Handgeschreven ambtelijk rapport/memo. Gedateerd op 18 januari (gebeurtenis) en 19 januari 1939 (ondertekening). insp № 21/3 / M. 1339

Op 18 Januari 1939
om 12.55 uur des
namiddags werd op de
Brandstoffenmarkt Bloemgracht
bij de firma Bisschop een
roeiboot met turf gelost.
De boot had geen nummer.
Ik vermoed, dat daarvoor
geen marktgeld is betaald,
want onze ambtenaar zal 't
wel niet hebben waargenomen,
omdat hij daar toen niet passeerde.
Ik schat de boot op 4 à 5 ton.
19 Januari 1939
[handtekening, vermoedelijk F. Brong] De kern van dit document is een melding van vermoedelijke belasting- of legesontduiking. Een oplettende functionaris rapporteert dat er op klaarlichte dag turf is gelost bij de firma Bisschop aan de Bloemgracht vanuit een ongenummerde roeiboot. De schrijver merkt specifiek op dat de controleur ("onze ambtenaar") op dat moment niet in de buurt was, waardoor het verschuldigde 'marktgeld' waarschijnlijk niet is geïnd. De nauwkeurige schatting van het gewicht (4 à 5 ton) diende waarschijnlijk om de hoogte van het ontdoken bedrag te kunnen bepalen. In de jaren '30 was de Bloemgracht in Amsterdam een centrale plek voor de overslag van brandstoffen zoals turf en kolen. Voor het gebruik van de kades en het verhandelen van goederen op de openbare markt was marktgeld verschuldigd aan de gemeente. Turf was destijds een essentiële, goedkope brandstof voor de verwarming van woningen. Dit document illustreert de fijnmazige sociale controle en de strikte ambtelijke handhaving op lokale markten in het vooroorlogse Nederland, waarbij zelfs kleine zendingen per roeiboot nauwlettend in de gaten werden gehouden. F. Brong