Brief (doorslag/kopie van een uitgaand ambtelijk schrijven). 13 september 1939. De Directeur (waarschijnlijk van de Dienst van het Marktwezen, Amsterdam). 1 ex. Hr. de Haan

vP/HG.
13/9-'39
20/13/4 M. Verzonden

                                           13 September 1939.

Verzoek van A.Harpman om
oliebollen, wafelen en
patates frites te mogen den Heer Wethouder
bakken op de markten. voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

           Onder terugzending van de met Uw kantbrief d.d.17 Augus-

tus jl. om advies ontvangen stukken no.110/7 L.M.1939 heb ik de
eer U te berichten, dat dezerzijds overwegende bezwaren bestaan
om adressant toestemming te verleenen tot het bakken van olie-
bollen, wafelen en patates frites op alle markten hier ter stede,
aangezien, zooals U bekend is, het bakken op verscheidene
markten reeds tot klachten van omwonenden en van andere koop-
lieden aanleiding gaf. Blijkens nadere toelichting bedoelt
adressant alleen om vergunning te verkrijgen tot het bakken van
oliebollen, wafelen en patates frites op de markten Waterloo-
plein, Dapperstraat en Noordermarkt. Zooals ik U in mijn zich
onder de stukken bevindend rapport d.d. 11 Mei jl. (No.20/13/2
M.) bereids berichtte, bestaat dezerzijds tegen het verleenen
der bakvergunning voor de bovengenoemde drie markten geen be-
zwaar, wat wafelen en oliebollen betreft. Dit zelfde geldt ten
aanzien van patates frites, weshalve ik U beleefd in overweging
geef den adressant voor de genoemde drie markten de gewenschte
vergunning te doen verleenen.

                                           De Directeur, Dit document is een ambtelijk advies over een marktvergunning. De kern van de zaak is de spanning tussen de wens van een ondernemer (A. Harpman) om snacks te bereiden op de markt en de overlast die dit kan veroorzaken (geur, rook, drukte).

De directeur adviseert negatief over een algemene vergunning voor de hele stad ("alle markten hier ter stede"), verwijzend naar eerdere klachten van omwonenden en collega-kooplieden. Echter, voor drie specifieke, grote markten — het Waterlooplein, de Dapperstraat en de Noordermarkt — ziet hij geen bezwaar. Hij baseert zich hierbij op een eerder uitgebracht rapport van mei 1939. Het advies aan de wethouder is dan ook om de vergunning voor deze drie specifieke locaties wel te verlenen.

Het taalgebruik is typisch voor de vooroorlogse bureaucratie: formeel, met gebruik van termen als "dezerzijds", "adressant" en "weshalve". De datum van de brief, 13 september 1939, is historisch saillant. Nederland was net twee weken eerder gemobiliseerd vanwege de Duitse inval in Polen en het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Ondanks de internationale spanningen en de naderende schaarste, blijkt uit dit document dat de reguliere stedelijke administratie en de marktactiviteiten in Amsterdam vooralsnog hun normale gang gingen.

De genoemde markten (Waterlooplein, Dapperstraat en Noordermarkt) behoren tot de meest iconische markten van Amsterdam. Het feit dat er specifiek om een vergunning voor "patates frites" wordt gevraagd, laat zien dat dit product in 1939 reeds een gevestigde snack was in het straatbeeld, hoewel het bakken ervan blijkbaar streng gereguleerd werd vanwege de "overwegende bezwaren" (waarschijnlijk brandveiligheid en stankoverlast). De naam Harpman is bovendien een bekende naam binnen de vooroorlogse Joodse gemeenschap van Amsterdam, wat gezien de locatie Waterlooplein (hart van de Joodse buurt) zeer aannemelijk is.