewel deze brief een reguliere markttechnische overtreding betreft, vonden in deze periode ook de eerste specifieke anti-Joodse maatregelen plaats (zoals de ariërverklaring voor ambtenaren in oktober 1940). Documenten als deze worden vaak bewaard in archieven die de economische uitsluiting of de dagelijkse beslommeringen van Joodse Amsterdammers tijdens de bezetting documenteren. H. Polak M. Moene