Administratieve kaart/notitie van een gemeentelijke of marktinstantie (Alg. Zaken Model No. 14). Diverse data tussen 11 december 1941 en 11 januari 1943. [Stempel linksboven]
B I J B L A D V A N :
M. No. 25/142/2 1941
"11/12-'41."
DOORGEZONDEN:

[Tekst bovenzijde, rechterhand]
Volgens mededeeling van
Mevr Eveleens is haar
echtgenoot in Duitschland
werkzaam als fabrieks-
arbeider. Mevr Eveleens
is niet in staat marktgeld
door te betalen. Echtgenoot
heeft zich op de
[Rechterzijde verticaal/schuin]
Duur van de S.K.K.
moet opwekken.
gereserveerd, zeker wel
betalen.
Dus afvoeren (voorlopig) 22/12 '41
geschreven 13/1 '42

[Blauwe inkt rechtsboven]
Mevr Eveleens
oproepen
31-12-'41
afgehand[eld] 6/1 '42 [paraaf]

[Potloodnotitie midden links]
Vraag af n.a.v. bijv. de v.v. of
aanleiding bestaande personen
die dienst genomen hebben
bij S.S. o.d. van betaling
marktgeld kunnen worden
vrijgesteld met behoud van
recht op de plaats.
19-12-'41
[paraaf]

[Hoofdtekst onderzijde]
Dir.
Dit is vermoedelijk niet de zaak bij Eveleens.
Hij is, naar ik meen, vrijwillig naar Berlijn gegaan
om daar als bouwvakarbeider bij een patroon te werken.
Er is reeds een Besluit, dat alleen in gevallen, dat
arbeiders door Arbeidsbeurs naar buitenland
worden gezonden, vrijstelling van marktgeld kan
worden verleend.
Mevr. Eveleens is reeds wekenlang consideratie
gebruikt. Hij moet, als bouwvakarbeider, een behoorlijk loon
verdienen, waarvan hij zijn marktgeld, (waardoor zijn plaats wordt gereserveerd)

[Tekst linker marge]
na intrekking
bericht 4 weken schuld
verzonden 11/1 '43 Het document betreft een administratieve afhandeling van een verzoek tot vrijstelling van "marktgeld" (staangeld voor een marktplaats). Mevrouw Eveleens voert aan dat zij niet kan betalen omdat haar man als fabrieksarbeider in Duitsland werkt.

Uit de interne notities blijkt een kritische houding van de ambtenaren:
1. Vrijwilligheid: Er wordt opgemerkt dat de echtgenoot vermoedelijk vrijwillig als bouwvakarbeider voor een private patroon in Berlijn werkt, en niet via de officiële weg van de Arbeidsbeurs (Arbeitseinsatz) is uitgezonden.
2. Regelgeving: Vrijstelling van marktgeld wordt enkel verleend aan arbeiders die via de Arbeidsbeurs naar het buitenland zijn gezonden.
3. Draagkracht: De ambtenaar stelt dat een bouwvakarbeider in Berlijn een "behoorlijk loon" verdient en dus in staat moet zijn het marktgeld te betalen om zijn recht op de marktplaats te behouden.
4. Politieke context: Er is een interessante zijsprong in potlood waarbij wordt gevraagd of er een precedent is voor personen die dienst hebben genomen bij de SS of vergelijkbare organisaties. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (december 1941 - januari 1942). Het werpt licht op de bureaucratische omgang met burgers die naar Duitsland vertrokken voor werk. Terwijl de gedwongen tewerkstelling (Arbeitseinsatz) later op grote schaal zou plaatsvinden, vertrokken in deze fase nog relatief veel arbeiders "vrijwillig" vanwege de hogere lonen of gebrek aan werk in Nederland.

De administratie hield strikt vast aan regels: alleen wie officieel was uitgezonden genoot bepaalde privileges of vrijstellingen. De marktmeester of directeur van de markt weigert hier verdere "consideratie" (coulance) omdat de financiële noodzaak niet bewezen wordt geacht bij een relatief goed betaalde bouwvakarbeider. De vermelding van de SS in de kantlijn suggereert dat men zocht naar een uniforme regeling voor alle groepen die voor de bezetter of in Duitsland werkten. Eveleens voert (Mevrouw) M. No