Krantenpagina / Vakblad. Vermoedelijk eind mei / begin juni 1939 (gebaseerd op data in de tekst: "Vrijdag 19 Mei", "18 Mei", "Jaarverslag over 1938"). MERCURIUS [Pagina] 3

De voorzitter, de heer Vermaat dankte voor deze ontvangst en wees er op, dat de vereniging in haar 17-jarig bestaan voor de tweede maal in Arnhem bijeenkomt. Hij besloot met de wens, dat het schone Arnhem moge groeien en bloeien tot in lengte van dagen.
Nadat koffie was rondgediend begon de autotocht welke de leden in de omstreken ondernamen, aangeboden door het gemeentebestuur.

ARNHEM
Verplaatsing Zaterdagavondmarkt naar de binnenstad.
Men heeft het oog op het Jansplein om de Koepelkerk en bij het Postkantoor om aldaar de Zaterdagavondmarkt over te plaatsen. Gebleken is, dat dit terrein gelegenheid biedt om voldoende kramen te plaatsen, terwijl er dan voldoende ruimte overblijft om bij en in de omringende straten te komen indien dit in geval van brand noodzakelijk is.
Hoewel dit terrein buiten het drukke gedoe van de hoofdstraten: Ketelstraat en Jansstraat, ligt, is het er toch niet meer dan enige tientallen meters van verwijderd. Het plan heeft dan ook reeds de instemming van de verschillende instanties, die er bij betrokken zijn, terwijl ook de Bond van marktkooplieden deze keus, wanneer het toch tot een verplaatsing van de Zaterdagavondmarkt zal moeten komen, de meest gelukkige vindt.
Het plan zal nu nader worden uitgewerkt en binnenkort aan den raad worden voorgelegd.

KENNISGEVING
JAARMARKT HOORN, 21 AUG. a.s.
1e. belanghebbenden kunnen standplaatsen aanvragen vóór of op uiterlijk 20 Juli a.s. aan den Algemeen Marktmeester te Hoorn, kantoor Stadhuis, onder duidelijke mededeling van naam en woonplaats, lengte en breedte van de stallen, welk soort koopwaar door hen zal worden verkocht en of zij standwerkers zijn. Bij die aanvrage gelieve men te overleggen het bewijs van standplaatstoewijzing van verleden jaar en, zoo over dit bewijs niet meer wordt beschikt, een opgave waar (straatnaam en nummer) door U verleden jaar een standplaats is ingenomen. Aanvragen voor standplaatsen, die ná 20 Juli inkomen, worden niet meer behandeld;
2e. uitdrukkelijk verboden is:
a. de verkoop van speelgoederen, chocolade, suikerwerken en nougat;
b. de verkoop van aanstootgevende lectuur;
c. de verkoop van waren bij opbod;
d. het op minder nette wijze aanprijzen van koopwaar.
Personen, die deze verbodsbepalingen overtreden worden onmiddellijk van het marktterrein verwijderd, althans wordt de aan hen verstrekte vergunning tot het innemen van een standplaats, zonder terugbetaling van het marktgeld ingetrokken.
Voor het opslaan van stallen en kramen, wordt uitsluitend gelegenheid geboden in de vroege morgenuren van Maandag 21 Augustus tot aan de aanvang der markt.
De Algem.-Marktmeester,
D. DEIL.

Pornografische Lectuur op de Markt
BALDADIGHEID TE APELDOORN
Enige tijd geleden vestigde, naar „De Tijd” meldt, een der R.K. raadsleden van Apeldoorn de heer L. J. Biesterbosch de aandacht op de verkoop van pornografische lectuur aan kramen op de Apeldoornse markt. Op zijn verzoek werd de lectuur van een der marktkooplieden in beslag genomen, waarna de verkoper door den kantonrechter werd veroordeeld tot f 10 boete 10 dagen hechtenis.
In dit verband is Dinsdag een ergerlijk geval van baldadigheid voorgekomen. Men heeft namelijk tegen de gevel van 't huis van den heer Biesterbosch een viertal biljetten geplakt met het opschrift „Hier woont de zedelijkheidsapostel.”
Bij de laksheid, die betoond wordt ten aanzien der bestrijding van deze gevaarlijke verkoop doet deze schandelijke daad wel schrijnend aan voor de goed-willende bewoners van Apeldoorn.

ARNHEM
Ook daar dezelfde klachten van de kleinhandelaren in groenten en fruit
Reeds jaren is door de afdeling Arnhem en Omstreken van de Bond van Kleinhandelaren in aardappelen, groenten en fruit in Nederland getracht enige verbetering te krijgen in de bestaande toestanden op de Markt.
Enige der grieven van de kleinhandel zijn reeds verschillende malen bekend gemaakt. Om, acht men het een ongezonde en ongewenste toestand, dat de kwekers eerst des morgens hun producten verkopen aan den handelaar, terwijl dan later dezelfde kweker ook aan de particulieren gaat verkopen, zodat deze dan de grootste concurrent wordt van hun cliënten, i.c. de handelaars. In de tweede plaats wordt de handelaar nog steeds gedupeerd door het veel voorkomende euvel van tekort aan gewicht, terwijl ook de kwaliteit van vele aangevoerde producten niet voldoet aan de kwaliteitseisen, gesteld door de Ned. Groenten- en Fruit-Centrale.
Verzoeken aan en besprekingen met de betreffende kwekersorganisatie bleven tot heden heden zonder resultaat. Waar te Nijmegen hetzelfde geldt op de Markt aldaar, zal de Zuid-Oostelijke Kring van de Bond in samenwerking met de afdelingen Arnhem-Velp en Nijmegen trachten hiervoor een weg te banen om deze kwesties op te lossen.
Binnenkort zal naar aanleiding hiervan een openbare vergadering plaats hebben te Nijmegen, waar genoemde Kring en de betrokken afdelingen definitief hun houding zullen bepalen en middelen beramen om ten spoedigste deze vraagstukken op te lossen.

DOESBURG
Reclame Zaterdagavondmarkt
Er is een toenemende belangstelling voor de Zaterdagavondmarkt te Doesburg. Voor een ruimer aantal kooplieden wordt propaganda gemaakt. De Graafschapbode zegt er het volgende bij:
„Het publiek zowel uit Doesburg zelf als uit de omtrek, gaat Zaterdagavonds nu eenmaal graag even „markten” en de kooplust is er dan ook wel. De kooplieden kunnen zich deze kooplust ten nutte maken.
De Doesburgse Marktvereniging bood Burgem. Nahuys bij zijn zilveren ambts-jubileum een geschilderd portret aan. Het schilderstuk is vervaardigd door den bekenden Achterhoeksen katholieken kunst-schilder den heer B. Verheyen uit Silvolde, die met dit werk een vereerende opdracht met veel succes uitvoerde.

Basisloon voor Ijsventers te Haarlem
Bij onderhandelingen welke te Haarlem gevoerd zijn met de fabrikanten en de ijsventers is het gelukt overeenstemming te bereiken, op deze basis, dat venters alleen in dienst gaan tegen een basisloon van f 8 per week (te Adam is het f 10.—) met bovendien 25 pct. provisie van de verkoop boven dertig gulden. Hierdoor vallen zij uiteraard onder de sociale wetten, terwijl zij ook slechts bij de week kunnen worden opgezegd.
Het gemeentebestuur verleent nu alleen vergunning voor het venten bij die fabrikanten, die zich aan deze voorwaarden houden, waartoe zij zich schriftelijk verbonden hebben.
Om onredelijke concurrentie tegen te gaan, wordt door het gemeentebestuur het aantal ventvergunningen voor iederen fabrikant bepaald in verhouding tot het aantal venters, dat hij de laatste jaren op de straat had.

Uit de Enschedese Bond
De voorzitter van de Enschedese Bond, Wassink heeft door zijn vertrek naar Doetinchem afscheid genomen van bovenvermelde bond.
In een drukbezochte bijeenkomst spraken afscheidswoorden: de wethouder Heres, de marktmeester Berfelo, de exploitant van de elektrische verlichting ter Meulen en Zoutendijk.
Vele fraaie souvenirs werden de scheidende voorzitter aangeboden en ook zijn echtgenote deelde in de bloemenhulde.
Tot voorzitter van de Enschedese Bond werd benoemd den Heer G. Voogd.

Rotterdam stelt ventverordening voor
De ventverordeningen, door de Rotterdamse gemeenteraad vastgesteld, zijn tweemaal door hoger bestuur afgewezen. Thans wordt ten derde male een verordening voorgesteld dat zij naar vertrouwd wordt zal worden goedgekeurd.
De verordening gaat nu niet meer over tot geleidelijke vermindering van het aantal venters, zij laat nieuwe venters toe voor zo ver oude zijn afgeschreven.
Vergunningen die niet gebruikt worden komen te vervallen.
Voor de invoering wordt een commissie van advies ingesteld. Bezorgers die vaste klanten hebben, worden niet als venters beschouwd.
Over de afsluiting van het bedrijf zeggen B. en W.
B. en W. hebben de resultaten van de gevoerde besprekingen aan de commissie voor de strafverordeningen voorgelegd. Na kennisneming daarvan wil het ook de commissie voorkomen, dat nogmaals behoort te worden getracht tot een aannemelijke regeling van het ventersbedrijf te doen: want in grote trekken voorop moet staan, dat de bezwaren, welke bij de regering tegen de vorige ventverordeningen waren gerezen, volledig dienen te worden ondervangen, zal het nodig zijn af te zien van een geleidelijke vermindering van het aantal venters en van inschakeling van bezorgdiensten van gevestigde winkelinrichtingen onder het ventbedrijf. Wel kan worden overgegaan tot z.g. afsluiting van het ventersbedrijf in die zin, dat nieuwe vergunningen slechts zullen kunnen worden verleend, voor zover overeenkomstige vergunningen zijn vervallen of ingetrokken.
WIE IS VENTER?
Er is van uitgegaan, dat het opnemen van een omschrijving van het begrip venten geen vereiste is. In de jurisprudentie is dit begrip reeds enigermate bepaald; onder venten wordt verstaan: het aan de huizen der bewoners of aan voorbijgangers langs de openbare weg te koop aanbieden van waren; bezorgers, die vaste klanten bedienen worden niet geacht venthandelingen te verrichten.
DE KOSTEN
De leges voor een gewone ventvergunning zal bedragen f 2, voor de verlenging van een gewone vergunning f 0.75, voor een vergunning voor iemand die den venter vervangt of bijstaat f 0.25 voor speciale vergunningen voor het venten met geschriften, afbeeldingen of toegangsbewijzen f 1 en voor verlenging van deze laatste vergunningen f 0.75.
Een vergunning wordt telkens verleend voor een kalenderjaar. De vergunningen voor hen, die den venter vervangen of bijstaan, worden voor niet langer dan vier achtereenvolgende weken verleend.
Op deze wijze krijgt men de zekerheid, dat het te bevoegder plaatse bekend wordt als een vergunning om de een of andere reden niet meer wordt gebruikt.
Omtrent een commissie van advies zeggen B. en W.
De raad heeft indertijd de wenselijkheid uitgesproken, dat B. en W. zich bij de uitvoering van de ventverordening zouden doen voorlichten door een daartoe in te stellen commissie. Wanneer B. en W. zich bij de uitvoering doen bijstaan door zulk een commissie, zal het college steeds op de hoogte blijven van de inzichten, welke in de groepen van belanghebbenden heersen. Behalve met betrekking tot het vaststellen van de hierboven reeds genoemde groepen van artikelen, zal de commissie o.m. van voorlichting kunnen dienen bij het bepalen van algemene richtlijnen, enz. terwijl zij tevens zal behoren te worden geraadpleegd voor het nemen van beslissingen in beroep. Een voorstel tot instelling van een adviescommissie wordt thans voorbereid.
Omtrent het aantal venters die er zijn wordt niets medegedeeld.

DEVENTER
50 jaar op de markt
D. Heelsman herdacht Vrijdag 19 Mei de dag waarop hij 50 jaar geleden een standplaats op de markt te Deventer innam. Zijn kraam was versierd met vele bloemen en vlaggen.
Een meer officiële huldiging geschiedde te ongeveer tien uur, toen de burgemeester, mr. F. W. R. Wittewaall, het woord nam.
De burgemeester heeft den jubilaris de hartelijke gelukwensen overgebracht. Hij schetste de toestanden op de markt in de loop der jaren, dankte Hulsman voor diens voortdurende aanwezigheid en tekende den jubilaris als een man met een prettig en opgewekt karakter. Namens het gemeentebestuur bood spr. een koek met linten in de Deventer kleuren aan; daaraan voegde hij een medaille namens de V.V.V. toe en namens de marktcommissie een schilderij, voorstellende een gezicht op Deventer vervaardigd door den heer A. Sterken. En tenslotte liet de burgemeester de talrijke belangstellenden een driewerf hoera op den jubilaris uitbrengen.
Voor de ventvereniging sprak Veldhoen, voor de marktcommissie Albers en de onderwijzer Kleiboer, die allen de jubilaris ten zeerste prezen en souvenirs aanboden.
De jubilaris dankte allen voor de hem gebrachte gelukwensen en sprak met waardering over de arbeid van den heer Sterken, marktmeester te Deventer.

DEN HAAG
Zilveren jubileum van den Wethouder van Sociale Zaken, L. BUURMAN
De wethouder van Sociale Zaken, L. Buurman, die Donderdag 18 Mei zijn zilveren jubileum als lid van den Gemeenteraad vierde, heeft dien dag veel belangstelling van verschillende kanten ondervonden. Schriftelijke en telefonische gelukwensen werden hem aangeboden, vele bloemen sierden zijn huis in de Vogelkersstraat en verscheidene belangstellenden brachten den jubilaris een bezoek.
Ook de marktkoopliedenbond Aller Belang was vertegenwoordigd.

Uit het jaarverslag over 1938 van de Gem. dienst van Haven en Marktwezen in den Haag het volgende:
Klachten omtrent de geringe omzet der artikelen op de Algemene markt, o.m. als gevolg van de werkloosheid, werden gedurende het verslagjaar meer nog dan in andere jaren van de zijde der kooplieden vernomen.

De St. Jansmarkt, 22 Juni in „den Bosch”
FLORISSANTER EN DRUKKER DAN SINDS JAREN
HET RAD VAN AVONTUUR TROK
't Is gisteren alweer St. Jansmarkt geweest, de markt van het jaar, schrijft „het Huisgezin”. Laten we eerlijk bekennen, dat deze markt [...]

(Advertenties onderaan de pagina)

Willem de Zwijgerlaan 153
Prima consumptie. Koffie klein 6 cent, groot 10 cent.
J. H. C. WILLER, Willem de Zwijgerlaan 153

Bij den van ouds bekenden FRITS..
Standplaats fruitplein b. d. Mozes en Aäron Kerk. Koffie-Thee 5 cent. - Melk-chocolade 8 cent. per glas.
Aanbevelend, FRITS POLAK.

Volkskoffiehuis „Marktzicht”
L. Engelander, Albert Cuypstr. 129, Tel. 25880
Belegde broodjes en diverse Koeksoorten. Aanbevelend, L. Engelander.

’t Stuivertje - Waterlooplein 26
’s Morgens vroeg geopend. Prima consumptie.

Volkskoffiehuis v. h. Kattouw
Borgerstraat 58 - Telefoon 86145
Broodjes met Pekelvlees of worst onder Rabinaal toezicht.

Koffiehuis - Lunchroom
Kloveniersburgwal (hoek Barndesteeg)
Prima Consumptie — Billijke prijzen. Billard aanwezig.
Aanbevelend, Oom Toon en Tante Truus.

Koffiehuis 't Sterretje - Jodenbreestraat 45
Met haar modern ingerichte eetzaal. Aparte Billartzaal aanwezig.
Aanbevelend, 't STERRETJE. Dit document is een pagina uit het vakblad Mercurius, gericht op de Nederlandse markthandel in 1939. De toon is informatief en belangenbehartigend. Enkele kernpunten:
* Marktregulering: Er is veel aandacht voor lokale verordeningen (Rotterdam, Arnhem, Haarlem). Vooral de discussie over "venten" (straatverkoop) versus "bezorgen" is juridisch relevant voor die tijd.
* Sociale aspecten: Het vaststellen van een basisloon voor ijsventers in Haarlem wijst op een vroege vorm van collectieve arbeidsofspraakjes binnen de markthandel om "onredelijke concurrentie" te voorkomen.
* Economische context: De vermelding uit Den Haag over de "geringe omzet" als gevolg van werkloosheid in 1938 reflecteert de economische malaise aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.
* Lokale tradities: De jubilea (50 jaar Deventer markt) en jaarmarkten (Hoorn, Den Bosch) tonen het belang van de markt als sociaal en cultureel middelpunt.
* Conflict: Het artikel over Apeldoorn ("zedelijkheidsapostel") toont de spanning tussen marktkooplui en de lokale moraliteit/vrijheid van meningsuiting. Dit document stamt uit het voorjaar van 1939, een periode waarin Nederland zich in een economische crisis bevond maar de dreiging van de Tweede Wereldoorlog nog niet volledig was geëscaleerd tot een invasie. De markthandel was een cruciale sector voor de voedselvoorziening en de distributie van goederen. Vakbladen zoals Mercurius speelden een belangrijke rol in het organiseren van marktkooplieden tegenover de overheid (gemeentebesturen) en de opkomende concurrentie van vaste winkels. De advertenties voor koffiehuizen rondom bekende Amsterdamse markten (Waterlooplein, Albert Cuyp, Jodenbreestraat) benadrukken de levendige marktcultuur in de hoofdstad, waarvan een groot deel kort na deze publicatie door de bezetting en de Holocaust drastisch zou veranderen. A. Sterken B. Verheyen D. Heelsman G. Voogd J. Biesterbosch L. Buurman L. Engelander R. Wittewaall W. Marktcommissie Marktwezen Stadhuis