Afschrift van een ambtelijke brief. 4 december 1941. Hoofdbureau van Politie Amsterdam (namens de Hoofdcommissaris, getekend door H. Holsbergen). De Burgemeester van Amsterdam. No.26/45/1 M.1941 9/12 AFSCHRIFT. Ind.8/12 1941 No.2795 Bel.Pr.

HOOFDBUREAU VAN POLITIE.
Lr.S.No.16674/1941 Amsterdam, 4 December 1941.
Doss.C 1b.

Onder toezending van bijgaand, bij mijn administratie ingekomen verzoekschrift van A.v.d.Veen, heb ik de eer UEdelachtbare het volgende te berichten: Adressant Aeilko van der Veen, geboren te Amsterdam 20 Juli 1893, wonende Bilderdijkstraat 210 III, Hoofdagent van de Loterij der Stichting Winterhulp Nederland, kantoorhoudende Singel 309a, alhier, verzoekt vergunning tot het mogen innemen van een standplaats bestaande uit een houten stellage, waarop een z.g. "loterij-machine" (apparaat met ronddraaiende wielen) is geplaatst, ter grootte van 2 x 4 meter, op den openbaren weg, de Dapperstraat hoek 1e Van Swindenstraat, op Zondagen vanaf 12 uur des middags tot een half uur vóór zonsondergang, voor den verkoop van W.H.N.-loten.
Op werkdagen wordt tijdens de aldaar te houden dagmarkt reeds een standplaats met bedoeld apparaat ingenomen.
Een soortgelijke vergunning werd adressant laatstelijk verleend bij beschikking d.d. 11 November 1941 onder No.1488 Be.T.Pr.
Ook thans bestaat uit politie-oogpunt onder de in vorengenoemde beschikking vermelde voorwaarden tegen inwilliging van het verzoek geen bezwaar.

                                           De Hoofdcommissaris van Politie,
                                                   namens dezen,
                                                       enz.
                                                 w.g.H.Holsbergen.

Aan den heer Burgemeester
van Amsterdam.

Geen bezwaar.
De Directeur van het Marktwezen,

w.g.C.F.Sixma. * Administratieve taal: Het document hanteert een strikt formele, ambtelijke stijl die typerend is voor de vroege 20e eeuw ("heb ik de eer UEdelachtbare het volgende te berichten", "adressant").
* Standaardisering: Het betreft een afschrift, wat blijkt uit de vermelding bovenaan en de afkorting "w.g." (was getekend) bij de namen van Holsbergen en Sixma.
* Locatie: De aanvraag betreft de Dappermarkt (hoek Dapperstraat en 1e Van Swindenstraat), een prominente marktlocatie in Amsterdam.
* Object: De beschrijving van de "loterij-machine" als een houten stellage met ronddraaiende wielen geeft een beeld van de visuele aanwezigheid van dergelijke propaganda- en fondsenwervingsmiddelen in het straatbeeld.
* Procedure: Het document toont de keten van besluitvorming aan: de politie adviseert de burgemeester, en ook de Directeur van het Marktwezen moet zijn goedkeuring geven. Dit document stamt uit december 1941, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is de ondersteuning van Winterhulp Nederland (WHN).

1. Winterhulp Nederland: Dit was een nationaalsocialistische hulporganisatie, opgericht door de bezetter in 1940 naar Duits model (Winterhilfswerk). Het doel was om alle particuliere liefdadigheidsinstellingen te vervangen en de gelden te gebruiken voor nazi-propaganda en sociale zorg onder controle van de NSB.
2. Loterijen: WHN financierde zichzelf grotendeels door de verkoop van loten en collectes. De "loterij-machine" op een drukke plek als de Dappermarkt was een effectieve manier om geld op te halen en de organisatie zichtbaar te maken.
3. Bestuur onder bezetting: Hoewel de burgemeester en de politie formeel nog functioneerden volgens de oude regels, stonden zij onder zware druk of direct toezicht van de Duitse autoriteiten. Het feit dat er "geen bezwaar" is tegen een activiteit van de Winterhulp is in deze context vanzelfsprekend; medewerking aan WHN-activiteiten werd door de bezetter geëist.
4. Zondagsrust: Interessant is dat de aanvraag specifiek de zondag betreft (na 12 uur), wat aangeeft dat men ook buiten de reguliere marktdagen de publieke ruimte wilde benutten voor WHN-doeleinden.