Getypte brief (afschrift). 12 september 1940. A. Matteman, N. Hoogstraat 23, Amsterdam. Bestuur van de Kooplieden- en Marktkramersbond "Mercurius". Afschrift van schrijven aan de Kooplieden- en Marktkramers-
bond "Mercurius" van den Heer A. Matteman.

Amsterdam, 12 September 1940.

Geacht bestuur,

Zou het nu ook geen tijd wezen dat er eens een eind gemaakt wordt aan het stelen op gewicht aan de gerookte visch- markt aan de De Ruyterkade? Als ik deze klacht doe dan denk ik wel, dat ik er vele venters een plezier mede doe deze aanhangig te maken. Herhaaldelijk heb ik het bij ondervinding dat op een kistje makreel paling, heilbot of dergelijke bij gewicht gekochte visch op de 8 of 10 pond een paar ons en zelfs 1 pond of 1½ pond tekort inzit. Als men dan de andere dag er over klaagt, dan is het niet waar en dan krijgt men een groot sm. zoo dat menigeen er bang voor is om te klagen en ook bang in het vervolg niet aan de beurt te komen, als er weinig handel is, wat dikwijls gebeurt. Ook zijn er een paar rookers die hun waar schandelijk oppronken of opmaken. Wat met de hooge prijzen een strop voor menig venter is. Ik hoop dat U bij den Directeur gedaan krijgt, dat er een weegschaal komt voor het publiek. Schalen staan er wel, maar die zijn van grossiers en die laten natuurlijk niet nawegen en dat er gelet wordt op het oppronken.

Met groeten,

Hoogachtend,

w.g. A. Matteman,
N. Hoogstraat 23- * Kern van de klacht: De auteur signaleert structurele fraude door grossiers en visrokers op de vismarkt aan de De Ruyterkade. Er wordt systematisch minder vis geleverd dan waarvoor betaald wordt (tot wel 15% gewichtsverlies op een kistje).
* Intimidatie: Er heerst een cultuur van angst. Venters die klagen worden afgeblaft ("een groot sm." – waarschijnlijk een afkorting voor 'grote mond') of vrezen voor broodroof (uitsluiting van handel bij schaarste).
* Terminologie:
* Oppronken/opmaken: Het aantrekkelijker presenteren van de waar om gebreken of een lager gewicht te verbloemen.
* Strop: Een financiële tegenvaller of verliespost.
* Oplossing: De afzender verzoekt de bond om te lobbyen bij de directeur van de markt voor een onafhankelijke openbare weegschaal, zodat de machtspositie van de grossiers die eigen weegschalen beheren, wordt doorbroken. De brief is geschreven in september 1940, slechts enkele maanden na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de oorlogssituatie niet direct wordt genoemd, verwijst de tekst naar "hooge prijzen" en situaties waarin er "weinig handel is". Dit duidt op de beginnende schaarste en economische druk van die tijd. De De Ruyterkade in Amsterdam (gelegen achter het Centraal Station aan het IJ) was historisch gezien een belangrijke aanvoerroute en handelsplaats voor vis. De bond "Mercurius" was een prominente belangenvereniging voor kleine zelfstandige handelaren en marktkramers, die essentieel waren voor de voedselvoorziening in de stad.