Officiële correspondentie (brief). 7 juni 1941. De Regeeringscommissaris voor Amsterdam (Edward Voûte). De Wethouder voor Sociale Zaken van Amsterdam. [Linksboven, stempel en typemachine:]
Nº 10/16/1 M.1941 10/6

[Linksboven:]
L.M.
537 -1941-

[Rechtsboven, handgeschreven:]
Marktw[ezen]
7 Juni 1941.
[Onleesbare aantekening, mogelijk: M. de Boer t.k.]
[Parafen:] n.v. d. S. / v/z / 10/6 '41 ddt

[Inhoud:]
Onder toezending van een afschrift van een brief aan L. Draaisma en H. Smitz, deel ik U mede, het zeer op prijs te zullen stellen, indien U Uwe medewerking wilt verleenen om de daarvoor in aanmerking komende consumptieijsfabrikanten, die geen voldoende consumptieijsventers kunnen krijgen, een keuze te laten doen uit personen met een z.g. "nieuwe" ventvergunning, die thans ondersteuning genieten vanwege het Bureau voor Sociale Zaken, of die in de werkverruiming arbeiden.

De Directeur van het Bureau voor Sociale Zaken kan zich hiervoor in verbinding stellen met den heer Draaisma, Weesperzijde 55.

Op daarvoor in aanmerking komende lieden, ware, zoo noodig, eenige aandrang uit te oefenen.

Mocht een fabrikant desondanks niet, of niet volledig slagen, dan zal ik dit, onder opgaaf van redenen, gaarne van U vernemen en zal ik het op prijs stellen tevens te vernemen, op welke wijze U hem behulpzaam zijt geweest.

vM

[Ondertekening:]
De Regeeringscommissaris voor Amsterdam,
(get.) Voûte

de Gemeentesecretaris,
(get.) J. Walch
ls.

[Linksonder:]
den Heer Wethouder voor
Sociale Zaken.

[Rechtsonder:]
18 Dit document is een ambtelijk schrijven waarin de Regeringscommissaris van Amsterdam (de door de Duitse bezetter aangestelde burgemeester) de wethouder van Sociale Zaken instrueert om werklozen in te zetten als ijscomannen.

Kernpunten van de inhoud:
* Arbeidsbemiddeling: Er is een tekort aan "consumptieijsventers" bij bepaalde fabrikanten.
* Doelgroep: Personen die een uitkering ontvangen ("ondersteuning genieten") van het Bureau voor Sociale Zaken of die werkzaam zijn in de "werkverruiming" (werkverschaffingsprojecten).
* Dwang: Er wordt expliciet vermeld dat er op de kandidaten "eenige aandrang" uitgeoefend dient te worden. Dit wijst op het verplichte karakter van de arbeidsinzet.
* Rapportage: De wethouder moet verantwoording afleggen als het niet lukt om de vacatures te vullen en aangeven welke hulp er precies is geboden. De brief dateert van juni 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was het Nederlandse bestuur gelijkgeschakeld. Edward Voûte was in maart 1941, kort na de Februaristaking, door de bezetter benoemd tot Regeringscommissaris (met de bevoegdheden van burgemeester en gemeenteraad) om de stad steviger onder controle te houden.

De "werkverruiming" was een systeem dat al voor de oorlog bestond om werklozen aan het werk te houden, maar onder de bezetting werd dit instrument steeds dwingender gebruikt om de arbeidsmarkt te sturen. Het document illustreert hoe de lokale overheid werd ingezet om de economie draaiende te houden en de kosten voor sociale steun te minimaliseren door uitkeringsgerechtigden naar de private sector (in dit geval de ijsverkoop) te dwingen. De genoemde heer Draaisma was indertijd een bekende figuur binnen de Amsterdamse markt- en straathandelwereld. H. Smitz J. Walch L. Draaisma M. de Boer