Brief (verzoekschrift). 28 oktober 1941. W. Eveleens, Groentenhandelaar. Onbekend, waarschijnlijk een ambtenaar van de afdeling Marktwezen of de Gemeente Amsterdam. Amsterdam 28/10 1941

Wel Edelen Heer,

Hier bij verzoek ik u beleefd het volgende.
Daar ik mijn vrijwillig gemeld heb voor on-
bepaalde tijd dienst te nemen voor
Nederland - Duitse belangen om vrij
houding van mijn standplaats voor
perceel Albert Cuypstraat 88 en tevens
vrijstelling gedurende dien tijd van
betaling van marktgeld hopende
dat u in deze kunt beslissen of moet
ik mijn verzoek richten tot B-W van
amsterdam. Hopende spoedig een gunstig
antwoord van u te mogen ontvangen.
teken ik hoogachtend

W. Eveleens
1ste Jan Steenstraat 29 I
Amsterdam Z.

[Stempel linksonder:]
No 25/142/1 M. 1941 30/10 In deze brief verzoekt groentenhandelaar W. Eveleens om twee gunsten van het gemeentebestuur vanwege zijn aanstaande vertrek. Ten eerste vraagt hij om zijn vaste standplaats op de Albert Cuypmarkt (tegenover nummer 88) aan te houden ("vrijhouding") tijdens zijn afwezigheid. Ten tweede vraagt hij om vrijstelling van de betaling van het marktgeld voor diezelfde periode.

De toon van de brief is formeel en onderdanig, passend bij de tijd en de hiërarchische verhouding tussen burger en overheid. De schrijver vraagt zich af of de geadresseerde zelf de beslissingsbevoegdheid heeft, of dat hij zich tot het college van Burgemeester en Wethouders (B-W) moet wenden. Het document dateert uit oktober 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de brief is de motivatie van de afzender: hij heeft zich vrijwillig aangemeld om dienst te nemen voor "Nederland - Duitse belangen". Dit is een eufemistische term die in die tijd vaak werd gebruikt door personen die zich aansloten bij pro-Duitse organisaties zoals de Waffen-SS, de NSKK (Nationalsozialistisches Kraftfahrkorps), of die gingen werken in de Duitse oorlogsindustrie.

De brief illustreert hoe de bezetting en de collaboratie doordrongen in het dagelijks economisch leven. Eveleens probeert zijn economische positie in Amsterdam (zijn marktplaats) veilig te stellen terwijl hij elders de Duitse zaak gaat dienen. De Albert Cuypmarkt was in 1941 bovendien een beladen plek; kort voor deze datum waren Joodse kooplieden door de bezetter van de markten verbannen, wat leidde tot een herverdeling van standplaatsen en grote sociale spanningen in de wijk. W. Eveleens Gemeente Amsterdam Marktwezen