Brief op officieel briefpapier. 30 december 1940. Marktkoopliedenvereeniging "Vooruitgang Zij Ons Doel" (Secretaris A. N. Prins). Directeur van de Dienst Marktwezen te Amsterdam. MARKTKOOPLIEDENVEREENIGING
"VOORUITGANG ZIJ ONS DOEL"
GEM. GIRO
M. 3850

OPGERICHT 2 JUNI 1934
KON. GOEDGEK. 1 MEI 1936
SECR. A. N. PRINS
WIJTTENBACHSTRAAT 61 OOST
TELEFOON 5-3-8-2-7
AMSTERDAM 30 December 19 40

No.
ONDERWERP:
tijd. vrijst. bez.
standplaats.

[Stempel: No 26 / / / M. 1941 2/ /]
[Paraaf in blauw/paars potlood]

Den WelEdel Heer Directeur
Dienst Marktwezen
Alhier.

WelEdel Heer

In opdracht van ons lid, S.v. Engel, Commelinstraat 38, alhier, standplaatshouder Dapperstraat 117, deelen wij U beleefd mede, dat hij dato 23 dezer Uwerzijds een waarschuwing ontving om geregelder zijn standplaats te bezetten of anders intrekking der plaats zou volgen.
Wij verzoeken U dan ook vriendelijk in overweging te willen nemen, dat genoemd lid deze plaats benut voor de verkoop van schepijs, koek- en banketwaren en dat door verschillende bepalingen inzake grondstofdistributie het hem onmogelijk is om zijn standplaats in dien geest te bezetten als door Uwe bepalingen bedoeld.
Om dien reden verzoeken wij U, S.v. Engel een dispensatie van twee maanden te willen verleenen, om zijn plaats volgens bepaling te bezetten.
Mocht intusschen in dien zin de toestand zoo gewijzigd zijn dat hij in staat is van zijn standplaats gebruik te maken, zal dit met meesten spoed door hem geschieden.
Wat de financiële verplichting betreft, daaraan zal stipt voldaan worden.
Inmiddels Uw gunstig besluit in dank verwachtende,
namens Bestuur en lid
[Handtekening: A Prins] * Kern van de zaak: Een marktkoopman, de heer S.v. Engel, heeft een officiële waarschuwing gekregen van de Dienst Marktwezen omdat hij niet vaak genoeg aanwezig is op zijn standplaats aan de Dapperstraat. De vereniging verzoekt namens hem om twee maanden uitstel (dispensatie).
* Argumentatie: De reden voor zijn afwezigheid is van economische aard. Vanwege de oorlogssituatie en de bijbehorende rantsoenering (grondstofdistributie) kan hij niet voldoende ingrediënten verkrijgen om zijn producten (ijs en koek) te maken. Hierdoor heeft het voor hem geen zin om de standplaats te bemannen.
* Toezegging: Ondanks de gevraagde dispensatie van de bezettingsplicht, belooft de betrokkene de financiële lasten (marktgeld) gewoon te blijven betalen.
* Vormgeving: De brief is representatief voor de formele correspondentie uit die tijd, met een zeer beleefde toon ("WelEdel Heer") en een duidelijke hiërarchische verhouding tussen burger/vereniging en de gemeentelijke instantie. * Tijdsbeeld (1940): De brief is geschreven zeven maanden na de Duitse inval in Nederland. De effecten van de bezetting werden in december 1940 steeds duidelijker zichtbaar in het dagelijks leven. Het systeem van de distributie (op de bon) was noodzakelijk geworden door toenemende tekorten aan suiker, vetten en meel — cruciale grondstoffen voor een banketbakker of ijsverkoper.
* Locatie: De Dapperstraat in Amsterdam-Oost is tot op de dag van vandaag de locatie van de Dappermarkt. De Commelinstraat ligt in de directe nabijheid (de Dapperbuurt).
* Joodse context: Hoewel de brief hier niet expliciet over spreekt, was de Dapperbuurt een wijk met veel Joodse bewoners en marktkooplieden. In de loop van 1941 zouden de maatregelen tegen Joodse ondernemers (zoals het verbod op markten voor Joden) steeds grimmiger worden. Deze brief toont de fase waarin de problemen nog puur van logistieke en economische aard leken (grondstoffentekort).
* De vereniging: De Marktkoopliedenvereniging fungeerde als een soort vakbond die de belangen van de individuele ondernemer behartigde bij de gemeente. N. Prins Marktwezen