Officieel politierapport / ambtsbericht van de Centrale Markt Amsterdam. № 77/3/1 11.1941 1/2

R A P P O R T

Op Vrijdag 7 Februari 1941,omstreeks 10.30 uur v.m,bevond ik mij met toezicht belast in de Hal,toen ik zag,dat H.Jagerman,oud 22 jaar,thans zonder werk en wonende Westerstraat 87 alhier,zich op verdachte wijze in de Hal ophield,terwijl hij vier ledige kisten gemerkt "Honselaarsdijk"op zijn hoofd droeg.Dat hij zich op verdaxhte wijze ophield bleek mij uit het feit, dat hij met de besproken kisten eenige malen de Hal rondliep,doch blijkbaar niet wist wat hij hiermede moest aanvangen.Toen ik hem staande hield en vroeg naar de herkomst van de vier kisten,verklaarde hij mij dat hij deze moest inleveren voor zijn baas kooper A.J.van Leeuwen.Bij wie hij ze moest inleveren wist hij echter niet.Bij onderzoek bleek mij echter,dat hij niet meer als personeel in dienst was bij kooper van Leeuwen,noch voor deze de vier kisten moest inleveren.Tevens bleek mij,dat Jagerman niet in het bezit was van een toegangskaart voor de Centrale Markt.Later verklaarde Jagerman mij dat hij de besproken kisten buiten de Centrale Markt had gevonden en zich,door over het ijs te gaan,toegang had verschaft tot de Centrale Markt met de bedoeling om de kisten bij Barend van Dijk in te leveren.Hoewel door mij rapporteur het tegendeel van Jagerman,s verklaring niet kan worden aangetoond heb ik de besrpoken kisten voorloopig inblaggenomen,terwijl ik Jagerman een proces-verbaal,terzake overtreding van Art: 461 WetB:van Strafr: heb aangezegd.Zij nog vermeld,dat Jagerman tot December 1940 in het bezit is geweest van een toegangskaart voor de Centrale Markt als personeel van kooper van Leeuwen,doch sedert dien bij dezen is ontslagen.Blijkens de administratie van het Kaartenkantoor heeft Jagerman zich voordien nimmer op de Centrale Markt aan eenig strafbaar feit schuldig gemaakt.Een nader onderzoek omtrent de herkomst der kisten zal worden ingesteld.

Amsterdam 11 Februari 1941
Controleur,
[Handtekening: F. Uitman(?)]

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen. * Taal en spelling: Het document bevat enkele typfouten die kenmerkend zijn voor handmatig typewerk uit die tijd, zoals "verdaxhte" (verdachte), "besrpoken" (besproken), "inblaggenomen" (inbeslaggenomen) en het gebruik van een komma in plaats van een apostrof bij "Jagerman,s".
* Inhoud: Het rapport beschrijft de aanhouding van de 22-jarige werkloze H. Jagerman. Hij werd betrapt met vier lege kisten van de veiling Honselersdijk. Zijn verhaal was inconsistent: eerst beweerde hij voor een oud-werkgever (A.J. van Leeuwen) te werken, later zei hij de kisten gevonden te hebben en via het ijs de markt op te zijn gekomen om ze in te leveren bij Barend van Dijk.
* Juridische grondslag: Er is proces-verbaal opgemaakt op basis van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel betreft verboden toegang (huisvredebreuk/betreding van eigen terrein zonder toestemming). Omdat hij geen toegangskaart had en via het ijs was binnengekomen, was dit de direct aantoonbare overtreding, ongeacht of de kisten gestolen waren.
* Administratieve controle: Het rapport toont een nauwgezette controle aan; de rapporteur heeft direct het "Kaartenkantoor" geraadpleegd om de status van Jagermans toegangsbewijs en zijn arbeidsverleden te verifiëren. * Historische periode: Februari 1941 valt midden in de Duitse bezetting van Nederland. De sfeer op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) was streng gereguleerd. Schaars goed en distributie maakten toezicht op verpakkingsmateriaal (zoals houten kisten) noodzakelijk.
* Sociaal-economisch: De verdachte wordt omschreven als "thans zonder werk". Werkloosheid was een groot probleem, en het illegaal verzamelen of verhandelen van emballage was voor velen een manier om aan wat geld te komen.
* Weersomstandigheden: De opmerking dat hij "over het ijs" de markt opkwam, verwijst naar de zeer strenge winter van 1940-1941. De grachten en waterwegen rondom de Centrale Markt waren bevroren, waardoor de gebruikelijke beveiliging via het water omzeild kon worden.
* Tijdsgeest: Dit document is opgesteld slechts twee weken voor de Februaristaking. De spanningen in Amsterdam waren in deze periode zeer hoog, wat de scherpe controle op de markt en de formele afhandeling van zelfs relatief kleine incidenten verklaart. A.J. van Leeuwen F. Uitman H. Jagerman Marktwezen