Ambtsbericht / Rapport van het Marktwezen. 21 juli 1941 (met latere aantekeningen tot 1 augustus 1941). [Linkerbovenhoek, stempel en pen:]
Nº 25/94/M. 1941
25/7

[Linkerbovenhoek, handgeschreven kantlijnnotitie:]
Beweert altijd correct tegenover publiek op te treden. Een koopster wilde uit een bepaalde mand bessen hebben, had maar één soort bessen, en wilde bij aanzicht van zijn stal niet wegnemen, door uit verschillende manden te verkoopen. Heeft dus geweigerd de vertoonde bessen te verkoopen, doch heeft geen beleedigende uitdrukking gebruikt. Had reeds aan een ander mand bessen verkocht.

[Rechterbovenhoek, diverse aantekeningen:]
Opbergen
Bespr. met Mr. Sizema 1-8-41
Actan
Bericht 1/8 '41

Den Hr Inspecteur v/h marktwezen Alhier
Van Viljoenstraat 9 III

[Midden:]
Rapport

Naar aanleiding van een klacht van Mevr. H. Krijt geb 31.7.62 Rembrandtplein 4 II bericht ik U het volgende.

Mevr. Krijt beklaagt zich over het onbeschofte optreden van den koopman B. Emden ph. k. Nº 247 Alb. Cuypstraat. Bij het koopen van bessen verzocht zij den koopman haar andere bessen te geven dan welke hij haar wilde verkoopen, waarop van Emden haar toevoegde: „Die andere bessen krijg je niet en donder nou maar op.”

Emden is hiervoor door mij onderhouden en de indruk welke ik van hem kreeg doet mij vermoeden dat de klacht van Mevr. Krijt gegrond is. M. i. [Mijns inziens] is het gewenscht dat van Emden hiervoor ter verantwoording wordt geroepen temeer, daar het belang van de markt er mede gemoeid is.

[Rode stempel/omcirkeling:]
Schriftelijke waarschuwing
23-7-41
Actan

[Rechtsonder:]
Amsterdam 21/7 41
[Handtekening: J. Bakker (?)]

[Onderaan, lijst met eerdere vergrijpen:]
25/149/10 M. 40 7/8 — 1 dag voorwaardelijk gesloten wegens niet tijdig markt verlaten.
25/152/10 M 40 9/8 — Gewaarschuwd wegens innemen te veel plaatsruimte.

[Rechtsonder, rode pen:]
Daar ben ik het met mee eens; men behoort te worden opgevoed en als hij erkent, te worden gestraft.

[Linksonder, blauwe pen:]
Nader bezien. Indien niet enige dagen ontzegging plaats op markt wegens belediging 29-7-41 [Initialen] Dit document is een ambtelijk rapport over een incident op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De kern van de zaak is een conflict tussen een 79-jarige klant (Mevr. Krijt) en een koopman (B. Emden). De klant wilde zelf haar bessen uitkiezen, wat de koopman weigerde, gevolgd door de grove verwensing: "donder nou maar op".

De inspecteur die het rapport opstelt, acht de klacht gegrond, mede omdat de koopman tijdens het verhoor ("onderhoud") een slechte indruk maakte. Uit de aantekeningen onderaan blijkt dat de koopman een recidivist is; hij had al eerder waarschuwingen en een voorwaardelijke sluiting gehad voor andere marktvergrijpen.

Opvallend is de disciplinaire afhandeling: er wordt getwijfeld tussen een schriftelijke waarschuwing (die uiteindelijk als stempel is gezet) en een zwaardere straf, zoals een tijdelijk verbod om op de markt te staan ("ontzegging"). De opmerking in rode inkt dat de man "opgevoed" moet worden, getuigt van de toenmalige autoritaire houding van het markttoezicht. 1. Tijdsbeeld (1941): Hoewel het document de Tweede Wereldoorlog niet direct noemt, vond dit plaats tijdens de bezetting. De administratieve precisie en de strenge handhaving van "orde en fatsoen" op openbare plaatsen zoals markten waren typerend voor die periode.
2. Sociaal-economisch: In 1941 begon de schaarste in Nederland toe te nemen. Conflicten over de kwaliteit van producten (zoals bessen) en de manier waarop deze verdeeld werden, kwamen vaker voor.
3. De Albert Cuypmarkt: Dit was (en is) een van de belangrijkste markten van Amsterdam. De marktmeester en inspecteurs hadden verregaande bevoegdheden om kooplieden te schorsen bij wangedrag.
4. Taalgebruik: Het gebruik van de term "donder nou maar op" werd in 1941 als zeer ernstig en beledigend ervaren, zeker tegenover een dame op leeftijd (geboren in 1862). Dit verklaart waarom een dergelijk voorval leidde tot een uitgebreid officieel rapport.