Officieel klachten- en rapportageformulier van een overheidsinstantie (vermoedelijk Marktwezen of de Economische Controledienst). 28 januari 1942. (Gedrukte formuliertekst, deels oningevuld)

No. . . . . . . . . . . | Klacht betreffende: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Contrôlerayon | Ventverg.(stpl.)no . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
| Wijk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
| Artikel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Ingekomen den . . . . . . . . . . 19 . . per . . . . . . . . . . . . . . . van . . . . . . . . . . .
ventverg.(stpl.)(winkel) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
adres . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
Aard der klacht:

Ter onderzoek aan contrôleur Reyenga . . . . . 19 . . Terug . . . . . . .
(Vervolgregels oningevuld)

R A P P O R T .

28 Jan. '42.
Ruim een maand heb ik, natuurlijk tusschentijds, gezocht naar de eventueele overtreders, welke genoemd worden in bijgaand schrijven, zonder een der genoemden aan te treffen.
Wel heb ik op Zaterdag 3 Jan. '42, zonder ventverg. aangetroffen Simon Mooijer uit Edam, met ger. en gest. visch, p.v. aangezegd.
Beide anonieme brieven houden naast een twijfelachtige aanwijzing tevens een bedreiging in, nl. dat de schrijver na 20 Jan. '42 in Amsterdam gaat venten zonder ventvergunning.
Ik ben te weten gekomen, dat deze anonieme brieven geschreven en gestuurd zijn door Dirk Teerhuis, geb. 25/4/19, te Marken. Is thans daar nog woonachtig.
Bij zijn ouders Ketsbuurt 15 Marken.
h.o.z. (of G.D.Z.) De kern van dit rapport is de afhandeling van twee anonieme klachten over illegale straathandel. Contrôleur Reyenga rapporteert dat hij de in de brieven genoemde personen niet heeft kunnen betrappen. In plaats daarvan heeft hij wel een andere vishandelaar, Simon Mooijer, geverbaliseerd ("p.v. aangezegd") voor het verkopen van gerookte en gestoomde vis zonder vergunning.

Bijzonder aan dit rapport is dat de contrôleur de identiteit van de anonieme klager heeft weten te achterhalen. Het bleek te gaan om de 22-jarige Dirk Teerhuis uit Marken. Teerhuis gebruikte de brieven niet alleen om anderen aan te geven, maar ook om de instanties onder druk te zetten: als zij niet zouden optreden, zou hij zelf de wet overtreden en zonder vergunning in Amsterdam gaan venten. Het document dateert van januari 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland. Dit was een periode van groeiende schaarste, strenge distributieregels en een bloeiende zwarte markt. Toezicht op de handel was voor de overheid cruciaal om de grip op de voedselvoorziening te behouden.

De praktijk van het anoniem verklikken ("snitchen") kwam in de oorlogsjaren veelvuldig voor, vaak uit jaloezie, concurrentieoverwegingen of persoonlijke frustratie. In dit geval lijkt de klager (Teerhuis) gefrustreerd te zijn over de oneerlijke concurrentie van handelaren die zich niet aan de regels hielden, terwijl hij mogelijk zelf geen vergunning kon krijgen. De vermelding van personen uit Edam en Marken die naar de stad trekken om vis te verkopen, is illustratief voor de informele economie die de steden in die tijd van voedsel voorzag.