Extract uit het Boek der Besluiten van de Regeringscommissaris voor Amsterdam. 18 maart 1941. No 37/15/9M. 1941 7/4
No 312 Lm. 1941.

[Handgeschreven rechtsboven:] Marktw.
[Handgeschreven paraaf/notitie:] misir / Th. Bloene [?]

Verzoek Nederlandsch Agrarisch Front om beschikbaarstelling van het veilinglokaal op de Centrale Markt voor een vergadering.

E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten van den Regeeringscommissaris voor Amsterdam.
Dinsdag, 18 Maart 1941.

De Wethouder voor de Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen brengt ter sprake een verzoek van het Nederlandsch Agrarisch Front, op Donderdag, 20 dezer, een vergadering te mogen beleggen in het Veilinggebouw op de Centrale Markt voor het houden van een propaganda onder de marktkooplieden, en vestigt de aandacht van den Regeeringscommissaris erop, dat hier een principieele beslissing zal moeten worden genomen, of het wenschelijk is, een gemeentelijke lokaliteit af te staan voor een propaganda van een onderdeel van een politieke partij.

Naar spreker heeft vernomen, is de stemming van de marktkooplieden tegen het Agrarisch Front zeer gespannen, in verband met het voornemen, op de Centrale Markt maatregelen tegen de Joden in te voeren. Onmogelijk is het niet, dat deze vergadering een onrustig verloop heeft.

De Regeeringscommissaris besluit, aan het Nederlandsch Agrarisch Front te berichten, dat hij principieele bezwaren heeft, een gemeentelijke lokaliteit voor dit doel af te staan, terwijl het hem bovendien in de tegenwoordige omstandigheden ook ongewenscht toelijkt.

Afschrift hiervan zal worden gegeven aan de afdeeling Levensmiddelen, Wasch- en schoonmaak-, bad- en zweminrichtingen (2 stuks).

Voor eensluidend extract,
de Gemeentesecretaris,

(get.) J. F. FRANKEN

[Rechtsonder gestempeld/geschreven:] 37 Dit document is een officieel besluit van het Amsterdamse stadsbestuur tijdens de Duitse bezetting. Het illustreert de frictie tussen de nationaalsocialistische ambities van organisaties zoals het Nederlandsch Agrarisch Front (NAF) en de vrees van het bestuur voor maatschappelijke onrust.

De kern van het document is de weigering van een verzoek om een publieke ruimte (het veilinggebouw) beschikbaar te stellen voor politieke propaganda. Opvallend is de expliciete vermelding van de "zeer gespannen" stemming onder marktkooplieden. Deze spanning wordt direct gekoppeld aan het voornemen van het NAF om "maatregelen tegen de Joden in te voeren" op de Centrale Markt. De Regeringscommissaris wijst het verzoek af, officieel op "principieele bezwaren" tegen het gebruik van gemeentelijke gebouwen voor partijpolitiek, maar overduidelijk ook uit angst voor een "onrustig verloop" (rellen of protesten). Het document dateert van maart 1941, slechts enkele weken na de Februaristaking (25-26 februari 1941). De spanningen in Amsterdam waren op dat moment extreem hoog door de brute vervolging van Joodse burgers door de bezetter.

Het Nederlandsch Agrarisch Front (NAF) was een nationaalsocialistische organisatie, gelieerd aan de NSB, die door de Duitsers was opgezet om de controle over de landbouwsector en de voedselvoorziening over te nemen. De Centrale Markt in Amsterdam was het hart van de voedseldistributie.

De Regeringscommissaris (Edward Voûte) was door de Duitse bezetter aangesteld nadat het democratische gemeentebestuur na de Februaristaking buitenspel was gezet. Hoewel Voûte collaboreerde, toont dit document de pragmatische kant van zijn bestuur: het voorkomen van verdere escalatie en chaos op een cruciale plek als de markt, waar de voedselvoorziening van de stad direct in gevaar kon komen bij grootschalige onrust. De genoemde "maatregelen tegen de Joden" wijzen op de beginfase van de uitsluiting van Joodse handelaren uit de markthandel, een proces dat in de loop van 1941 volledig zou worden doorgevoerd.