N. Prins

Ambtsbericht/Rapport betreffende standplaatsen.

Het document is een administratief verslag over de ruimtelijke ordening van straathandel in de Amsterdamse Weesperbuurt eind 1938. De kernpunten zijn: 1. **Locatie-specificatie:** De controleur beschrijft zeer nauwkeurig waar venters mogen staan, vaak op het trottoir ("trottoir") om de rijweg vrij te houden voor het verkeer. Er wordt gerefereerd aan specifieke gebouwen (Diamantbeurs, Joodsche Invalide), bomen en brugvleugels. 2. **Producten:** De handel betreft voornamelijk verse vis (haring), groenten, fruit (bananen) en bloemen. 3. **Toezicht en Regulering:** Er wordt melding gemaakt van illegale praktijken ("staan clandestien altijd naast elkaar") en de noodzaak om vergunninghouders te verplaatsen om de doorgang te verbeteren (geval A. de Wilde vs. M. Pront). 4. **Belangenverstrengeling:** De krabbels op de rechterpagina duiden op interne discussie over concurrentie met gevestigde winkeliers (zoals viswinkel Wijntschenk en nabijgelegen bloemenwinkels) en het negeren van verkeersbezwaren bij bepaalde toewijzingen.

Zakelijke brief (verzoekschrift)

* **Doel van de brief:** De brief dient als officieel verzoek om een marktvergunning voor een standplaats op de Dappermarkt (nummer 117) over te schrijven van de naam van een overleden echtgenote naar haar man. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar de "Marktbepalingen" (M.B.), specifiek Artikel 16 (overdracht bij overlijden) en Artikel 18 (bestaand gebruik). * **Toon:** De brief is geschreven in de formele, onderdanige stijl die gebruikelijk was in administratieve correspondentie met de overheid in de jaren dertig ("beleefd inwilliging", "billijk verzoek"). * **Administratieve details:** De brief bevat specifieke persoonsgegevens (geboortedatum en adres) die noodzakelijk waren voor de gemeentelijke administratie van de Dienst Marktwezen.

Brief (verzoekschrift) op officieel briefpapier.

* **Doel van de brief:** De brief is een formeel verzoek van de Marktkoopliedenvereniging namens een van hun leden, Salomon van Engel. Hij verzoekt de Dienst Marktwezen om de vergunning voor marktstandplaats 117 op de Dapperstraat op zijn naam te zetten. * **Juridische grondslag:** Er wordt expliciet verwezen naar de Marktbepalingen (Marktbep. of M.B.). Salomon maakte voorheen gebruik van **Artikel 18** (waarschijnlijk het recht voor echtgenoten om op de standplaats van de partner te staan), maar verzoekt nu om toepassing van **Artikel 16** (de overdracht van de standplaats na overlijden van de houder). * **Persoonlijke omstandigheden:** De brief vermeldt het "plotseling overlijden" van Alida van Engel-Kleerekooper. Salomon van Engel is geboren op 14 november 1893 en woonde destijds in de Commelinstraat 38 in Amsterdam-Oost. * **Taalgebruik:** De stijl is uiterst formeel en hoffelijk ("beleefd inwilliging", "ten Uwer kantore", "billijk verzoek"), kenmerkend voor de vooroorlogse ambtelijke correspondentie.

Getypte brief op officieel briefpapier van een vereniging.

In deze brief stelt de Marktkoopliedenvereniging "Vooruitgang Zij Ons Doel" de Dienst Marktwezen van de gemeente Amsterdam op de hoogte van een bestuurswissel. Omdat bestuursleden van dergelijke verenigingen vaak zitting hebben in officiële gemeentelijke adviesorganen, heeft deze interne wisseling gevolgen voor de 'Marktadviescommissie'. De secretaris, A.N. Prins, meldt dat hij tijdelijk de taken in de commissie waarneemt. Tegelijkertijd wordt de nieuwe eerste voorzitter, de heer G. Kreveld, voorgedragen aan het College van Burgemeester en Wethouders (B en W) voor de vrijgekomen plek van plaatsvervangend lid in die commissie. De brief dient als officieel bericht om de administratieve continuïteit tussen de vereniging en de gemeente te waarborgen.

Informatieblad / Nieuwsbrief voor markthandelaren.

* **Toestand van de handel:** Het document weerspiegelt een sterk gereguleerde markt. Er is sprake van de "Prijsopdrijvings- en Hamsterwet 1939", wat duidt op schaarste en de poging van de overheid om prijzen onder controle te houden. * **Metrisering:** Het verbod op termen als "pond" en "ons" en de verplichting van het metrieke stelsel (kilogram, liter) is een interessant tijdsbeeld. Hoewel het metrieke stelsel al lang officieel was, bleven oude termen in de volksmond en handel hardnekkig bestaan. * **Distributiesysteem:** De nadruk op bonnen voor werkelijk alles (van zeep tot rijwielbanden) en de specifieke vermelding van de *Wehrmachtsbezugscheine* voor Duitse soldaten onderstreept de ernst van het rantsoeneringssysteem tijdens de bezetting. * **Organisatiegraad:** De marktkooplieden zijn georganiseerd in een bond met een secretariaat, een rechtsbijstand/adviseur (Bloemhof) en een sociaal fonds (overlijdensuitkeringen). * **Solidariteit:** Het bericht over de Albert Cuypmarkt toont de solidariteit tussen handelaren in tijden van tegenslag. ---

Document

Het document is een vakbondsblad voor marktkooplieden uit de vroege bezettingstijd (april 1941). De toon is formeel, maar doorspekt met een gevoel van urgentie en verontwaardiging. De kern van het hoofdartikel is een protest tegen de inperking van het aantal marktdagen (beperking tot één dagmarkt en twee weekmarkten per koopman) en de handhaving van aanwezigheidsplichten om een standplaats te behouden. Opvallend is de retoriek: de auteur (A.N. Prins) spreekt over "benarde tijden" en een "levensstandaard die danig is opgelopen" (inflatie). Er wordt een scherp onderscheid gemaakt tussen de "trouwe" kooplieden die weer en wind trotseren en de "mooi-weer-kooplieden" die enkel in de zomer verschijnen. Het blad probeert de belangen van de gevestigde standplaatshouders te verdedigen tegenover een overheid die de markten lijkt te willen inkrimpen of strakker wil reguleren.

Krantenpagina / Vakblad voor markthandelaren

De tekst op deze pagina is primair gericht op de belangen en de organisatie van Amsterdamse marktkooplieden. Het hoofdartikel bespreekt een enquête over de vervroegde winkelsluiting. Hieruit blijkt een spanningsveld tussen de algemene winkeliers (die wellicht kortere dagen wilden) en de markthandelaren, die vreesden dat hun handel (die vaak afhankelijk was van de aanloop bij winkels) zou lijden onder kortere openingstijden. Het bestuur van de "Bond" tracht hierin een gematigd standpunt in te nemen, waarbij ze erkennen dat de meeste handelaren inmiddels gewend zijn aan de "acht-uur-klok", maar dat er uitzonderingen moeten zijn voor specifieke branches zoals de vishandel. Verder bevat de pagina praktische informatie over beschikbare standplaatsen op de Albert Cuypmarkt en een aankondiging over een tijdelijke bestuurswissel binnen de belangenvereniging. De rest van de pagina wordt ingenomen door advertenties die direct relevant zijn voor de doelgroep: verzekeringen, leveranciers van garen en band, verhuurders van marktkramen en diverse koffiehuizen in de buurt van bekende markten.

Zakelijke brief op officieel briefpapier.

* **Inhoud:** De brief informeert de voorzitter van de Kramencommissie over een mutatie in het bestuur van de Marktkoopliedenvereniging. Door het vertrek van de heer B. Hofman worden zijn taken binnen de Kramencommissie overgenomen door de secretaris, de heer A.N. Prins. Men vraagt om een officiële schriftelijke bevestiging/akkoord van deze wijziging. * **Taalgebruik:** Het document is opgesteld in formeel, ambtelijk Nederlands van voor de Tweede Wereldoorlog (gebruik van de naamvallen zoals 'den Heer', 'onzer Bond'). Opvallend is de spelling "vondt" (verleden tijd), wat destijds vaker voorkwam in formele correspondentie. * **Administratieve sporen:** De stempels en het handgeschreven nummer '85' wijzen op een zorgvuldige archivering, waarschijnlijk door de gemeentelijke instantie waartoe de Kramencommissie behoorde. De datum in het stempel (5/3) suggereert dat de brief op 5 maart 1940 is verwerkt.

Brief op officieel briefpapier.

* **Kern van de zaak:** Een marktkoopman, de heer S.v. Engel, heeft een officiële waarschuwing gekregen van de Dienst Marktwezen omdat hij niet vaak genoeg aanwezig is op zijn standplaats aan de Dapperstraat. De vereniging verzoekt namens hem om twee maanden uitstel (dispensatie). * **Argumentatie:** De reden voor zijn afwezigheid is van economische aard. Vanwege de oorlogssituatie en de bijbehorende rantsoenering (grondstofdistributie) kan hij niet voldoende ingrediënten verkrijgen om zijn producten (ijs en koek) te maken. Hierdoor heeft het voor hem geen zin om de standplaats te bemannen. * **Toezegging:** Ondanks de gevraagde dispensatie van de bezettingsplicht, belooft de betrokkene de financiële lasten (marktgeld) gewoon te blijven betalen. * **Vormgeving:** De brief is representatief voor de formele correspondentie uit die tijd, met een zeer beleefde toon ("WelEdel Heer") en een duidelijke hiërarchische verhouding tussen burger/vereniging en de gemeentelijke instantie.

# TRANSCRIPTIE P. Smit } A W Rijnders } prijs ? J Nobbe }

| | | 10.- / 2280 | V. A.Meents | Utrechtschestr.19 | | M.Wijnschenk | 10.- | 10.- / 1870 | V. M.Wijnschenk | Marnixstr.208 | | P.Presser | Hal | 10.- / 1672 | VP. P.Presser | Marnixstr.202 | -2-

# TRANSCRIPTIE tegenover Perceel N^o 8^II <u>Privé</u> adres Jodenbreestraat 70 In afwachting eener gunstig antwoord te wachten verblijf ik achtend Roosje Prins <u>W. Weerden</u>

# TRANSCRIPTIE [Bovenrand, gestempeld en geschreven:] Nº 26/2/1 Nr. 1942 26/2 [Midden, eerste handschrift:] Hr. Prins, is T. vrijwillig (die op eigen verzoek) of in werkverschaffing naar Duitschld.? [Handtekening/Paraaf] 12/2 '42 [Rechtsmidden, onderstreept:] M de Vries [Onderzijde, tweede handschrift:] Volgens mededeelingen van kennissen, is hij vrijwillig naar Duitschland gegaan - JB

# TRANSCRIPTIE № 17 E. Prys – 21 S.v. Beem – 10 L. Nikkelsberg – 12 J. Nikkelsberg – 14 A. Nikkelsberg – 8 Ph: Sluis – 108 J. Verdoner enz: