Handgeschreven brief (verzoekschrift/klacht). 24 september 1941 nr. Jnrp
24. Sept '41.

Mijnheer

Mag ik Uw enige regels schrijven
ik ben al 25 jaar koopman in fruit enz;
en moet langs de weg mijn brood verdienen
Nu is de laatste jaren de nieuwe regeling
gekomen, dat je erkenning en ventvergunning
moet hebben, dat heb ik trouwens ook en daar
betaal ik voor. Nu is me de laatste tijd
opgevallen dat er heel veel nieuwe koopliede[n]
bij komen, en ik weet dat die geen erkenning
hebben en ook geen ventvergunning en zij
komen 's morgens op de Centrale markt
met een z.gn. knechtenkaart.
Zou u daar geen verandering in kunnen
brengen, want de tijd is al zo slecht om
een boterham te verdienen en als deze leken
er nog bij zijn, dan blijft er voor ons helemaal
niets over. Zij staan dagelijks in de
Hugo de Groot straat, en omgeving Haarlemmerpl.

Bij voorbaat mijn dank.
Een erkend koopman.
72 De schrijver van de brief is een gevestigde fruithandelaar die al 25 jaar in het vak zit. Hij spreekt zijn frustratie uit over de opkomst van "nieuwe kooplieden" die de markt betreden zonder de vereiste officiële papieren (erkenning en ventvergunning). Hij wijst erop dat deze handelaren een mazen in de wet gebruiken: ze maken gebruik van een zogenaamde "knechtenkaart" om toegang te krijgen tot de Centrale Markt in Amsterdam, terwijl ze eigenlijk zelfstandig (en illegaal) opereren.

De toon van de brief is beleefd maar dwingend. De schrijver benadrukt de economische noodzaak ("de tijd is al zo slecht om een boterham te verdienen"), wat een directe verwijzing is naar de schaarste en de verslechterende economische omstandigheden onder de Duitse bezetting. Hij noemt specifieke locaties waar de illegale handel plaatsvindt om de autoriteiten aan te sporen tot handhaving. * Economische Regregulering: Tijdens de bezetting voerde de Duitse bezetter (via de Nederlandse departementen) een strikt systeem van vergunningen en erkenningen in via de zogeheten "Bedrijfschappen". Dit was bedoeld om de distributie van schaarse goederen volledig te controleren.
* De Knechtenkaart: Dit was een officieel bewijs dat iemand in loondienst was bij een erkende handelaar. Door zich voor te doen als "knecht", konden niet-geregistreerde handelaren toch inkopen doen op de groothandelsmarkt (de Centrale Markt in Amsterdam-West).
* Schaarste en Crisis: In september 1941 was de rantsoenering in volle gang. Voor kleine zelfstandigen was het een strijd om het hoofd boven water te houden, wat leidde tot een toename van informele ("zwarte") handel en onderlinge verklikking bij de autoriteiten om de eigen positie te beschermen.
* Geografie: De genoemde Hugo de Grootstraat en het Haarlemmerplein bevinden zich in de directe nabijheid van de toenmalige Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam.