Ambtelijke brief/memorandum. 16 maart 1939. De Inspecteur (van het Marktwezen), Amsterdam. De Heer Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. № 24/9/1 M. 1339 18/3

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen.

Hierbij heb ik de eer het volgende onder Uw aandacht te brengen.
Alvorens U voor te stellen op de weekmarkten Amstelveld en Noordermarkt tot de uitgifte van vaste plaatsen over te gaan en daarbij het reglement op de markten in zijn geheel op deze markten toe te passen, heb ik gedurende het afgeloopen jaar de dienstdoende ambtenaren op deze markten na laten gaan (presentie laten houden) of de plaatsen op deze markten geregeld door dezelfde kooplieden worden ingenomen.
Gebleken is, dat dit inderdaad het geval is.
Ik stel U thans voor met ingang van 1 Mei 1939 op deze markten vaste plaatsen uit te geven en het reglement op de markten in zijn geheel op deze markten toe te passen.
Ik geef U echter in overweging den Wethouder van deze plannen in kennis te stellen en hem te verzoeken U te willen machtigen de marktcommissie van een en ander in kennis te stellen.
Ten aanzien van de bezetting der plaatsen op de markt Amstelveld deel ik U nog het volgende mede.
Een aantal kooplieden neemt op deze markt twee, een enkele koopman zelfs drie plaatsen in. Deze kooplieden handelen in:
a. tweedehandsch boeken;
b. rijwielonderdeelen;
c. planten en bollen.
Hierin moet mijns inziens geen verandering worden gebracht.
Enkele andere afwijkingen onder andere het om de week komen van enkele standwerkers, kunnen mijns inziens wel buiten beschouwing worden gelaten.
Dit betreft slechts enkele personen en kan mijns inziens achteraf wel individueel worden bezien.
Ook op de Noordermarkt wordt door enkele kooplieden meer dan een plaats ingenomen. Deze kooplieden handelen in:
a. tweedehandsch kleeren;
b. planten en bollen;
c. uitdragerijgoederen en oude rommel.
Ook hierin moet mijns inziens geen verandering worden gebracht. Ik merk hierbij nog op, dat bij slechte weersomstandigheden, een aantal kooplieden van de Noordermarkt, de opengebleven plaatsen op de markt Westerstraat bezetten.
De vaste plaatshouders op de Noordermarkt zullen voortaan, ingeval zij bij slecht weer een losse plaats innemen op de markt Westerstraat, dubbel marktgeld moeten betalen.
Hoewel niet uit het oog mag worden verloren, dat aan de uitgifte van vaste plaatsen op opgemelde markten en de toepassing van het reglement, velerlei administratieve werkzaamheden zijn verbonden, zal de verhoogde opbrengst van marktgeld deze meerdere werkzaamheden zeer zeker wettigen.

Amsterdam, 16 Maart 1939.

De Inspecteur
[Handtekening]

[Linksonder handgeschreven]: Buitenlanders?? * Administratieve transitie: Het document markeert een professionaliseringsslag in het Amsterdamse marktwezen. De markten op het Amstelveld en de Noordermarkt worden van informele verzamelplaatsen omgezet naar gereguleerde markten met vaste standplaatsen.
* Economische motivering: De inspecteur rechtvaardigt de extra bureaucratie door te wijzen op de hogere inkomsten uit marktgeld. Er wordt ook een "boete" of extra tarief voorgesteld voor kooplieden die bij slecht weer uitwijken naar de Westerstraat, om dubbele bezetting en administratieve rompslomp te ontmoedigen.
* Handelswaar: Het document geeft een inkijkje in de handel op deze markten eind jaren '30: boeken, fietsonderdelen, planten, tweedehands kleding en "oude rommel".
* Flexibiliteit: Er wordt gepleit voor het behoud van bepaalde uitzonderingen, zoals het innemen van meerdere plekken voor specifieke branches en de wisselende aanwezigheid van "standwerkers". * Tijdsgeest: Maart 1939 is een beladen periode, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. In Amsterdam was er op dat moment een grote toestroom van vluchtelingen, met name Joodse Duitsers, van wie velen probeerden in hun levensonderhoud te voorzien via de handel op markten.
* Handgeschreven noot: De kanttekening "Buitenlanders??" is saillant. Het suggereert dat een lezer (mogelijk de Directeur of de Wethouder) zich afvroeg of de betreffende kooplieden wel de Nederlandse nationaliteit hadden. Gezien het politieke klimaat van 1939 kan dit wijzen op een toenemende xenofobie of een verlangen om de toegang van buitenlanders tot de Amsterdamse markten te beperken.
* Locatie: De genoemde markten (Noordermarkt, Westerstraat en Amstelveld) zijn nog steeds actieve en iconische Amsterdamse markten, wat dit document een belangrijke bron maakt voor de lokale geschiedschrijving van het stadsbestuur en de handel.