Handgeschreven brief. 3 maart 1941. S. Engelsander, Afrikanerplein 52 II, Amsterdam (O). No 26 / 11 / I M. 1941 4/3
Plaats No 64. Amsterdam 3-3-1941.

Wel Edele Heer. [met potloodnotitie: m. hulp]

Door Familie omstandigheden, kon ik niet
eerder U schrijven ontvangen op 27-2-1941
niet eerder beantwoorden. De reden ervan
is, dat ik mijn plaats op de Markt
Dapperstraat niet kon bezetten is de
schuld, dat ik geen handel kan bekomen
ongeregeld is er niets te koop en basis-
jaren bij de Firma's heb ik niet. Nu wou
ik gaarne van U tijdelijk ontheffing
van mijn plaats hebben. en mijn schuld
zal ik bij de Ambtenaar voldoen.
Hopende van U een gunstig antwoord
te mogen ontvangen teeken ik

Hoogachtend
Uw. dw. dr.
S. Engelsander.
Afrikanerplein 52 II
Amsterdam (O).

[Rechtsonder op de pagina staat het getal 26 genoteerd] * Kernboodschap: De briefschrijver, S. Engelsander, verzoekt om een tijdelijke ontheffing voor zijn vaste standplaats op de Dappermarkt in Amsterdam.
* Problematiek: Engelsander kan zijn kraam niet bezetten omdat hij geen handelswaar meer kan inkopen. Hij verklaart dat er op de vrije markt ("ongeregeld") niets te koop is. Omdat hij geen "basisjaren" (een historisch aankoopverleden bij groothandels) kan overleggen, krijgt hij geen toewijzing van schaarse goederen via de officiële distributiekanalen.
* Financiële status: Hij erkent dat er een betalingsachterstand is ("mijn schuld") voor het staangeld en belooft deze rechtstreeks aan de marktambtenaar te voldoen.
* Stijl: De brief is geschreven in een formele, beleefde stijl, wat gebruikelijk was in correspondentie met de gemeentelijke overheid ("Wel Edele Heer", "Uw dw. dr." oftewel Uw dienstwillige dienaar). * Oorlog en Distributie: De brief dateert van maart 1941, ruim negen maanden na het begin van de Duitse bezetting. Nederland kampte met toenemende schaarste. Het systeem van "basisjaren" werd door de bezetter en de distributiediensten gebruikt om goederen toe te wijzen: alleen wie voor de oorlog al klant was bij een firma, kwam in aanmerking voor een deel van de beperkte voorraad. Kleine zelfstandigen zonder die papieren historie raakten direct hun broodwinning kwijt.
* Joodse vervolging: De afzender, Salomon Engelsander, woonde op het Afrikanerplein in de Transvaalbuurt, een wijk met een grote Joodse populatie. In deze periode werden de maatregelen tegen Joodse marktkooplieden steeds strenger. Kort na het schrijven van deze brief, in de loop van 1941, werden Joden volledig van de reguliere markten verbannen en mochten zij alleen nog op speciaal aangewezen Joodse markten staan.
* Biografisch detail: Uit archiefonderzoek (o.a. Joods Monument) blijkt dat Salomon Engelsander op 11 juni 1943 in vernietigingskamp Sobibor is vermoord. Deze brief is een getuigenis van de wanhopige pogingen van een Amsterdamse burger om zijn economische bestaan en waardigheid te behouden in de vroege fase van de Holocaust. S. Engelsander