Ambtsedig proces-verbaal/rapportage van een overtreding. 31 juli 1941. Johannes Caspar Bleys Jr., controleur Landbouw Crisiswet 1933. De heer Broerse, Bedrijfschef bij het Marktwezen te Amsterdam. № 77/35/1 M.1941/9
Amsterdam, 31 Juli 1941

Ter attentie van den Heer Broerse
Bedrijfschef bij het Marktwezen
te Amsterdam.

Op Dinsdag 29 Juli 1941 om 11.30 uur des voormiddags bevond ik, Johannes Caspar Bleys, controleur Landbouw Crisiswet 1933, wonende van Walbeeckstraat 46, Amsterdam W, mij ter controle op de Centrale Markt te Amsterdam.
Op een der pieren, alwaar de tuinders hun producten neerzetten, om deze te doen veilen, zag ik iemand bezig, die bedoelde producten schijnbaar aan het keuren was.
Aangezien deze persoon mij als keurmeester onbekend voorkwam, hield ik hem op afstand in de gaten en zag dat hij uit een kist een struik andijvie wegnam en deze deponeerde in een daarvoor gereedstaande handkar. Daarna nam hij wederom een struik andijvie uit een tweede kist en deponeerde deze eveneens in de handkar. Hierna ontdekte hij mij blijkbaar, want hij maakte plotseling aanstalte om met de meeste spoed te verdwijnen, waarna ik ingreep en hem vroeg wat dat te beteekenen had.
Ik kreeg ten antwoord dat hij een maaltje groenten noodig had, dat het de eerste keer was en dat hij het nooit meer zou doen. Verder deelde hij mede dat hij met zijn moeder alleen woonde en vroeg of ik a.u.b. clementie wilde gebruiken.
Vervolgens verklaarde hij, dat hij in dienst was bij den grossier G. van Smeerdijk tegen een loon van F. 24, -- per week.
Desgevraagd gaf hij op te zijn:
--------- Johannes Nicolaas Dekker ---------
van beroep arbeider, geboren 30 Maart 1904 en wonende te Amsterdam, le. Leliedwarsstraat 10 II.
Hierna heb ik Dekker voornoemd gelast de struiken andijvie wederom in de kisten te deponeeren, waaruit hij deze had weggenomen.
Bovengenoemd feit is des te erger, omdat het geschiedde in het bijzijn van iemand van het veilingspersoneel, genaamd Bakker, die er wel kennis van nam, doch geen moeite deed zulks te verhinderen.
Na informatie bij den bedrijfsleider van G. van Smeerdijk is gebleken dat hij ook al eens getracht heeft twee zakken boonen van zijn werkgever te verduisteren, waarvan geen werk is gemaakt, omdat het bewijs niet geleverd kon worden.
Ik heb hiervan rapport opgemaakt, met de bedoeling of het Marktwezen het niet noodzakelijk acht, maatregelen te treffen om herhaling te voorkomen.
Waarvan door mij dit rapport op de eed bij de aanvang mijner bediening afgelegd, opgemaakt, gedagteekend en onderteekend, te,
Amsterdam, 31 Juli 1941
De controleur voornoemd,

(get.) [Handtekening J.C. Bleys]

J.C. Bleys Jr.
van Walbeeckstraat 46
Amsterdam W.
Tel. 85547.

[Kantlijnnotities links]:
* (Blauwe inkt, midden): M. Broerse heeft aandacht gevestigd ter zake... [onleesbaar] ...houdt gevolg [paraaf].
* (Rode inkt, onder): 77/35/217
* (Blauwe inkt, onder): p.o.b. / 14 dagen / 3 maanden / 1-8-41 / [paraaf ws] De kern van dit document is een melding van een kleine diefstal (twee struiken andijvie) op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. De controleur, J.C. Bleys, betrapte Johannes Nicolaas Dekker op heterdaad. Opvallend is de gedetailleerde weergave van de argumenten van de dader: armoede ("maaltje groenten noodig"), zorg voor zijn moeder en een laag weekloon (24 gulden).

De controleur uit specifiek zijn ongenoegen over de laksheid van het markpersoneel (de heer Bakker), dat toekeek zonder in te grijpen. De handgeschreven notities onderaan suggereren een juridische afhandeling, waarbij mogelijk sprake is van een strafmaat (14 dagen en 3 maanden, mogelijk voorwaardelijk). Het document dateert van juli 1941, ruim een jaar na het begin van de bezetting. Nederland kampte met toenemende schaarste en distributiemaatregelen. De 'Landbouw Crisiswet 1933' was een instrument dat door de bezetter werd aangescherpt om de voedselvoorziening en prijsvorming strikt te beheersen.

Kleine diefstallen van voedsel waren in deze periode aan de orde van de dag door de nijpende tekorten, maar werden door de autoriteiten streng vervolgd om het systeem van distributie en de 'economische orde' te handhaven. De Centrale Markt was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam, waardoor toezicht daar extra streng was. Dit document illustreert de harde realiteit van alledaagse overlevingscriminaliteit en de bureaucratische controle daarop tijdens de oorlogsjaren. Broerse (De heer) G. van Smeerdijk J.C. Bleys M. Broerse W. Marktwezen