Circulaire/Brief Augustus 1941 Bestuur van de "Vereeniging van Grossiers in Aardappelen, Groenten en Fruit 'Onderling Belang'" VEREENIGING VAN GROSSIERS
IN AARDAPPELEN, GROENTEN EN FRUIT
" ONDERLING BELANG "

SECRETARIAAT:
Jan Haringstraat 23
Telefoon: 8.4.2.8.2

Goedgekeurd bij Kon.Besluit van 18 Juli 1901

Amsterdam-W. Augustus 1941

Aan alle GROSSIERS gevestigd op de CENTRALE MARKT

Mijne Heeren,

Nu langzamerhand alle artikelen in onze handel aan maximum prijzen gebonden zijn en op de veilingen verdeeld wor=den is ook onze taak een geheel andere geworden.
Het begrip handel zooals we dit kenden is vrijwel geheel verdwenen. Meer en meer zijn wij geworden een schakel in het distributie apparaat.
Willen wij als grossier gehandhaafd blijven, dan is het noodig dat wij onze taak, in deze bijzondere tijd goed begrijpen en ook goed uitvoeren.
De vele voorschriften welke gegeven worden op het ge=bied der levensmiddelen voorziening worden niet gemaakt om het den Handel lastig te maken, hoewel zij wel last veroor=zaken.

DEZE VOORSCHRIFTEN WORDEN ALLEEN EN UITSLUITEND GEMAAKT OM EEN GOEDE DISTRIBUTIE TEGEN REDELIJKE PRIJZEN MOGELIJK TE MAKEN.

Het is onze taak in het belang der voedselvoorziening van ONZE STAD AMSTERDAM de voorschriften goed uit te voeren, met terzijdestelling van het eigen belang, is het ons aller taak in de eerste plaats er voor te zorgen met inzet van al=les wat wij kunnen presteeren dat de voedselvoorziening goed functionneert in deze veel bewogen tijd.

Wij roepen daarom Uw medewerking in om de goederen welke U worden toegewezen en waarvan momenteel een tekort is zoo goed mogelijk onder Uw afnemers te verdeelen en trachten te bereiken dat GEEN WINKELIER ZONDER GROENTEN NAAR HUIS MOET GAAN.
Tracht naar redelijkheid te verdeelen NIET DE EEN ALLES EN DE ANDER NIETS.
Door op deze wijze te handelen bevorderen wij niet alleen de rust op de CENTRALE MARKT doch ook onder de bevolking ONZER STAD AMSTERDAM.

Nogmaals aller medewerking, aan de gegeven voorschriften is niet alleen GEWENSCHT doch DRINGEND GEBODEN, het gaat er om, te zijn of niet te zijn.

Voor het Bestuur:

W.F.Dijkstra Voorz.
Fr.Draaisma Secr. Deze circulaire markeert een cruciaal kantelpunt voor de Amsterdamse tussenhandel tijdens de Duitse bezetting. De kernboodschap is de transformatie van de vrije markt naar een strak gereguleerde distributie-economie. De vereniging "Onderling Belang" treedt hierbij op als doorgeefluik en handhaver van de maatregelen van de bezetter en de Nederlandse overheidsinstanties (zoals de Rijksbureaus).

Enkele opvallende elementen in de tekst:
* Verlies van handelsvrijheid: De brief erkent expliciet dat het begrip 'handel' zoals men dat kende is verdwenen. De grossier is geen vrije ondernemer meer, maar een "schakel in het distributie apparaat".
* Beroep op gemeenschapszin: Er wordt sterk geappelleerd aan het algemeen belang van de "stad Amsterdam" boven het "eigen belang". Dit was noodzakelijk om hamsteren en zwarte handel door grossiers tegen te gaan.
* Eerlijke verdeling: De instructie "NIET DE EEN ALLES EN DE ANDER NIETS" wijst op de spanningen die ontstonden door de toenemende schaarste en de noodzaak om alle winkeliers van voorraad te voorzien om sociale onrust te voorkomen.
* Dreigende toon: De afsluiting "te zijn of niet te zijn" suggereert dat het voortbestaan van de beroepsgroep (of de individuele vergunning van de grossier) direct afhangt van de gehoorzaamheid aan de nieuwe regels. In augustus 1941 was de Duitse bezetting van Nederland ruim een jaar onderweg. De schaarste aan levensmiddelen nam toe en de bezetter voerde een systeem van centrale distributie en maximumprijzen in om de export naar Duitsland veilig te stellen en de Nederlandse bevolking op een minimumniveau te voeden.

De Centrale Markt in Amsterdam-West was het logistieke hart van de voedselvoorziening voor de stad. Grossiers die hier werkten, stonden onder streng toezicht. Het niet opvolgen van de distributievoorschriften kon leiden tot zware straffen, uitsluiting van de handel of zelfs gevangenisstraf. De "veel bewogen tijd" waarnaar verwezen wordt, is de eufemistische omschrijving voor de oorlogssituatie waarin het handhaven van de "rust" essentieel werd geacht om ingrijpen van de bezetter te minimaliseren. W. Augustus W.F. Dijkstra