B. Franschman

Document

Dit document is een administratief overzicht van de Amsterdamse poeliersbranche. De lijst bevat 25 verschillende ondernemingen, variërend van kleine zelfstandigen (zoals J. Beudeker met 20 stuks) tot grotere zaken (B. Franschman met 200 stuks). Opvallende details zijn: * **Orthografie:** De spelling ("Lyst", "le" voor 1e, "Zwygerlaan") wijst op een periode vóór de spellingshervorming van 1947 of het vasthouden aan oudere schrijfwijzen. * **Gegevens:** Bij de firma "M. Ruig en Zonen" is de omzet onbekend, aangegeven met een vraagteken. * **Geografie:** De poeliers zijn verspreid over de hele stad, van de Jordaan (Palmgracht) tot Zuid (Stadionweg) en Amsterdam-Noord (Schellingwoude). * **Maatstaf:** De omzet wordt uitgedrukt in "stuks", wat duidt op de verkoop van individuele dieren (kippen, eenden, wild).

Getypte lijst / tabel.

* **Structuur:** Het document is een administratieve opsomming in drie kolommen. De kolommen bevatten de persoons- of bedrijfsnaam, het vestigingsadres en de geschatte wekelijkse omzet (vermoedelijk in guldens). * **Economische gegevens:** De vermelde wekelijkse omzetten variëren sterk, van 25 gulden (Aaron en Schmidt, J. Bier) tot 600 gulden (W. de Graaf). Bedrijven zoals S. de Boer en Gebr. Jonk behoren met 500 gulden ook tot de grotere ondernemingen op de lijst. * **Geografische spreiding:** De poeliers zijn verspreid over heel Amsterdam, van de Jordaan (2e Goudsbloemdwarsstraat) en het Centrum (Jodenbreestraat) tot Zuid (Beethovenstraat, Minervalaan) en Oost (Javastraat, Oosterparkstraat). * **Bijzonderheden:** * Bij de firma Engels wordt geen numerieke omzet vermeld, maar de notitie "? Export". * Sommige ondernemers hebben meerdere vestigingen, aangeduid met aanhalingstekens (bijv. G.v.d. Berg en E. de Boer). * Niet alle adressen zijn voorzien van een huisnummer (bijv. J. Bier, J. de Boer, D. Grim).

Officieel rapport/formulier van de Kaartcontrole Centrale Markt Amsterdam.

Het document is een proces-verbaal van een incident bij de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is de aanhouding van de 18-jarige L. Franschman, die probeerde een 26-jarige man (Jan Wolters) illegaal het marktterrein op te smokkelen. **Belangrijke elementen:** 1. **De methode:** Er werd gebruikgemaakt van een driewielige bakfiets waarbij de verstekeling onder een dekzeil was verborgen. 2. **De motivatie:** Volgens de zoon werkte Wolters voor zijn vader (koopman B. Franschman) en moest hij werkzaamheden verrichten op de markt, maar beschikte hij niet over de vereiste toegangskaart. 3. **De reactie van de vader:** B. Franschman distantieert zich van de verklaring van zijn zoon en doet het af als een "kwajongensstreek", vermoedelijk om juridische consequenties voor zijn eigen bedrijfsvoering te minimaliseren. 4. **De uitkomst:** De toegangskaart van de zoon is ingenomen (vandaar het formulier "Reden van inhouding").

Proces-verbaal (Ambtelijke verklaring van een overtreding).

* **Overtreding:** Jan Wolters wordt beschuldigd van het overtreden van Artikel 461 WvS (lopen op verboden terrein). De Centrale Markt was destijds streng beveiligd en alleen toegankelijk voor personen met een officiële toegangskaart. * **Modus Operandi:** De verdachte gaf toe dat hij het terrein was binnengesmokkeld door zich te verstoppen in de bakfiets van een groentenhandelaar (B. Franschman). Dit wijst op een bewuste poging om de toegangscontrole te omzeilen. * **Persoonsgegevens:** De verdachte is een 26-jarige 'fietsknecht'. Het feit dat hij op de markt wilde zijn om 06:45 uur (een piektijd voor de handel) suggereert dat hij daar wellicht illegaal werk zocht of goederen wilde bemachtigen buiten de officiële kanalen om.

Document

* **Ordening:** Het document is strikt alfabetisch geordend op achternaam (Fransman t/m Groenteman). * **Locatie:** Alle vermelde adressen bevinden zich in Amsterdam. Er is een duidelijke concentratie in de toenmalige Joodse buurt (Jodenbreestraat, Weesperstraat, Valkenburgerstraat) en de latere uitbreidingswijken zoals de Transvaalbuurt (Retiefstraat) en de Oosterparkbuurt (Vrolikstraat). * **Data:** De data in de tweede kolom lijken geboortedata of inschrijvingsdata te zijn, waarbij het jaartal vaak wordt afgekort (bijv. '90 voor 1890). * **Kolom Rechts:** De getallen in de uiterste rechterkolom (variërend van 1 tot 10) duiden mogelijk op de gezinsgrootte of een specifieke tariefklasse voor een verzekering. De aantekening "Inleg" bij sommige namen wijst op een financiële bijdrage of deposito. * **Handschrift:** Het betreft een zeer verzorgd, professioneel administratief handschrift in cursief, typisch voor de late 19e-eeuwse klerikale stijl. ---

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven handgeschreven:] Hen. M. de Haas. VP/HG. 30/73/2 M. [Handgeschreven:] Verzonden 9/12-39. [Getypt:] 9 December 1939. den Heer J. Franschman, Blasiusstraat 73 hs, Amsterdam-Oost. Wijk 11. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 7 November jl. verleende ik U hierbij gedurende ten hoogste twee maanden na dato dezes, in verband met Uw gezondheidstoestand, toestemming om zich...

# TRANSCRIPTIE J. Franschman moet in verband met zijn aanvraag voor een standplaats omgeving Camperstraat, kunnen aantoonen waar hij 5 en 6 December 1940. l.l. was. Hij is op die datums niet aangetroffen als venter welke een een clandestiene standplaats innam in de Camper- straat. Met spoed den Inspecteur van het Marktwezen, Jan v. Galenstraat 17, hiervan in kennis stellen. [Ondertekend:] De Ambt...

# DOCUMENT INFO * **Type document:** Doorslag van een ambtelijke brief (waarschijnlijk afkomstig van de Gemeente Amsterdam, Marktdienst). * **Datum:** 29 juli 1942. * **Referentienummer:** vB/HB. en 30/40/3 M. * **Geadresseerde:** Den Heer J. Franschman, Blasiusstraat 73 hs, Amsterdam-Oost. * **Onderwerp:** Afwijzing van een verzoek betreffende Mozes Franschman op basis van het Marktreg...

# TRANSCRIPTIE vB/HB. den Heer J. Franschman, Blasiusstraat 73 hs, Amsterdam-Oost. Wijk 11. 30/40/3 M. 29 Juli 1942. Naar aanleiding van Uw brief d.d. 21 Juli j.l. bericht ik U, dat ingevolge de bepalingen van het Reglement op de Markten aan Uw verzoek niet kan worden voldaan, aangezien Uw zoon Mozes Franschman niet gehuwd is en nog niet den 21-jarigen leeftijd heeft bereikt. De Directeur...

# TRANSCRIPTIE [Rechtsboven, handgeschreven:] Heer Fr. de Boer. [Midden boven, handgeschreven:] extra [Linksboven:] VP/HG. 30/73/2 M. [Rechts:] 9 December 1939. [Adresblok:] den Heer J.Franschman, Blasiusstraat 73 hs, Amsterdam-Oost. Wijk 11. [Inhoud:] Naar aanleiding van Uw brief d.d. 7 November jl. verleende ik U hierbij gedurende ten hoogste twee maanden na dato dezes, in verband met Uw ...