Ambtelijk schrijven / Adviesnota (afkomstig van een gemeentelijke afdeling). 10 juli 1939. [Handgeschreven bovenaan:] extra
[Rechtsboven getypt:] VP/G.

20/23/2 M.
1 10 Juli 1939

Plaatsen voor buitenlanders
op de markten.

                                  den Heer Wethouder
                                      voor de Levensmiddelen,
                                      <u>A l h i e r</u> .

      Onder terugzending van het met Uw kantbrief d.d. 4

dezer om advies ontvangen stuk no.552 L.M.1939 heb ik de eer
U te berichten, dat, ingevolge artikel 5 lid 1 van het Regle-
ment op de Markten, alleen personen van Nederlandsche natio-
naliteit zich kunnen laten inschryven op de sollicitanten-
lyst voor een bepaalde markt, welke inschryving noodzakelyk
is, teneinde een vaste plaats op een markt te verkrygen. Het
vereischte van de Nederlandsche nationaliteit is voor het
eerst opgenomen in het Reglement op de Markten, dat by Be-
sluit van Burgemeester en Wethouders d.d. 19 October 1934
(Gemeenteblad 1934 Afdeeling 3, Volgnummer 164) werd vastge-
steld. Dat deze maatregel werd getroffen, geschiedde toen-
tertyd voornamelyk op aandringen van den Marktbond "Mercu-
rius".
Het is de bedoeling van adressant, dat thans wordt
overwogen om het onderhavige voorschrift zoodanig te wyzigen,
dat een aantal buitenlanders, die reeds sedert verscheidene
jaren hier ter stede een losse marktplaats bezetten, in de
gelegenheid worden gesteld om voor een vaste plaats in aan-
merking te komen. De wyze, waarop daartoe het Reglement zou
moeten worden veranderd, staat den adressant nog niet duide-
lyk voor oogen, terwyl ik, zonder voorafgaand overleg met de
organisaties van belanghebbenden, een wyziging der desbetref-
fende voorschriften niet aanbeveel. De bedoeling van adres-
sant is dan ook, dat deze aangelegenheid in de Commissie van Dit document is een ambtelijke reactie op een verzoek (kantbrief) van de wethouder. De kern van de zaak is de uitsluiting van buitenlanders van vaste marktplaatsen op basis van een reglement uit 1934.

• Juridische grondslag: Het document verwijst naar artikel 5 lid 1 van het "Reglement op de Markten", vastgesteld in 1934. Dit reglement stelt dat men de Nederlandse nationaliteit moet bezitten om op de wachtlijst ("sollicitantenlyst") voor een vaste marktplaats te komen.
• Belangenbehartiging: Het document onthult dat de bepaling uit 1934 er kwam onder druk van de Marktbond "Mercurius", wat duidt op economisch protectionisme van de eigen Nederlandse kooplieden.
• Huidig vraagstuk: Er wordt nu voorgesteld om buitenlanders die al jarenlang "losse" (tijdelijke) plaatsen bezetten, de mogelijkheid te geven een "vaste" plek te krijgen.
• Ambtelijk voorbehoud: De schrijver van de nota is voorzichtig en adviseert tegen een directe wijziging zonder overleg met de betrokken belangenorganisaties (zoals de genoemde marktbond). De datum van het document, juli 1939, is cruciaal. Het bevindt zich in de periode vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In de jaren '30 leed Nederland onder de economische depressie, wat leidde tot protectionistische maatregelen om de eigen beroepsbevolking te beschermen tegen buitenlandse concurrentie. De invoering van de nationaliteitseis in 1934 paste in dit klimaat.

Het feit dat er in 1939 wordt overwogen om deze regel te versoepelen voor buitenlanders die al langere tijd "ter stede" (in de betreffende stad) actief zijn, wijst op een mogelijke humanitaire of praktische heroverweging, mogelijk naar aanleiding van een specifiek verzoek van een groep marktkooplieden ("adressant"). Het document toont de spanning tussen strikte regels en de lokale realiteit van langdurig ingezeten buitenlandse handelaren.