Pagina uit een ambtelijk rapport/onderzoeksverslag (pagina -2-). Vermeldt gebeurtenissen in 1937 en 1938. [Handgeschreven bovenaan:]
deze situatie komt op Uilenburg
veel voor. Er zijn meer kooplieden, die meer dan
één plaats op deze markt (van ouds) bezetten.

[Getypt:]
-2-

Bij de overname van deze markt door den Dienst van het Marktwezen werd met de organisaties van marktkooplieden overeengekomen, dat de bestaande toestanden op deze markt, althans voor zoover deze het innemen van meerdere plaatsen door één persoon betroffen, zouden worden gehandhaafd.

W.Cohen nam drie plaatsen in. [Handgeschreven in linker kantlijn: naast elkaar] Hoewel twee plaatsen op naam van zijn zoons stonden, werden deze plaatsen alleen door hem bezet. De zoons hebben, voor zoover door mij is kunnen worden nagegaan vanaf de overname der markt zoo goed als nimmer hun plaatsen op deze markt ingenomen.

De plaatsen zijn met ingang van 4 December 1938 wegens bedanken ingetrokken.

I.Polak.
Buiten medeweten van I.Polak heeft diens minderjarige neef E.Polak zich op 26 Januari 1938 op het Hoofdkantoor van den Dienst laten inschrijven voor de markt aan de Dapperstraat op naam van I.Polak en heeft daarbij den geboortedatum van I.Polak opgegeven. 7 Maart is hem op naam van I.Polak een vaste plaats op opgemelde markt toegewezen.

Desgevraagd gaf hij, in tegenwoordigheid van den marktambtenaar aan den ambtenaar voor de Werkloosheidsverzekering te kennen I.Polak te zijn. Bij nader onderzoek is den ambtenaar van de W.V. gebleken, dat niet I.Polak, doch E.Polak een marktplaats innam.

E.Polak die wel inzag, dat het spel verloren was, bedankte op 4 October 1938 voor zijn plaats.

[In linker kantlijn handgeschreven omcirkeld: 425] L.Vos heeft plaatsen op de markten Mosplein, Lindengracht en Westerstraat. De plaatsen worden geregeld ingenomen door de echtgenoote van Vos. Een en ander in overeenstemming met het bij artikel 18 van het Reglement op de markten bepaalde.

[Handgeschreven boven de volgende sectie: Mevrouw Viens]
[Rood onderstreept:] W.van Eijken [Handgeschreven boven 'heeft': mvr v Eykere - Viens] heeft (moet zijn van Eijkeren) plaatsen op markten Lindengracht en Jan Evertsenstraat. [Handgeschreven tussen de regels: met echtgenoot hebben wij niets te maken zij staat niet bij marktwezen ingeschreven] Echtgenoote neemt plaatsen in, terwijl bij afwezigheid van de moeder op de Jan Evertsenstraat door dochter een losse plaats wordt ingenomen. (Zie verder onder Vos.) [Handgeschreven in linker kantlijn bij deze paragraaf: Hinder gracht] [Handgeschreven onder deze paragraaf: dit is geoorloofd. Maar assisteert dochter ook?]

H.L.Smis, geboren 8 April 1910 is bij den Dienst van het Marktwezen onbekend. [Handgeschreven in linker kantlijn bij sectie Smis: klopt niet dit hebben wij toch zelf al weergegeven en wat met F.H. Smis?]
J.Smis, geboren 23 October 1896 neemt op Lindengracht een vaste plaats in.
B.J.Smis, geboren 11 Januari 1905 en M.H.Smis, geboren 9 November 1907 zijn vaste plaatshouders op de markt Lindengracht geweest. Hun plaatsen zijn ingetrokken ingevolge het bij artikel 11 sub c van het Reglement op de markten bepaalde en wel op respectievelijk 24 Juli 1937 en 21 Februari 1938.

[Rood onderstreept:] Ph.Druif heeft vaste plaatsen op de markten Waterlooplein en Dapperstraat.
De plaatsen worden ingenomen door zijn echtgenoote. Mevr. Druif deelde mij desgevraagd mede, dat zij op de markt Waterlooplein handel van den koopman a Cathan op haar stal heeft. Zij verkoopt zelfstandig in de combinatie Cathan-Waterman. Mevr. Druif ontvangt van Cathan een vergoeding van ± 2,- per dag, terwijl het markt- en stallengeld door a Cathan wordt betaald.
Op haar stal op de markt aan de Dapperstraat heeft zij veelal handel van den grossier Mok e.a. In overeenstemming met het bij artikel 18 van het reglement op de markten bepaalde mag Mevr. Druif de plaats van haar echtgenoot innemen.

[Handgeschreven onderaan de pagina:]
dit behoort tot rubriek compagnonschappen op w plein
die daar schijn- en valsche zijn, hoewel Mevr. Druif geen
positie heeft.

--- Het document is een rapportage over toezicht op de Amsterdamse markten vlak voor de Tweede Wereldoorlog. Het belicht diverse vormen van (vermeende) onregelmatigheden:
1. Concentratie van plaatsen: Het geval Cohen illustreert de overgangssituatie waarbij oude rechten (meerdere plaatsen per persoon) werden gedoogd, maar bij beëindiging werden ingetrokken.
2. Identiteitsfraude: De casus E. Polak toont aan hoe een minderjarige neef zich voordeed als zijn oom om een marktplaats te bemachtigen, wat aan het licht kwam via een controle door de Werkloosheidsverzekering.
3. Gebruik van stromannen/echtgenoten: Bij Vos en Druif wordt getoetst of het innemen van de plaats door de echtgenote conform het reglement (artikel 18) is.
4. Verkapte loondienst: De handgeschreven kritiek bij Ph. Druif is scherp: er wordt gesproken over "schijn- en valsche compagnonschappen". Mevrouw Druif lijkt feitelijk in loondienst van de koopman Cathan te werken op haar eigen stalplaats, wat mogelijk strijdig was met de geest van de marktreglementen die uitgingen van zelfstandige handel.
5. Administratieve discrepanties: De aantekeningen bij de familie Smis wijzen op onduidelijkheden of fouten in de administratie van het Marktwezen.

--- Dit document stamt uit de late jaren '30 (1938-1939), een periode waarin de Amsterdamse marktwereld onder strikt toezicht stond van de "Dienst van het Marktwezen". De locaties (Uilenburg, Waterlooplein, Dapperstraat) waren van oudsher belangrijke Joodse marktbuurten. De ambtenaren controleerden streng op de naleving van het Marktreglement om fraude en oneerlijke concurrentie tegen te gaan. De kruisbestuiving met de Werkloosheidsverzekering duidt op een geïntegreerde aanpak van fraudebestrijding. De handgeschreven commentaren tonen de actieve rol van een controleur of archivaris die de getypte feiten interpreteert en van kritische kanttekeningen voorziet.