Officieel rapport/formulier van de Kaartcontrole Centrale Markt Amsterdam. KAARTCONTROLE CENTRALE MARKT.

No. kaart . . . . 6.6.7. . . . . . . . . . . . . . uitgegeven als . . . . Koopers..personeel . . . . .
Naam . . L. Franschman . . . . . . . . . geboren . . 17 Juni 1921. . . . . . . . . .
woonplaats . . . . Enkelboerensteeg 2. . . . . . . . . . . . .

Reden van inhouding. (Korte omschrijving).
tijd 6,45 uur V.M. Op bovenvermeld tijdstip, reed op Donderdag 13 Juni 1940, genoemd persoon L. Franschman oud 18 jaar, wonende Enkelboerensteeg 2, die mij zijn personeelkaart toonde en gezeten was op een driewielige bakfiets, afgedekt met een dekzeil, door het toegangshek van de C. Markt, waar ik controle uitoefende.

Op het marktterrein sommeerde ik Franschman te stoppen, daar ik vermoedde, dat hij onder het dekzeil iemand had verstopt.

Bij onderzoek bleek dit juist te zijn, toen ik het dekzeil had weggetrokken, kwam er een persoon te voorschijn.

Op mijn desbetreffende vraag antwoordde Franschman het volgende:

"Deze persoon is ook in dienst bij mijn vader de kooper B. Franschman en het was mij bekend dat hij geen toegangskaart had, daar hij ook werkzaamheden verrichten moest op de C. Markt, heb ik hem onder het dekzeil van mijn bakfiets verstopt."

Kooper B. Franschman sprak de verklaring van zijn zoon tegen en noemde het verstoppen een kwajongensstreek.

Deze persoon Jan Wolters, oud 26 jaar, wonende Da-Costastraat 66 III heb ik uit de bakfiets laten stappen en staande gehouden op het marktterrein.

Gezien: AMSTERDAM, ....................193...
De Contrôleur,

Z.O.Z. Het document is een proces-verbaal van een incident bij de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is de aanhouding van de 18-jarige L. Franschman, die probeerde een 26-jarige man (Jan Wolters) illegaal het marktterrein op te smokkelen.

Belangrijke elementen:
1. De methode: Er werd gebruikgemaakt van een driewielige bakfiets waarbij de verstekeling onder een dekzeil was verborgen.
2. De motivatie: Volgens de zoon werkte Wolters voor zijn vader (koopman B. Franschman) en moest hij werkzaamheden verrichten op de markt, maar beschikte hij niet over de vereiste toegangskaart.
3. De reactie van de vader: B. Franschman distantieert zich van de verklaring van zijn zoon en doet het af als een "kwajongensstreek", vermoedelijk om juridische consequenties voor zijn eigen bedrijfsvoering te minimaliseren.
4. De uitkomst: De toegangskaart van de zoon is ingenomen (vandaar het formulier "Reden van inhouding"). Dit document dateert van juni 1940, slechts één maand na de Nederlandse capitulatie en het begin van de Duitse bezetting.

1. Marktcontrole: De Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center aan de Jan van Galenstraat) was een vitaal punt voor de voedselvoorziening in Amsterdam. De controle op toegangskaarten was streng om de handel te reguleren en illegale handel te voorkomen.
2. Joodse geschiedenis: De familienaam Franschman en het adres in de Enkelboerensteeg (gelegen in de oude Jodenbuurt van Amsterdam) wijzen er met grote waarschijnlijkheid op dat dit een Joodse familie betreft. In juni 1940 waren de specifieke anti-Joodse maatregelen van de bezetter nog in een vroeg stadium, maar de bewegingsvrijheid en economische positie van Joodse Amsterdammers kwamen al snel onder druk te staan.
3. Tijdsbeeld: Het gebruik van de bakfiets als transportmiddel en de vroege tijdstippen (6:45 uur 's ochtends) zijn typerend voor de Amsterdamse markthandel van die tijd. Het feit dat het formulier nog "193..." gedrukt heeft staan, duidt op het opmaken van oude voorraden briefpapier vlak na de eeuwwisseling van het decennium. B. Franschman C. Markt L. Franschman V.M. Op